ଵର୍ଣା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ଏତେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଧିକଃ
ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମାତୃତଶ୍ଚୋପନଯନାଦ୍ଦି ଜତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତ୍ରିଭିଃ
ମାଆଁରୁ ଜନ୍ମ, ଉପନୟନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ — ଏଇ ତିନି ଉପାୟରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ।
ସ୍ଵଵର୍ଣଧର୍ମତ୍ଯଗେନ ପାଷଣ୍ଡଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପାଖଣ୍ଡି କୁହନ୍ତି।
ଅନ୍ଯଥା ପତିତୋ ଭୂଯାତ୍ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ଏହା ଛାଡ଼ି, ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଧର୍ମ ରହିନଥାଏ, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯାଏ ଓ ପତିତ ହୁଏ।
ଦେଶାଚାରାସ୍ତଥାଗ୍ରାହ୍ଯାଃ ସ୍ମୃତିଧର୍ମାଵିରୋଧତଃ
ଦେଶର ଚାଳିଚଳନ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମୃତି ଓ ଧର୍ମ ସହିତ ବିରୋଧ କରୁନାହିଁ।
ଅସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଲୋକଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ଧର୍ମ୍ଯମପ୍ଯାଚରେନ୍ନତୁ
ଯଦିଓ କୌଣସି କାମ ଧର୍ମମୟ, ତଥାପି ଯଦି ତାହା ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇନଥାଏ କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵିଜାନାମସଵର୍ଣାସୁ କନ୍ଯା ସୂପଯମସ୍ତଥା
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର କନ୍ୟାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିପାରନ୍ତି।
ମାଂସାଦନଂ ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଆଶ୍ରମସ୍ତଥା
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମାଂସ ଖାଇବା, ଓ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ,
ନୈଷ୍ଟିକଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ନରମେଧାଶ୍ଚମେଧକୌ
ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମାନବ ଓ ପଶୁ ବଳି,
ଏତାନ୍ଧର୍ମାନ୍କଲିଯୁକେ ଵର୍ଜ୍ଯାନାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କଳିଯୁଗରେ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯଥା ପତିତୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ଯଦି ଏହା ଭଳି ନୁହେଁ, ତେବେ ସେ ଅପବିତ୍ର ମନେ କରାଯିବେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାର ହେବେ।
କ୍ରିଯାଃ ସାମାନ୍ଯତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ସମାହିତଃ
ମୁଁ ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଯାଚଯେଚ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯେତ୍ତଥା
ଜୀବିକା ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିଖେଇବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ଵେଦଗ୍ରହଣଂ ତଥାଗ୍ରେଶ୍ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଲୋକହିତଂ କୃର୍ଯାନ୍ମୃଦୁଵାକ୍ଯମୁଦୀରଯେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଓ ମୃଦୁ ଭାଷାରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ନ କସ୍ଯାପ୍ଯହିତଂ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପୂଜାପରୋ ଭଵେତ୍
କାହାର ପ୍ରତି ମନ୍ଦ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ଵେଦଗ୍ରହଣଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଦ୍ଦେଵାନ୍ଯଜେତ୍ତଥା
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଶାସନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଟାନାଂ ପାଲନଂ ତଥା
ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବା ଓ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।
ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯାପି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
କ୍ରଯଵିକ୍ରଯଜର୍ଵାପି ଧନୈଃ କାରୁକ୍ରିଯୋଦ୍ଭଵୈଃ
କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଓ କଳା କାମରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷାନି ରତୋ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଲୋକହିତୋଷିତ୍ଵଂ ମଙ୍ଗଲଂ ପ୍ରିଯଵାଦିତା
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଚିନ୍ତା, ମଙ୍ଗଳ ଓ ପ୍ରିୟ ଭାଷଣ କରିବା—
ସାମାନ୍ଯଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ମୁନିଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏହି କଥା ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଚାରମାଶ୍ରଯେଦାପଦି ଦ୍ଵିଜ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ।
ନାଶ୍ରଯେଚ୍ଛୂଦ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ତୁ ଅତ୍ଯାପଦ୍ଯପି ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ
କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହୀ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଭିକ୍ଷୁଶ୍ଚ ସତ୍ତମ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ—ଏହି ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତୁଷ୍ଯତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କର୍ମଯୋଗରତାତ୍ମନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଯାତି ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତୋ ନାଵର୍ତ୍ତତେ ପୁନଃ
ତାପରେ ସେ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ଯାଠୁ ପୁନି କେବେ ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଵଧାନେନ ଚେତସା
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବେ ଆପଣ ମନକୁ ସଂଯମ କରି ସତର୍କତାରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।