ମନ୍ଦରେ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ହରିଵାସରଭୋଜନମ୍
ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ହରିଙ୍କ ଦିନର ଭୋଜନ,
କ୍ଷୁଦ୍ରଶାସ୍ତ୍ରୋପଦେଶେନ ଲୋଲୁପେନ ଵରାନନେ
ଲୋଭୀ ଜଣେ ନିମ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ,
ନ ଶଙ୍ଖେନ ପିବେତ୍ତୋଯଂ ନ ହନ୍ଯାତ୍କୂର୍ମସୂକରୌ
ଶଂଖରେ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କୁମିର ଓ ବନ୍ଦରୁକୁ ମାରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଗମ୍ଯାଗମନେ ଦେଵି ଅଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ଷଣେ
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଜଣାଙ୍କୁ ଯିବା ନିଷେଧ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନିଷିଦ୍ଧ, ଏହା କରିବା—
ଜାନନ୍ନପି କଥଂ ଦେଵି ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂ ହରିଵାସରେ
ହେ ଦେବୀ, ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହରିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଦିନରେ କିପରି ମୁଁ ଖାଇପାରିବି?
ଅଭକ୍ଷ୍ଯେଣ ସମଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କିଂ ପୁନଶ୍ଚାତ୍ତନକ୍ରିଯା
ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏକପରି ଅପରାଧ, ତେବେ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭୋଜନ ତ ତାଠାରୁ ବଡ଼ ଅପରାଧ।
ମୂଲଂ ଫଲଂ ପଯସ୍ତୋଯମୁପଭୋଜ୍ଯଂ ମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ
ମହାମୁନିମାନେ ମୂଳ, ଫଳ, ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଭୋଜନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଵରିଣାଂ ଲଙ୍ଘନଂ ଶସ୍ତଂ ଧାର୍ମିକାଣାମୁପୋଷଣମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱରରେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍, ଧର୍ମିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଵରମଧ୍ଯେ କୃତଂ ପଥ୍ଯଂ ନିଧନାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ଜ୍ୱର ଦିନରେ ଯାହା ଉପଯୋଗୀ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ, ତାହା ଖାଇଲେ ଅନ୍ତେ ନାଶ ହୁଏ।
ମାଗ୍ରହଂ କୁରୁ ଵାମୋରୁ ଵ୍ରତଭଙ୍ଗୋ ଭଵେନ୍ମମ
ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ମୋତେ ଜୋର କରନିଅ, ମୋର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେବ।
ନ ଚାନ୍ଯଦ୍ରୋଚତେ ରାଜନ୍ଵିନା ଵୈ ଭୋଜନଂ ତଵ
ହେ ରାଜା, ତୁମର ଭୋଜନ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ନ ଚ ଵେଦେଷୁ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽଯମୁପଵାସୋ ହରେର୍ଦିନେ
ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ବିଷୟଟି ବେଦରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଵେଦବାହ୍ଯ କଥଂ ଧର୍ମଂ ଭଵାଂଶ୍ଚରିତୁମିଚ୍ଛତି
ବେଦ ବାହାର ଧର୍ମ କିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଉଵାଚ ମାନସେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭୂପତେ
ହେ ଭୂପତି, ସେ ମନରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହସିକି କହିଲେ।
ଯଜ୍ଞକର୍ମକ୍ରିଯା ଵେଦଃ ସ୍ମୃତିର୍ଵେଦୋ ଗୃହାଶ୍ରମେ
ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦରୁ ଆସିଛି, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ସ୍ମୃତି ହେଉଛି ବେଦ।
ପୁରାଣପୁଂରୁଷାଜ୍ଜାତଂ ଯଥେଦଂ ଜଗଦଦ୍ଭୁତମ୍
ଯେପରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜଗତ ପୁରାଣର ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି—
ଵେଦାର୍ଥାଦଧିକଂ ମନ୍ଯେ ପୁରାଣାର୍ଥଂ ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୁଁ ପୁରାଣର ଅର୍ଥକୁ ବେଦର ଅର୍ଥଠାରୁ ବଡ଼ ବୋଲି ଭାବେ।
ବିଭେତ୍ଯଲ୍ପଶ୍ରୁତାଦ୍ଵେଦୋ ମାମଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯତି
ବେଦ ଅଳ୍ପ ଶ୍ରୁତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ କରେ; ଏହା ମୋତେ ମାଡ଼ିପାରେ।
ତିଥିଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯୋ ଵାପି ପର୍ଵଗ୍ରହଵିନିର୍ଣଯଃ
ତିଥି ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ, ପର୍ବ ଓ ଗ୍ରହ ନିର୍ଣ୍ଣୟ—
ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ହି ଵେଦେଷୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସ୍ମୃତୌ
ବେଦରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେସବୁ କଥା ସ୍ମୃତିରେ ମିଳିଥାଏ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତୁ ହତ୍ଯାଯାମାତୁରସ୍ଯୌଷଧଂ ପ୍ରିଯେ
ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ ଯେପରି, ପ୍ରିୟା।
ଯଦ୍ଵେଦୈର୍ଗୀଯତେ ସୁଭ୍ରୁ ଉପାଙ୍ଗୈର୍ଯତ୍ପ୍ରଗୀଯତେ
ଯାହା ବେଦରେ ଗାୟନ କରାଯାଏ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏବଂ ଯାହା ବେଦର ଉପାଙ୍ଗରେ ପଢ଼ାଯାଏ—
ରଟନ୍ତୀହ ପୁରାଣାନି ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ଵରାନନେ
ଏଠାରେ ସେ ପୁନିପୁନି ପୁରାଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁବଳି।
ପୁରାଣମନ୍ଯଥା ମତ୍ଵା ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ପୁରାଣକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବୁଝାଯାଏ, ସେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ପାଏ।
ପିତରଂ କୋ ନ ଵନ୍ଦେତ ମାତରଂ କୋ ନ ପୂଜଯେତ୍
କିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନକରିବ? କିଏ ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ପୂଜା ନକରିବ?
କୋ ହି ଦୂଷଯତେ ଵେଦଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୋ ନିପାତଯେତ୍
କିଏ ବେଦକୁ ଅପବିତ୍ର କରିବ? କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଡ଼ି ଦେଇବ?
କୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରଦାରାନ୍ ହି କୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହରିଵାସରେ
କିଏ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବ? କିଏ ହରିବାରରେ ଖାଇବ?
ଯଦ୍ଭୋଜନେନାତ୍ମନିପାତକାରିଣା ଯମସ୍ଯ ରଵାତେଷୁ ଚିରଂ ସୁଲୋଚନେ
ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୟନବତୀ, ସେ ଯମର ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଏ।
ଯେଷାଂ ଵାକ୍ଯେନ ଯୁକ୍ତୋ ଽଯଂ ରାଜା କୁର୍ଯାଦ୍ଧି ଭୋଜନମ୍
ଯାହାଙ୍କ କଥାରେ ଏହି ରାଜା ଚାଲିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୌତମାଦୀନ୍ସମାହୂଯ ମୋହିନୀପାର୍ଶ୍ଵମାନଯତ
ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ ଡାକି, ମୋହିନୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣ।