ଉତ୍ପାଦ୍ଯ କୀର୍ତିଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଜତୁର୍ନିକୃନ୍ତତି ପ୍ରାଣଭଯାଚ୍ଚ ପାପାତ୍
ସେ ନିଜେ ନିଜ ଖ୍ୟାତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପୁନି ନିଜ ଭୟରୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ପାପରୁ ଜୀବନର ଭୟରେ।
ଵୃଥା ହି ସୂତା ମମ ସା ଜନିତ୍ରୀ ଭଵେନ୍ନିରାଶା ଦ୍ଵିଜପିତୃଦେଵାଃ
ମୋତେ ଜନ୍ମଦେଇଥିବା ସେ ମାଆ ବ୍ୟର୍ଥ, ଦ୍ୱିଜ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ନିରାଶ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କିଂ ତେନ ଜାତେନ ଦୁରାତ୍ମନା ହି ଦଦାତି ହର୍ଷଂ ରିପୁସୁଂଦରୀଣାମ୍
ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମ ଥିବା ଲୋକର କଣ ଉପକାର, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମହିଳାମାନେକୁ ଖୁସି ଦେଉଛି?
ନ ମନ୍ଯତେ ଵେଦପୁରାଣଶାସ୍ତ୍ରାନନ୍ତେ ପୁରୀଂ ଯାତି ଦିନେଶସୂନୋଃ
ସେ ବେଦ, ପୁରାଣ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କଦାପି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କର ନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଵେଦା ନ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଚ ତତ୍ପୁରାଣଂ ନ ଚାପି ସନ୍ତଃ ସ୍ମୃତଯୋ ନ ଚ ସ୍ଯୁଃ
ଏଠାରେ ବେଦ ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ସେହି ପୁରାଣ ନାହିଁ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ମୃତିମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ତେନାପି ନ ଚାସ୍ତି ତୃପ୍ତିଃ ପିତୁଶ୍ଚ ଚୀର୍ଣେନ ହରେର୍ଦିନେ ତୁ
ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କୌଣସି ତୃପ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ହରିଙ୍କର ଦିନରେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵ୍ରତେନ ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦପ୍ରଦେନ ସାକଂ କ୍ଷଯାହେନ ଵଦନ୍ତୁ ମୂଢାଃ
ଯେ ବ୍ରତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଦେଉଛି, ମୂଢ଼ମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏହା ଶରୀର ସହିତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
କୋପସଂରକ୍ତନଯନା ଭର୍ତାରଂ ପର୍ଯଭାଷତ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ସହିତ ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମବାହ୍ଯୋ ହି ପୁରୁଷଃ ପାଂଶୁନା ତୁଲ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ଧର୍ମରୁ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ମଣିଷ ଧୂଳି ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ମମାର୍ପିତଃ ପାଣିର୍ଵରାଯ ପୃଥିଵୀପତେ
ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ମୋ ହାତ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
କୃତକୃତ୍ଯା ତଦା ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଧର୍ମୋ ମଯା ତଵ
ମୁଁ ମୋ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଚାଲିଯିବି, କାରଣ ତୁମର ଧର୍ମ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଉପଧାନଂ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵକଂ ବାହୁଂ ନ ତେ ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ମୋ ହାତକୁ ହିଁ ତକିଆ କରିବି, ତୁମର ନୁହେଁ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛେଷ୍ଵପି ନ ଦୃଶ୍ଯେତ ତ୍ଵାଦୃଶୋ ଧର୍ମଲୋପକଃ
ଏହି ବିଦେଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଜଣେ ମିଳିବେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵରାରୋହା ହ୍ଯୁଦତିଷ୍ଠତ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହିଳା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଉଠିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତା ସା ତଦା ତନ୍ଵୀ ଭୂସୁରୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଚାଲିଯାଇଲେ।
ଵରଂ ନୀଲାଂବରସ୍ପର୍ଶୋ ନାସ୍ଯ ଧର୍ମଚ୍ଯୁତସ୍ଯ ହି
ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଛୁଅଯିବାଠାରୁ ନୀଳବସ୍ତ୍ରକୁ ଛୁଅଯିବା ଭଲ।
ଗୌତମାଦିସମାଯୁକ୍ତା ନିର୍ଜଗାମ ଗୃହାଦ୍ବ୍ରହିଃ
ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଇତ୍ଯେଵ ଶବ୍ଦଂ କ୍ରୋଶନ୍ତୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋମାନସୋଦ୍ଭଵା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେ ମହିଳା, ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ ବାହାରିଗଲେ।
ଅଟିତ୍ଵା ସକଲାମୁର୍ଵୀଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଧର୍ମଭୂଷଣଃ
ଧର୍ମର ଶୋଭା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚି, ଶେଷରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
କର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦୋ ଽସୌ ଵିଶ୍ରୁତଃ ପିତୃଵତ୍ସଲଃ
ତାଙ୍କ କାନକୁ ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ପହଞ୍ଚିଲା—ଯିଏ ପିତାଙ୍କୁ ଅତି ଭଲପାଉଥିଲେ।
ଧର୍ମାଙ୍ଗଦୋ ଧର୍ମମୂର୍ତିଃ ରୁକ୍ମାଗଦସୁତସ୍ତଦା
ତାପରେ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁଅ, ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ନନାମ ଵିହିତାଞ୍ଜଲିଃ
ପୁନି ଉଠି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଆଲକ୍ଷ୍ଯ ତରସା ମାତଃ ପ୍ରାହ ରାଜନ୍ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରାରେ ଦେଖି, ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—ହେ ରାଜା, ମାଆଁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି।
ଏତୈର୍ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସହିତା କ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରସ୍ଥିତାଧୁନା
ମା, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
ପିତା ତଵାନୃତୀ ପୁତ୍ର କରୋ ଯେନ ଵୃଥା କୃତଃ
ପୁଅ, ତୋ ପିତା ଅସତ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅମୂଲ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଛ।
ଧ୍ଵଜାଙ୍କୁଶାଙ୍କିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦକ୍ଷିଣଃ କନକାଙ୍ଗଦଃ
ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧ୍ୱଜ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସୁନାର କଙ୍ଗନ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତିନି ମହିମାଶାଳୀ।
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦେନ ତେ ପିତ୍ରା ନ ଚାହଂ ଵସ୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ତୋ ପିତା ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିପାରୁନାହିଁ।
ମା କୋପଂ କୁରୁ ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ନିଵର୍ତ୍ତତସ୍ଵ ପିତୁଃ ପ୍ରିଯେ
ମା, ରାଗ କରନି, ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଅ।
କୃତା ଭାର୍ଯା ଶିଵଃ ସାକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଯତ୍ର ସୁରାଧିପଃ
ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଶିବ ଦେବ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ବିବାହ ହୋଇଯାଇଛି।
ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ମେ ଦେଯଂ ତସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵିଚିନ୍ତଯେ
ସେ ମୋତେ ଦେବାକୁ ଯାହା ଦରକାର, ଦେଉନାହାଁନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଭଲ ଭାବିବି।