ଭଗ୍ନକ୍ରିଯଂ ଯଥା ଵୈଦ୍ଯଂ ଭଗ୍ନଶାଖଂ ଯଥା ଦ୍ରୁମମ୍
କାମ ନଥିବା ଡାକ୍ତର ପରି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଡାଳ ଥିବା ଗଛ ପରି।
ଵିଧୂମ ଇଵ ସପ୍ତାର୍ଚିର୍ଵିରଶ୍ମିରିଵ ଭାସ୍କରଃ
ଧୂଆଁ ନଥିବା ସପ୍ତଜ୍ୱାଳା ଅଗ୍ନି ପରି, କିମ୍ବା କିରଣ ନଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
ଅତୃପ୍ତଃ କାନ୍ତଯା କାନ୍ତଃ ପନ୍ନଗଶ୍ଚ ଵିଷୋଜ୍ଝିତଃ
ପ୍ରିୟା ସହ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ପ୍ରେମିକ ପରି, ବିଷ ହରାଇଥିବା ସାପ ପରି।
ଶିରୋଭ୍ରଷ୍ଟା ଯଥା ମାଲା ପର୍ଵତୋ ଧାତୁଵର୍ଜିତଃ
ମୁଣ୍ଡ ଛୁଟିଯାଇଥିବା ମାଳା ପରି, ଧାତୁ ବିନା ପାହାଡ଼ ପରି।
ସ୍ଵରହୀନଂ ଯଥା ସାମ ପଦ୍ମହୀନଂ ଯଥା ସରଃ
ଯେପରି ଏକ ସାମଗାନ ସ୍ୱର ବିନା ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ, ଯେପରି ଏକ ପୋକରେ ପଦ୍ମ ନଥିଲେ ତାହା ଶୂନ୍ୟ ଲାଗେ—
ଜ୍ଞାନଂ ମମତ୍ଵସଂଯୁକ୍ତଂ ପୁମାଂସଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିନା
ସେପରି ଅହଂକାର ସହିତ ଥିବା ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ବିନା ଥିବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅସାର ହୁଏ।
ତେଜୋହୀନାଂ ତଥାପଶ୍ଯନ୍ ମୋହିନୀଂ ତେ ଦିଵୌକସଃ
ଏହିଭଳି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇଥିବା ମୋହିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଆକ୍ରୋଶଵଚନୈଃ କ୍ରୂରୈଃ ପୁତ୍ରହତ୍ଯାସମନ୍ଵିତାମ୍
କଠୋର ଓ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଗାଳି ଦେଇ, ପୁଅ ହତ୍ୟାର ଦୋଷ ସହିତ—
ସ୍ଵଵାକ୍ଯପାଲନାଂ ଚଣ୍ଡାମୁଚୁର୍ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇ ନିଜ କଥା ପାଳନ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ କହିଲେ।
ନହି ମାଧଵଭକ୍ତାନାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ମାନଖଣ୍ଡନମ୍
ମାଧବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମାନ ହ୍ରାସ ନାହିଁ।
ତନ୍ନ ସିଦ୍ଧଂ ଵରାରୋହେ ସ ପ୍ରଯାତୋ ଽଧୁନାଭଵମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇନାହିଁ; ସେ ଏବେ ପରଲୋକକୁ ଯାଇଛନ୍ତି।
ଏକାଦଶୀ ମହାପୁଣ୍ଯା ମୋହିନୀ ମାଧଵେ ସିତେ
ମାଧବଙ୍କ ପବିତ୍ର ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ—
ତସ୍ଯୈଵାଧ୍ଯୁଷ୍ଟିରତୁଲା ଯତ୍ସତ୍ଯାଚଚ୍ଚଲିତୋ ନ ହି
ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଅପୂର୍ବ ଥିଲା, କାରଣ ସେ କେବେ ସତ୍ୟରୁ ଡାହାଣି ହେଲେନି।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ପୁତ୍ରଵ୍ଯାପାଦନେ ମତିମ୍
କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ମୁଖରେ, ସେ ପୁଅଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତାଦୃଶଂ ନିକଷଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ
ଏଭଳି ପରୀକ୍ଷା କରି, ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ—
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚ ପ୍ରିଯାଯାଶ୍ଚ ଭାଵଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ଚ
ପୁଅ, ପ୍ରିୟା ଓ ରାଜାଙ୍କର ଭାବନା ଦେଖି—
ସଦେହାଃ କ୍ଷୀଣକର୍ମାଣୋ ହ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାରୋ ଽଗ୍ନିରିଵାହିତଃ
ଦେହ ସହିତ, କର୍ମ ଶେଷ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ରହିଥିବା ଅଙ୍ଗାର ଭଳି ଥିଲେ।
ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ସୁଭଗେ ଦୋଷଃ କୋ ଽତ୍ର ତଵାଧୁନା
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିଛ, ଏବେ ତୁମର କେଉଁ ଦୋଷ ଅଛି?
