ଭକ୍ତିଭାଵେନ ତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଉପଵାସଂ ସମର୍ପଯେତ୍
ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ଉପବାସକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୀତୈର୍ଵାଦ୍ଯୈଶଅଚ ନୃତ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣାଦିଭିଃ
ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଓ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଵିଧିଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ପୂଜଯତ୍ପ୍ରଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯଥାବିଧି ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପଯସା ଵିପ୍ର ହରିସାରୁପପ୍ଯମଷଶ୍ନୁତେ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଧ ପିଇ ହରିଙ୍କ ସଦୃଶ ଗତି ପାଇଥାଏ।
ପ୍ରସୀଦ ସୁମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦୋ ଭଵ
ସୁମୁଖ ହୋଇ, କୃପା କର; ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।
ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତଥା
ଏକାଦଶୀ ପରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
କୃତପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ
ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ କରି, ନିଜେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଭଵନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
ଚାଣ୍ଡାଲାନ୍ପତକିତାଂଶ୍ଚୈଵ ନେକ୍ଷେଦପି କଦାଚନ
ଚାଣ୍ଡାଳ ଓ ପାପୀମାନେ ଦିଗରେ କେବେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉପଵାସ ଵ୍ରତପରୋ ନାଲପେଚ୍ଚ କଦାଚନ
ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗିଥିବା ଲୋକ କେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକଂ ଚୈଵ ନାଲପେତ୍ସର୍ଵଦା ଵ୍ରତୀ
ଯିଏ ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଭାବରେ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭିଷଜଂ କାଵ୍ଯକର୍ତ୍ତାରଂ ଦେଵଦ୍ଵିଜଵିରୋଧିନମ୍
ଚିକିତ୍ସକ, କବି କିମ୍ବା ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିରୋଧୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵ୍ରତୋପଵାସନିରତୋ ଵାଙ୍ମାତ୍ରେଣାପି ନାର୍ଚଯେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କୁ କେବଳ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉପଵାସପରୋ ଭୂତ୍ଵା ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମଵାନ୍ପୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ନାସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁସମଂ ଦୈଵଂ ତପୋ ନାନଶନାତ୍ପରମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଉପବାସରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ତପସ୍ୟା ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ଜ୍ଞାନସମୋ ଲାଭୋ ଲାଭୋ ନ ଚ ଧର୍ମ ସମଃ ପିତା
ଜ୍ଞାନ ସମାନ କୌଣସି ଲାଭ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ସମାନ କୌଣସି ଲାଭ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ସମାନ କୌଣସି ପିତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏକ ଗଳ୍ପ ଉଦାହରଣ ଦେଖାଯାଏ ।
ପୁରା ହିଗାଲଵୋ ନାମ ମୁନିଃ ସତ୍ଯପରାଯଣଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗାଳବ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ, ସେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ।
ବହୁଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣେ ଗଜଭଲ୍ଲୁନିଷେଵିତେ
ସେ ଅନେକ ଗଛ ରେ ଘେରା ଏବଂ ହାତୀ ଓ ହରିଣ ଚରାଉଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ ।
କନ୍ଦମୂଲଫଲୈଃ ପୂର୍ଣେ ମୁନିଵୃନ୍ଦନିଷେଦିତେ
ସେଠାରେ ମୂଳ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ମୁନିମାନେ ବସୁଥିଲେ ।
ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭଦ୍ରଶୀଲ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସୁତୋ ଵଶୀ
ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଁହାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଭଦ୍ରଶୀଳ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଯମୀ ଥିଲେ।
ବାଲକ୍ରାଡନକାଲେ ଽପି ଭଦ୍ରଶୀଲୋ ମହାମତିଃ
ଭଦ୍ରଶୀଳ ଛୁଆଁ ଖେଳରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଥିଲେ।
ଵଯସ୍ଯାନ୍ବୋଧଯେଚ୍ଚାପି ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂଜ୍ଯୋ ନରୈଃ ସଦା
ସେ ତାଙ୍କ ସହଖେଳୁଥିବା ମାନେଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥାଏ ଯେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ତେ ବୋଧିତାସ୍ତେନ ଶିଶଵୋ ଽପି ମୁନୀଶ୍ଵର
ଏଭଳି ଭାବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଛୁଆଁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିଥିଲେ।
ଅର୍ଚଯନ୍ତି ମହାଭାଗା ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁ ମହାନ୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଭୂଯାଦିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'
ଏକାଦଶୀତି ସଂକଲ୍ପ୍ଯଵ୍ରତଂ ଯଚ୍ଛତି କେଶଵେ
ସେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କେଶବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତପୋନିଧିଃ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ତପସ୍ଵୀ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପଚାରିଲେ।
ଚରିତଂ ମଙ୍ଗଲଂ ଯତ୍ତେ ଯୋଗିନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ତୁମର ଚରିତ୍ର ଏତେ ଶୁଭ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁଥିରେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନିର୍ଦ୍ଧନ୍ଦ୍ଵୋ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ହରିଧ୍ଯାନପରାଯାଣଃ
ତୁମେ ବିପରୀତତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଛ।