ଉଵାଚ କନକାଭାଂ ତାଂ ଭର୍ତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂ ପ୍ରିଯାଂ ତଦା
ତାପରେ ସେ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପତିଙ୍କ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରିୟା ଝିଅକୁ କହିଲେ।
ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ମୁନିଭିର୍ଯ୍ଯତ୍ତୁ ଗୀଯତେ ନାରଦାଦିଭିଃ
ଯାହା ପଣ୍ଡିତ ଓ ମୁନିମାନେ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି,
କ୍ରିଯତାମପରଂ ଦେଵି ମରଣାଦଧିକଂ ତଵ
ହେ ଦେବୀ, ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ତୁମ ପାଇଁ କରାଯାଉ।
କସ୍ଯେଷ୍ଟମାତ୍ମହନନଂ କସ୍ଯେଷ୍ଟଂ ଵିଷଭକ୍ଷଣମ୍
କିଏ ନିଜକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହେ? କିଏ ବିଷ ଖାଇବାକୁ ଚାହେ?
ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହାଭିଗମନଂ ସମୁଦ୍ରତରଣଂ ତଥା
ବାଘ ଓ ସିଂହ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା, ସମୁଦ୍ର ଅଟକିବା ଭଳି କାମ,
ଅପଥ୍ଯଭକ୍ଷଣଂ ଲୋକେ ତଥାଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ଭୋଜନ କରିବା,
ଛେଦନଂ ତୃଣକାଷ୍ଠାନାଂ ଲୋଷ୍ଟାନାମଵମର୍ଦ୍ଦନମ୍
ଘାସ କାଟିବା, କାଠ କାଟିବା, ଏବଂ ମାଟି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା,
ଦୈଵାଵିଷ୍ଟୋ ଵରାରୋହେ ନରଃ ସର୍ଵଂ କରୋତି ଵୈ
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା, ଭାଗ୍ୟରେ ଆସିଲେ ମଣିଷ ସବୁ କାମ କରିଥାଏ।
ନରକାର୍ହେ ନରୋ ଦେଵି କରୋତ୍ଯଶୁଭକର୍ମ ତତ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯିଏ ନରକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେ ଅଶୁଭ କାମ କରେ।
ଯାଦୃଶେନ ହି ଭାଵେନ ଯୋନୌ ଶୁକ୍ରଂ ସମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଯେଭଳି ଭାବରେ ମଣିଷ ଯୋନିରେ ଶୁକ୍ର ଦେଉଛି, ସେଭଳି ଫଳ ମିଳେ।
ସାହଂ ଵିଵାଦଭାଵେନ ରାଜ୍ଞୋ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦସ୍ଯ ହି
ମୁଁ ରାଜା ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ପ୍ରତି ବିରୋଧ ଭାବ ରଖିଥିଲି।
ଦୁଷ୍ଟଭାଵା ତଥା ଜାତା କର୍ତ୍ରୀ ଦୁଷ୍ଟଂ ନୃପସ୍ଯ ତୁ
ଏଭଳି ଖରାପ ଭାବ ରଖି, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଥିଲି।
ତତ୍କାଲଭାଵନା ଗ୍ରାହ୍ଯା ତଦ୍ଭାଵୋ ଜାଯତେ ସୁତଃ
ସେ ସମୟର ଭାବନାକୁ ଧରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶିଶୁ ସେଇ ଭାବନା ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ନ ଚ ଵ୍ରୀଡା ନ ଚ ସ୍ନେହୋ ନ ଧର୍ମୋ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଲଜ୍ଜା, ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ଧର୍ମ କିଛି ମିଳେନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ।
ଜାନନ୍ନପି ଯଥାଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ଭାଵମନୁଵର୍ତତେ
ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଭାବ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଧର୍ମାପହଂ ଵାଚ୍ଯକରଂ ମମାପି କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ମନସାପି ଭୀରୁ
ଯେଉଁ କାମ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ନିନ୍ଦା ଆଣେ, ସେଥିରେ ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗିପାରିବିନାହିଁ, ହେ ଭୟଭୀତ।
ଭର୍ତୁର୍ଯଶଃ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିଦିଵେ ଗତିସ୍ତେ ପୁତ୍ରେ ପ୍ରଶଂସା ମମ ଧିଗ୍ଵିଵାଦଃ
ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଯଦି ତିନି ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚେ, ତେବେ ତୁମର ମାର୍ଗ ଏବଂ ପୁଅର ପ୍ରଶଂସା ମୋର ହେବ; ବିବାଦ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା।
ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ତାଂ ତନ୍ଵୀଂ ବ୍ରୂହି ବ୍ରୂହୀତ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ସେ ସୁକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କହ, କହ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଯନାଶେ ନ ମେ ଵ୍ଯଥା
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବାରେ ମୋତେ କିଛି ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ସମୃଦ୍ଧାଯାଃ ସପାପାଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ହ୍ଯଧୋଗତିଃ
ସେ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପିଷ୍ଠା ଥିବା ତାହାର ଅଧୋଗତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତତଶ୍ଛୁଛୁନ୍ଦରୀ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ସପ୍ତ ଜନ୍ମାନି ଭାରତେ
ତାପରେ ଚୁଚୁନ୍ଦରୀ ଭାରତରେ ସାତ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ତୁ ଯା ଵିତ୍ତେଂ ଵିଦ୍ଯମାନଂ ନ ଯଚ୍ଛତି
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ଧନ ଦେଉନାହିଁ—
କ୍ରିମିଯୋନିଵିନିର୍ମୁକ୍ତା କାଷ୍ଠୀଲା ଜାଯତେ ଶୁଭେ
କୀଟ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଶୁଭେ, ସେ କାଠ ଭିତର ଶଳଭ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅଗ୍ନିପ୍ରଜ୍ଵାଲନାଥ ହି କାଷ୍ଠଂ ପାଟଯତେ ଚିରମ୍
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଜଳାଯାଏ, ସେ କାଠକୁ ବହୁଦିନ ଧରି ଭାଗ କରେ।
କାଷ୍ଠଂ ପାଟଯତସ୍ତସ୍ଯ ସମୀପମଗମଂ ତଦା
କାଠ ଭାଗ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ନିକଟକୁ ଗଲି।
ନଵନୀତନିଭଂ ଦେହଂ ବିଭ୍ରାଣା ଚାଞ୍ଜନତ୍ଵିଷମ୍
ସେ ନବନୀତ ପରି ଶରୀର ଏବଂ ଅଞ୍ଜନ ଭଳି ତେଜ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତାଂ ଭୂମୌ ହନ୍ତୁଂ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷଃ ସମାଗତଃ
ତାକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଏକ ଗୃଧ୍ର ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲା।
ତାଵନ୍ନିଵାରିତଃ ସଦ୍ଯୋ ମଯା ଲୋଷ୍ଟେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏକ ମାଟିର ଚୁଁଆ ଦେଇ ତାକୁ ଅଟକାଇଲି।
ସକ୍ଷତା ତୁଣ୍ଡସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ନ ଚ ଶକ୍ତା ପଲାଯିତୁମ୍
ଗୃଧ୍ରର ଠୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇ ଏବଂ ଛୁଇଁଯିବାରୁ, ସେ ପଳାଇପାରିଲେନାହିଁ।
ସିକ୍ତା କିଞ୍ଚିଜ୍ଜଲୈନୈଵ ତତଃ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯମୁପାଗତା
ସେ ଅଳ୍ପ ପାଣିରେ ଛିଟା ମାଡ଼ିବା ପରେ, ପୁଣି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରିପାଇଲେ।