ଯଦୁପୋଷ୍ଯଂ ହରିଦିନଂ ତଦଵଶ୍ଯମିତି ସ୍ଥିତିଃ
ହରିଙ୍କର ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର ବୋଲି ସ୍ଥିର ମତ ହେଉଛି।
ନ ଦିଵା ନ ଚ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ଶେତେ ଧର୍ମାଂ ଗଦଃ ସଦା
ଧର୍ମରେ ଯେ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଦିନ ଓ ରାତି କେବେ ଶୁଅନାହିଁ।
ପଟହୋ ରଟତେ ନିତ୍ଯଂ ମୃଗାରିରିପୁମସ୍ତକେ
ମୃଗଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ କରିଥିବା ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସଦା ଢୋଲ ଚାଲିଥାଏ।
ତ୍ରିଵିଧେଷୁ ଚ କାର୍ଯେଷୁ ଦେଵେଶଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯତାଂ ହରିଃ
ତିନି ପ୍ରକାର କାମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯେ ଯୋ ହି କୃଶାକାଶେ ଵିସର୍ଗେ ଜଗତାଂ ପତିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଳ ଆକାର ଧରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ବିସର୍ଜନ ସମୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଜାତିଵିହିତୋ ଽପ୍ଯେଵଂ ସନ୍ମାର୍ଗେ ଚୈଵ ମାଧଵଃ
ନିଜ ଜାତିର ନିୟମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିତ୍ୟ ସତ୍ମାର୍ଗରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଵିନିଯୋଗସ୍ତୁ ତସ୍ଯୈଵ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ଯୁଜ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ପଣ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଧର୍ମମଵାପ୍ଯାଥ ପିତାଂ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦସ୍ଯ ହି
ଏଭଳି ଧର୍ମ ଲାଭ କରି, ଧର୍ମାଙ୍ଗଦର ପିତା—
ଉଵାଚ ଭାର୍ଯାଂ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଥିତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀମିଵାପରାମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଦୃଢ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଜନନୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଉଭଯୋର୍ଜନିତଃ ପୁତ୍ରଃ ଶଶାଙ୍କଧଵଲଃ କ୍ଷିତୌ
ଉଭୟଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ରଙ୍ଗ ଥିଲା।
ସୋ ଽସ୍ମାଭିରଧିକଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୋକ୍ଷଃ ସତ୍ପୁତ୍ରସଂଭଵଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅଧିକ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛୁ—ସତ୍ପୁତ୍ର ଜନ୍ମର ଦ୍ୱାରା।
ପ୍ରତାପିନି ଵରାରୋହେ ପିତୁର୍ମୋକ୍ଷୋ ଗୃହେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିତମ୍ଭ ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ଘରେ ପିତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ।
ପିତା ଭଵତି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ସତ୍କର୍ମକରଣୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସତ୍କର୍ମ କରି ପିତା ଏହି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସତ୍ପୁତ୍ରଃ ପିତୁରାଦାଯ ଭାରମୁଦ୍ଵହତେ ତୁ ଯଃ
ସତ୍ପୁତ୍ର ସେ, ଯେ ପିତାଙ୍କର ଭାର ଉଠାଇ ଚାଲିଥାଏ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚରଶ୍ଚାଥ ଵିଶାଲନେତ୍ରେ ଵିମୁକ୍ତପାପୋ ଜନରକ୍ଷଣାଯ
ପରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲି, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ପୁତ୍ରସୌଖ୍ଯାତ୍ପରଂ ସୁଖମ୍
ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ରାଜନ୍—ପୁଅର ସୁଖ ଠାରୁ ବଡ଼ ସୁଖ କିଛି ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ।
ତୁଲ୍ଯଂ ଭଵତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଖ୍ଯସ୍ଯ ପରସ୍ଯ ହି
ଏହି ଜଗତରେ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ସହିତ କିଛି ସମାନ ନାହିଁ।
ମାର୍ଗୀ ହିଂସାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍
ଯେ ହିଂସାକୁ ଛାଡି, ଯଜ୍ଞରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଏତନ୍ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ଭଵତି ଭୋ ନ ନ୍ଯାଯ୍ଯୋ ମୃଗନିଗ୍ରହଃ
ଏହି କଥା ଠିକ୍, ମୃଗମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଯଥାଯଥିକ ନୁହେଁ।
ତଥା ଵିଷଯସେଵା ହି ପିତୄଣାଂ ପୁତ୍ରିଣାଂ ଵିଦୁଃ
ଏହିପରି, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ପୁଅମାନେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଦେଷମୃଗଯୂଥାନାଂ ନ ଯୁକ୍ତଂ ସୂଦନଂ ତଵ
ନିର୍ଦୋଷ ମୃଗମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ମାରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
କୁର୍ଵନ୍ନପି ଵୃଥା ଧର୍ମାନ୍ଯୋ ହିଂସାମନୁଵର୍ତତେ
ଅପରିଗ୍ରହ ଧର୍ମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ହିଂସାକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ।
ଷଡ୍ଵିଧଂ ନୃପ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଜୀଵଘାତନମ୍
ହେ ରାଜା, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମାରିବାର ଛଅ ପ୍ରକାର ବିବରଣା ଦେଇଛନ୍ତି।
ହିଂ ସଯା ସଂଯୁତଂ ଧର୍ମମଧର୍ମଂ ଚ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ହିଂସା ମିଶିଥିବା ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରଯମନ୍ସମ୍ଯକ୍ସଂଜାତପଲିତଃ ପିତା
ପିତା ଚୁଲ ଧଳା ହେଲେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
ମୃଗଶୀଲା ହି ରାଜାନୋ ଵିନଷ୍ଟାଃ ଶତଶୋ ନ-ପ
ଏହିପରି, ଶିକାରରେ ଆସକ୍ତ ରାଜାମାନେ ଶତଶଃ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦଯା ଵରା ମୃଗେ ରୀଜ୍ଞାଂ ଧର୍ମିଣାମପି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଧର୍ମିକ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃଗମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଯାଏ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣାଂ ତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ନୃପୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପର୍ଯ୍ଯଟିଷ୍ଯେ ଧନୁଷ୍ପାଣିଃ କୁର୍ଵନ୍କଣ୍ଟକଶୋଧନମ୍
ମୁଁ ଧନୁ ହାତରେ ନେଇ, କଣ୍ଟକ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚିବି।
ଶ୍ଵାପଦେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦସ୍ଯୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜା ରକ୍ଷ୍ଯା ମହୀଭୃତା
ମହୀପତି ଜନମାନଙ୍କୁ ମୃଗ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବା ଉଚିତ।