ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଵୀକ୍ଷଯେଦ୍ଵାପି ଜନନୀଂ ଵା ସୁତାମପି
ଯଦି କେହି ନିଜ ମା ଓ କନ୍ୟାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ କିମ୍ବା ଦେଖେ,
ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଶ୍ଵପଚୀମପି
ଏକ ନିମ୍ନ ଜାତିର ଜନନୀକୁ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ।
ତସ୍ଯ ଜନ୍ମକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃଥା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ଲଭିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ନାହିଁ।
ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯାତ୍ପାପୀ ପାଷାଣାଖୁର୍ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ପାପୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପଥର ପରି କଠିନ ହୋଇଯାଏ।
ଜନନ୍ଯା ଅପି ପାଦୌ ତୁ ନାଦେଯୌ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦିକୈଃ
ବାରୋ ବର୍ଷର ଛୁଆ ନିଜ ମାଁର ପାଦ ଛୁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଷଷ୍ଟ୍ଯତୀତାଂ ସୁତୋ ଽଭ୍ଯଙ୍ଗେ ନିଯୁଞ୍ଜୀତ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ତେଲ ଲଗାଇବା କାମ କରିପାରେ।
ଉଭଯୋଃ ପତନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରୌରଵେ ଽଙ୍ଗାରସଂଚଯେ
ଉଭୟଙ୍କର ପତନ ରୌରବ ନରକର ଅଗ୍ନି ତଳେ ହେବା କଥା କହାଯାଇଛି।
ଵଧୂହସ୍ତେନ ଯଃ ପାପଃ ପାଦଶୌଚଂ କରୋତି ହି
ଯିଏ ବଧୁର ହାତରେ ପାଦ ଧୁଅଇବା କାମ କରେ, ସେ ପାପ କରେ।
ସୂଚୀମୁଖୈଃ କୃଷ୍ଣଵକ୍ତ୍ରୋର୍ଭୁଜ୍ଯତେ କଲ୍ପସଂସ୍ଥିତିମ୍
ସେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଇର ମୁହଁ ଥିବା କଳା ମୁହଁ ଜୀବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେବେ।
ସାଭିଲାଷେଣ ମନସା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପତତେ ନରଃ
ମନରେ ଆଶା ରହିଲେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲୋକ ପତିତ ହୋଇଯାଏ।
ଯଦିଦଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସୋନ୍ନତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶୁଭମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଗୋଲାକାର, ଉତ୍ତଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ,
ଵସା ମେଦୋ ଽଥ ନଯନେ ସୋଜ୍ଵଲେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସଂସ୍ଥିତେ
ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ତେଲ ଓ ମଜ୍ଜା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ନିମ୍ନାଂଶତାଂ ଦର୍ଶଯତି ତ୍ରିଵଲୀ ଜଠରସ୍ଥିତା
ଉଦରରେ ଥିବା ତିନିଟି ଭା ଦେହର ତଳକୁ ଝୁକିବାକୁ ଦେଖାଏ।
ମୂତ୍ରଦ୍ଵାରମିଦଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଯତ୍ର ମୁଗ୍ଧଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏହା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ମୁତ୍ର ପଥ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ଭସ୍ତ୍ରାଵର୍ଗାଧିକଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ମାଂସଂ ଜଘନଵର୍ତ୍ମନି
କମର ଉପରେ ବେଲ୍ଲୋ ଠାରୁ ବଡ଼ ମାଂସପିଣ୍ଡ ରଖାଯାଇଛି।
ଶୁକ୍ରାସ୍ଥିପୂରିତଂ ମାଂସୈଃ କଥଂ ସୁନ୍ଦରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଦେହ ଶୁକ୍ର ଓ ହାଡ଼ରେ ଭରିତ, ମାଂସରେ ଢକା, ସେ କିପରି ସୁନ୍ଦର ହେବ?
ଵିଷ୍ଠାମୂତ୍ରମଲୈଃ ପୁଷ୍ଟେ କୋ ଦେହେ ରଜ୍ଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ଦେହ ମଳ, ମୁତ୍ର ଓ ଅପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟ, ତାହାରେ କିଏ ଆନନ୍ଦ ପାଏ?