ସିଦ୍ଧୌ ଵାପ୍ଯଥ ଵାସିଦ୍ଧୌ କର୍ମକୃତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦୃଥା ନ ହି
ସଫଳତା କିମ୍ବା ବିଫଳତା ଯେଉଁଠି ହେଉ, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକ କେବେ ଅସାର ହୁଏନି।
ସଦ୍ଭାଵେ ଘଟମାନସ୍ଯ ଯଦି କର୍ମ ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯତି
ଯଦି ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଉନାହିଁ—
ଯୋ ନ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ ଜୀଵନଂ ଜୀଵନାଯ ଵୈ
ଯିଏ ଜୀବନ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ଦୟାଶୂନ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଯଂ ଵରାରୋହେ ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵରସୁନ୍ଦରି
ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା ତାହା ଦେବା ଉଚିତ।
କିଂ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ଵିବୁଧାସ୍ ତ୍ଵଯା ସହ ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସହିତ ଦେବତାମାନେ କଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ?
ଵିବୁଧୈର୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତା ତୁ ମୋହିନୀ ଲୋକମୋହିନୀ
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, ସେଇ ଲୋକମୋହିନୀ ମୋହିନୀ—
ଧିଗିଦଂ ଜୀଵିତଂ ମହ୍ଯଂ ଯେନ କାର୍ଯଂ ନ ସାଧିତମ୍
ମୋ ଏହି ଜୀବନ ଉପରେ ଦୁଃଖ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା ନାହିଁ।
ନ ତୁ ଲୁପ୍ତଂ ହରିଦିନଂ ନ ଭୁକ୍ତଂ ହରିଵାସରେ
ତଥାପି ହରିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଦିନ ହରାଇ ଯାଇନି, ନାହିଁ ମଜା ମଧ୍ୟରେ କଟାଇଛି।
ଗତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପଦଂ ଦତ୍ଵା ମମ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦୋ ହରିମ୍
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ହରିଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ରଖି ଚାଲିଗଲେ।
ହଂସଂ ଶୁଚିପଦଂ ଵ୍ଯୋମ ପ୍ରଣଵଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍
ହଂସ, ପବିତ୍ର ପାଦ ଥିବା, ଆକାଶ, ପ୍ରଣବ ଓଁ, ଅକ୍ଷୟ ବୀଜ—
ଶୂନ୍ଯଂ ଵିଯତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଧ୍ଯେଯଧ୍ଯାନଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଶୂନ୍ୟ, ଆକାଶର ଆକୃତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଧ୍ୟେୟ ରହିତ—
ପରଂ ଧାମ ମନୋଗ୍ରାହ୍ଯଂ ପୁରୁଷାଖ୍ଯଂ ଜଗନ୍ମଯମ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମ, ମନରେ ଧରିପାରିବା, ପୁରୁଷ ନାମକ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି—