ତମେକଂ ଦେଵତାଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ହରିଵାସରେ
ହରିଙ୍କ ଦିନ ଆସିଲେ, ମୁଁ ସେଠି ଏକମାତ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ସ ମେ ଶତ୍ରୁର୍ମହାନ୍ଦେଵ ତେନ ଲୁପ୍ତଃ ପଟୋ ମମ
ସେ ମୋର ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ, ହେ ଦେବତା; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପୋଷାକ ହରାଇଗଲା।
କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଗଯାପିଣ୍ଡପ୍ରଦୋ ଯଥା
ମୁଁ ସେମାନେ ପରି ସଫଳ ହେବି, ଯେମିତି ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା ଲୋକ।
ଉପୋଷିତଃ ସ୍ତୁତୋଵାପି ନ ନିଯମ୍ଯା ମଯା ହି ତେ
ଉପବାସ କରିଥିବେ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି ପାଇଥିବେ, ସେମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୌତିରୁଵାଚ
ସୂତ କହିଲେ:
ର୍ଚିତଯାମାସ ଦେଵେଶୋ ଵିରିଞ୍ଚିଃ କୁଶଲାଞ୍ଛନଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ବିରିଞ୍ଚି, ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ତିଆରି କଲେ।
ଭୂତତ୍ରାସନମାତ୍ରଂ ତୁ ରୂପଂ ସ ଜଗୃହେ ଵିଭୁଃ
ଏହି ବିଶ୍ୱଶକ୍ତି ଏକ ଦୃଷ୍ଟିଭୟ ଦେବା ପାଇଁ ଏହି ରୂପ ନେଲେ।
ସର୍ଵଯୋଷିଦ୍ଵରା ଦେଵୀମନସା ନିର୍ଭିତା ବଭୌ
ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ, ଅଚଳ ମନସ୍କା ହୋଇ ଚମକିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତାମହସ୍ତାଂ ତୁ ରୂପଦ୍ରଵିଣସଂଯୁତାମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ରୂପ ଓ ଧନରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଵାଯଭଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ଯା ଚକ୍ଷୁଷୀ ସଂନ୍ଯମୀଲଯତ୍
ପାପର ଭୟରୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ମୁଡିଲେ।
ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଵୀକ୍ଷଯେଦ୍ଵାପି ଜନନୀଂ ଵା ସୁତାମପି
ଯଦି କେହି ନିଜ ମା ଓ କନ୍ୟାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ କିମ୍ବା ଦେଖେ,
ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଶ୍ଵପଚୀମପି
ଏକ ନିମ୍ନ ଜାତିର ଜନନୀକୁ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ।
ତସ୍ଯ ଜନ୍ମକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃଥା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ଲଭିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ନାହିଁ।
ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯାତ୍ପାପୀ ପାଷାଣାଖୁର୍ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ପାପୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପଥର ପରି କଠିନ ହୋଇଯାଏ।
ଜନନ୍ଯା ଅପି ପାଦୌ ତୁ ନାଦେଯୌ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦିକୈଃ
ବାରୋ ବର୍ଷର ଛୁଆ ନିଜ ମାଁର ପାଦ ଛୁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଷଷ୍ଟ୍ଯତୀତାଂ ସୁତୋ ଽଭ୍ଯଙ୍ଗେ ନିଯୁଞ୍ଜୀତ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ତେଲ ଲଗାଇବା କାମ କରିପାରେ।
ଉଭଯୋଃ ପତନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରୌରଵେ ଽଙ୍ଗାରସଂଚଯେ
ଉଭୟଙ୍କର ପତନ ରୌରବ ନରକର ଅଗ୍ନି ତଳେ ହେବା କଥା କହାଯାଇଛି।
ଵଧୂହସ୍ତେନ ଯଃ ପାପଃ ପାଦଶୌଚଂ କରୋତି ହି
ଯିଏ ବଧୁର ହାତରେ ପାଦ ଧୁଅଇବା କାମ କରେ, ସେ ପାପ କରେ।
ସୂଚୀମୁଖୈଃ କୃଷ୍ଣଵକ୍ତ୍ରୋର୍ଭୁଜ୍ଯତେ କଲ୍ପସଂସ୍ଥିତିମ୍
ସେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଇର ମୁହଁ ଥିବା କଳା ମୁହଁ ଜୀବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେବେ।
ସାଭିଲାଷେଣ ମନସା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପତତେ ନରଃ
ମନରେ ଆଶା ରହିଲେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲୋକ ପତିତ ହୋଇଯାଏ।
ଯଦିଦଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସୋନ୍ନତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶୁଭମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଗୋଲାକାର, ଉତ୍ତଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ,
ଵସା ମେଦୋ ଽଥ ନଯନେ ସୋଜ୍ଵଲେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସଂସ୍ଥିତେ
ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ତେଲ ଓ ମଜ୍ଜା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ନିମ୍ନାଂଶତାଂ ଦର୍ଶଯତି ତ୍ରିଵଲୀ ଜଠରସ୍ଥିତା
ଉଦରରେ ଥିବା ତିନିଟି ଭା ଦେହର ତଳକୁ ଝୁକିବାକୁ ଦେଖାଏ।
ମୂତ୍ରଦ୍ଵାରମିଦଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଯତ୍ର ମୁଗ୍ଧଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏହା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ମୁତ୍ର ପଥ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ଭସ୍ତ୍ରାଵର୍ଗାଧିକଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ମାଂସଂ ଜଘନଵର୍ତ୍ମନି
କମର ଉପରେ ବେଲ୍ଲୋ ଠାରୁ ବଡ଼ ମାଂସପିଣ୍ଡ ରଖାଯାଇଛି।
ଶୁକ୍ରାସ୍ଥିପୂରିତଂ ମାଂସୈଃ କଥଂ ସୁନ୍ଦରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଦେହ ଶୁକ୍ର ଓ ହାଡ଼ରେ ଭରିତ, ମାଂସରେ ଢକା, ସେ କିପରି ସୁନ୍ଦର ହେବ?
ଵିଷ୍ଠାମୂତ୍ରମଲୈଃ ପୁଷ୍ଟେ କୋ ଦେହେ ରଜ୍ଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ଦେହ ମଳ, ମୁତ୍ର ଓ ଅପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟ, ତାହାରେ କିଏ ଆନନ୍ଦ ପାଏ?
ଧୈର୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଵ ନାରୀଂ ତାମୁଵାଚ ଗଜଗାମିନୀମ୍
ସାହସ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେ ହାତୀ ପଦ ଚାଲିଥିବା ନାରୀକୁ କହିଲେ।
ତଥା ଭୂତାସି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ମାନସୋନ୍ମାଦକାରିଣୀ
ଏଭଳି ତୁମେ, ଚାରୁ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ମନକୁ ମାଦକ କରୁଛ।
ପଶ୍ଯ ମୂଚ୍ଛାନ୍ଵତନାଥ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମୃଚ୍ଛିତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜୀବର ଜଗତ।