ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ଵଗୃହେ ଵାପି ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଵିଶେଷତଃ
ତୀର୍ଥରେ, ନିଜ ଘରରେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ,
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଵିପ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣାଭିଃ ପ୍ରତୋଷ୍ଯ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି,
ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଗଙ୍ଗାଂ ଵିଧିନା ସୁସମାହିତଃ
ତାପରେ ନିୟମ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଗଙ୍ଗାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶାଲିତନ୍ଦୁଲପ୍ରସ୍ଥେନ ଦ୍ଵିପ୍ରସ୍ଥପଯସା ତଥା
ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାଉଳ ଓ ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଧ ଦେଇ,
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଲମାତ୍ରଂ ଚ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ସଂଯୁତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ପାଳ ମାତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିଭାବ ସହିତ,
ତଥା ଗୁଞ୍ଜାର୍ଦ୍ଧମାତ୍ରଂ ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ରୂପ୍ଯମେଵ ଚ
ଏହିପରି ଗୁଞ୍ଜାର ଅର୍ଧ ମାତ୍ର ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ଦେଇ,
ବିଲ୍ଵପତ୍ରାଣି ଦୂର୍ଵାଶ୍ଚ ରୋଚନା ସିତଚନ୍ଦନମ୍
ବିଲ୍ବପତ୍ର, ଦୁର୍ବା ଗାଛ, ରୋଚନା ଓ ସୁଧା ଚନ୍ଦନ,
ଯଥାଶକ୍ତି ମହାଭକ୍ତ୍ଯା ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଚୈଵ ନିକ୍ଷିପେତ୍
ଯେତେ ସମ୍ଭବ ଏବଂ ମହାଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଙ୍ଗଙ୍ଗାଯୈ ନାରାଯଣ୍ଯୈ ଶିଵାଯୈ ଚ ନମୋନମଃ
‘ଓଁ ଗଙ୍ଗାୟै ନାରାୟଣ୍ୟାଇ ଶିବାୟାଇ ନମୋନମଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମପାଯାଂ ଵା କାର୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସମାହିତୈଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ କିମ୍ବା ବିଦାୟ ସମୟରେ, ସକାଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ହଵିଷ୍ଯାଶୀ ମିତାହାରୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା, ସ୍ଵାଲ୍ପ ଖାଇବା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ତସ୍ଯେଷା ଗଙ୍ଗା ଦିଵ୍ଯଵପୁର୍ଦ୍ଧରା
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରୂପା ପୁରତସ୍ତିଷ୍ଟତ୍ଯେଵ ଵରପ୍ରଦା
ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୂପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵ ଚକ୍ଷୁଷା ମର୍ତ୍ଯଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେଚ୍ଛୁଭେ
ମଣିଷ୍ୟ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୁଭ ଏବଂ ସଫଳ ହୁଏ।
ନିଷ୍କାମସ୍ତୁ ଲଭେନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଵିପ୍ରସ୍ତେନୈଵ ଜନ୍ମନା
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାହିଦାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ଗଙ୍ଗାର୍ଚନଂ ମୁକ୍ତିକରଂ ଵ୍ରତଂ ତ୍ତ ସାଂଵତ୍ସରଂ ଶ୍ରୀପତିତୁଷ୍ଟିଦଂ ହି
ଗଙ୍ଗାର ପୂଜା ଏକ ଏମିତି ବ୍ରତ, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହାକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଶ୍ରୀର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କୃପା ମିଳେ।
ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍
ପୁନି ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଗଙ୍ଗାଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ବ୍ରତର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିବରଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କିଂ ଫଲଂ ଵଦ ସର୍ଵଜ୍ଞ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତା
ସବୁକିଛି ଜଣା, ଏହାର ଫଳ କଣ ତୁମେ କହ; ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।
ପତ୍ଯା ଵିରହିତା ଚାହଂ ପୁତ୍ରହୀନା ଵିଦାଂଵର
ମୁଁ ପତି ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏବଂ ପୁଅ ବିନା, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦେଵତାରାଧନଂ ବ୍ରୂହି ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ହ୍ଯଘାତ୍
ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ବିଷୟରେ କହ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସଭାଜ୍ଯ ମୋହିନୀଂ ଭୂପ ପ୍ରାହ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ
ମୋହିନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା କହିଲେ।
ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ଦେବୀ, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କର ଭଲର ଆଶାରେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।
ଵୃଷଧ୍ଵଜେନ କଥିତଂ ଶିଵେନ ଦଯଯା ପୁରା
ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ବୃଷଧ୍ୱଜୀ ଶିବ ଦୟାରେ କହିଥିଲେ।
ଦେଵୈସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତଂ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଋଷିଭିସ୍ତଥା
ପ୍ରଭାତରେ ଦେବତାମାନେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଋଷିମାନେ ଏହାର ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵା ଵେଲା ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ନକ୍ତଭୋଜନମୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ସମୟ ବିତିଗଲା ପରେ, ରାତିରେ ଖାଇବା ଉତ୍ତମ।
ଅଯାଚିତାଦ୍ଵାରଂ ନକ୍ତଂ ତସ୍ମାନ୍ନକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନାଗ୍ରହ କରି ଦ୍ୱାରରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ଯମଧଃଶଯ୍ଯାଂ ନକ୍ତାଶୀ ଷଟ୍ ସମାଚରେତ୍
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଏବଂ ରାତିରେ ଖାଇବା ଛଅ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶିଵାଯତନପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ କୃଶରଂ ଘୃତସଂଯୁତମ୍
ଶିବ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଘିଅ ମିଶା ଚାଉଳ ଖାଇବା ଉଚିତ।
କାଷ୍ଠମୌନେନ ଭୁଞ୍ଜାନୋ ଜିହ୍ଵାଲୌଲ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
କାଠ ଧରି ମୌନ ରହି ଖାଇବା, ଜିହ୍ୱାର ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।