ଧୈର୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଵ ନାରୀଂ ତାମୁଵାଚ ଗଜଗାମିନୀମ୍
ସାହସ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେ ହାତୀ ପଦ ଚାଲିଥିବା ନାରୀକୁ କହିଲେ।
ତଥା ଭୂତାସି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ମାନସୋନ୍ମାଦକାରିଣୀ
ଏଭଳି ତୁମେ, ଚାରୁ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ମନକୁ ମାଦକ କରୁଛ।
ପଶ୍ଯ ମୂଚ୍ଛାନ୍ଵତନାଥ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମୃଚ୍ଛିତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜୀବର ଜଗତ।
ସ ନାସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଃ ପୁମାନ୍ମମ ଦର୍ଶନାତ୍
ତିନି ଜଗତରେ ଏମିତି କେହି ପୁରୁଷ ନାହିଁ, ଯିଏ ମୋତେ ଦେଖିଲେ—
ଆତ୍ମସ୍ତୁତିର୍ନ କର୍ତଵ୍ଯା କେନଚିଚ୍ଛୁଭମିଚ୍ଛତା
ଯେଉଁଠି ଭଲ ଚାହେ, ସେ କେହି ନିଜକୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଥାପି ସ୍ତଵନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ଯହେତୁନା
ତଥାପି, ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ତୁତି କରିବା ଦରକାର।
ତମାଦିଶ ଜଗନ୍ନାଥ କ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ
ଜଗନ୍ନାଥ, ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ମୁଁ ତାହାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କିଂ ପୁନଶ୍ଚେତନୋପେତଃ ଶ୍ଵାସୋଚ୍ଛାସୀ ନରସ୍ତ୍ଵିତି
ଏହି ଚେତନା ଥିବା, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟର କଥା କଣ?
ଉନ୍ମାଦକରଣଂ ନୄଣାଂ ଦୁଶ୍ଚରଵ୍ରତନାଶନମ୍
ଏହା ଲୋକଙ୍କୁ ଉନ୍ମାଦ କରେ, ଦୁଃସାଧ୍ୟ ବ୍ରତକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଭ୍ରୂଚାପାକ୍ଷେପଯୁକ୍ତାଃ ଶ୍ରଵଣପଥଗତା ନୀଲପକ୍ଷ୍ମାଣ ଏତେ ଯାଵଲ୍ଲୀଲାଵତୀନାଂ ନ ହୃଦି ଧୃତିମୁଷୋ ଦୃଷ୍ଟିବାଣାଃ ପତନ୍ତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲୀଳାବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ଭୃକୁଟି ଧନୁ ଓ ନୀଳ ପାଳକ ସହିତ ଦୃଷ୍ଟିବାଣ ଶ୍ରବଣ ପଥରେ ପଡ଼ିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟର ଧୃତି ଚୋରି ନେଇନାହିଁ।
ଭ୍ରୂକ୍ଷେପଵିସ୍ମିତକଟାକ୍ଷନିରୀକ୍ଷନିରୀକ୍ଷିତାନି କୋପପ୍ରସାଦହସିତାନି କୁତଃ ଶଶାଙ୍କେ
ଉଠିଥିବା ଭୃକୁଟି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି, କ୍ରୋଧ, କୃପା ଓ ହାସ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଚନ୍ଦ୍ରରେ କେଉଁଠି?
ସ୍ମୃତା ଚ ଦୃଷ୍ଟା ଯୁଵତୀ ନରେଣ ଵିମୋହଯେଦେଵ ସୁରାଧିକା ହି
ଏକ ଯୁବତୀକୁ ମନୁଷ୍ୟ ମନେ କରିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା, ସେ ତାହାକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ତମାଦିଶଜଗନ୍ନାଥ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମୋହଯାମ୍ଯହମ୍
ଜଗନ୍ନାଥ, ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ମୁଁ ତିନି ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେବି।