ଦୁର୍ଲଭଃ ଶିଷ୍ଟସଂସର୍ଗୋ ଦୁର୍ଲଭା ଭକ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ
ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କୃତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ଧେନୁସ୍ତିଲମଯୀ ସୁଭ୍ରୁ ଦୁର୍ଲଭା ଵିପ୍ରଗାମିନୀ
ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା, ତିଳରେ ବନାଯାଇଥିବା ଗାଈ, ଦୁର୍ଲଭା ନାରୀ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିବା ଜଣେ ନାରୀ — ଏମାନେ ସବୁ ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୁର୍ଲଭଂ ପର୍ଵକାଲେ ତୁ ସ୍ନାନଂ ଶୀତଲଵାରିଣା
ପକ୍ଷ କାଳରେ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରୋଦିତଂ କର୍ମ ତଦ୍ଦେଵି ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜେ ଦୁର୍ଲଭ।
ଵ୍ଯାଧେର୍ଵିଘାତକରଣଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଶାସ୍ତ୍ରମାର୍ଗତଃ
ରୋଗ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାୟ ମିଳିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଏଵଂ ଵଚୋ ଵରାରୋହେ କୁରୁ ମେ ଧର୍ମରକ୍ଷକମ୍
ଏଭଳି କଥା କହିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା, ମୋ ପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା କାମ କର।
ସେଵିତା ଵିଷଯାଃ ସମ୍ଯକ୍କୃତଂ ରାଜ୍ଯମକଣ୍ଟକମ୍
ଭୋଗ ବଢିଆଭାବେ ଉପଭୋଗ କରାଯାଇଛି, ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ବିନା ଶାସନ କରାଯାଇଛି।
ଅଦୃଷ୍ଟଵିଷଯଂ ପୁତ୍ରଂ ନାହଂ ହିଂସ୍ଯେ କଦାଚନ
ଯିଏ କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଜଡିତ ନୁହଁନ୍ତି, ଏମିତି ପୁଅକୁ ମୁଁ କେବେ ହିଂସା କରିବି ନାହିଁ।
ଧର୍ମାଙ୍ଗଦୋ ନ ମେ ଶତ୍ରୁର୍ନାହଂ ହନ୍ମି ସୁତଂ ତଵ
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ପୁଅକୁ ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଵସୁଧାଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଂ ଶାଧି ବହୁଵତ୍ସରମ୍
ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ରାଜା ଭାବେ ଶାସନ କର।
ମମ ଭୂମିପତେ କାର୍ଯଂ ନ ପୁତ୍ରନିଧନେ ତଵ
ହେ ଭୂମିପତି, ତୁମ ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁରେ ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
କିଂ ଵିଲାପୈର୍ମହୀପାଲ ଏତୈର୍ଦ୍ଧର୍ମବହିଷ୍କୃତୈଃ
ହେ ମହୀପତି, ଏହି ଧର୍ମ ବାହାର ଶୋକର କଣ ଉପକାର?
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣାଂ ତାଂ ରାଜନ୍ମୋହିନୀଂ ତନୁମଧ୍ଯମାମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋହନୀ ରୂପ ଓ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ନାରୀ ଏପରି କଥା କହୁଥିଲେ—
ଏତଦେଵ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ମା ଶଙ୍କାଂ କୁରୁ ଭାମିନି
ଏହି କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖନି।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସତ୍ଯଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମନ୍ମାତୁର୍ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ କୁରୁ ଭୂପ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍
ମୋ ମାଆଙ୍କ କଥାକୁ ସତ୍ୟ କର, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଦିଆଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର।
ଅପତ୍ଯଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଂ ଶ୍ରେଯସ୍କାମସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ସନ୍ତାନ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ, ଏବଂ ଶ୍ରେୟସ୍ ଚାହିଁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ।
ତଵାପି ନିର୍ମନା ଲୋକାଃ ସ୍ଵଵାକ୍ଯପରିପାଲନାତ୍
ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କଥା ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି।
ଦେହତ୍ଯାଗେ ମମାରଂଭୋ ନରଦେହେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ପାଇଁ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ହେବ।
ପିତୁରର୍ଥେ ହତା ଯେ ତୁ ମାତୁରର୍ଥେ ହତାସ୍ତଥା
ଯେମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ବା କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି,
ଭୂମ୍ଯର୍ଥେ ପାର୍ଥିଵାର୍ଥେ ଵା ଦେଵତାର୍ଥେ ତଥୈଵ ଚ
ଭୂମିର ପାଇଁ, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି,
ତଦଲଂ ପରିତାପେନ ଜହି ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵରାସିନା
ଏପରି ଦୁଃଖ କରିବାର କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରିଦିଅ।
ଧର୍ମାର୍ଥେ ତନଯଂ ହନ୍ଯାଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ଵାପି ମହୀପତେ
ଧର୍ମର ପାଇଁ ରାଜା ନିଜ ପୁଅ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵମେଘେ ମଖଵରେ ନ ଦୋଷୋ ଜାଯତେ ନୃପ
ଏହି ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ରାଜା, କୌଣସି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତତ୍ତ୍ଵଯା ହ୍ଯଵିଚାରେଣ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵଚନଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତେଣୁ ତୁମେ ଚିନ୍ତା ନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଆଦେଶ ପାଳନ କର।
ଵିମୋଚଯେଥା ନୃପତେ ସୁଘୋରାଦ୍ଵାକ୍ଯାନୃତାନ୍ମୋହିନିହସ୍ତଯୋଗାତ୍
ରାଜା, ମୋହିନୀଙ୍କ ମାୟାରେ ପଡିଥିବା ଭୟଙ୍କର ମିଥ୍ୟା କଥାର ଜାଲରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କର।
ଯଶଃ ପ୍କାଶାଦ୍ଭଵିତା ହି କୀର୍ତିସ୍ତଥାକ୍ଷଯା ତାତ ନ ସଂଶଯୋ ଽତ୍ର
ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଚମକିଉଠିବ, ଏବଂ ତୁମର ଯଶ ଅମର ହେବ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସଂଧ୍ଯାଵଲୀମୁଖଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟକମଲୋପମମ୍
ସନ୍ଧ୍ୟାବଳୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଖୁସି ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ମା ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ତନଯଂ ହିଂସ ଚେତ୍ଯାଗ୍ରହସମନ୍ଵିତମ୍
ପୁଅକୁ କିଛି କଷ୍ଟ ଦିଅନି—ଏଭଳି ଜୋରଦାର ଅନୁରୋଧ ସହିତ ସେ କହିଲେ।