ଵ୍ଯାଜେନାପି ମୁନୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳାକି କରି ବି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ଦ୍ଵାଦଶୀସେଵନାଲ୍ଲୋକାଃ ପ୍ରାଯାନ୍ତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ।
କୃତ ହି ନରକାଃ ଶୂନ୍ଯା ଲୋକାଶ୍ଚାପି ଦିଵୌକସାମ୍
ନରକ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକଗୁଡିକ ଏବେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ମହିମାରେ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ ।
ସମୁପୋଷ୍ଯ ଦିନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କର ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ନେତ୍ରହୀନଃ କର୍ଣହୀନଃ ସଂଧ୍ଯାହୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଯଥା
ଯେପରି ଦ୍ବିଜ ଚକ୍ଷୁ, କର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ବିନା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।
ତ୍ଯକ୍ତକାମସ୍ତ୍ଵହଂ ବ୍ରହ୍ମଂଲ୍ଲୋକପାଲତ୍ଵମୀଦୃଶମ୍
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷାକାରୀ ପଦବୀ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମନା ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ନିର୍ଵ୍ଯାପାରୋ ନିଯୋଗୀ ତୁ ନିଯୋଗେ ଯସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁଠାରେ କେହି କୌଣସି କାମ କରୁନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିଛି, ଏବଂ ସେ ଏହି ନିଯୁକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି,
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୋ ଵିପ୍ରା ନାରଦେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି କହି, ଯମ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
ସ ଦଦର୍ଶ ସମାସୀନଂ ମୂର୍ତାମୂରତଜନାଵୃତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପବେଶିତ, ଯିଁହାଙ୍କୁ ଦେହୀ ଓ ଦେହବିହୀନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଭଵଂ ଭୂତନିଲଯମୋଙ୍କାରାଖ୍ଯମକଲ୍ମଷମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଓଂକାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣ।
ଉପାସ୍ଯମାନଂ ଵିଵିଧୈର୍ଲୋକପାଲୈର୍ଦିଗୀଶ୍ଵରୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଓ ଦିଗ୍ଗଜ ଦ୍ୱାରା ଏହିଠାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିଃ ସମୁଦ୍ରୈଶ୍ଯ ନଦୀଭିଶ୍ଚ ସରୋଵରୈଃ
ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଓ ସରୋବର ମାନେ ଏହିଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଦ୍ଯୈର୍ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ପର୍ଵତୈଃ
ବାପୀ, କୂଆ, ତଡାଗ ଓ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ପାହାଡ଼ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
କଲାକାଷ୍ଠାନିମେଷୈଶ୍ଚ ଋତୁଭିଶ୍ଚାଯନୈର୍ଯୁଗୈଃ
କଳା, କଷ୍ଠା, ନିମେଷ ଭଳି ସମୟର ଭାଗଗୁଡ଼ିକ, ଋତୁ, ଅୟନ ଓ ଯୁଗ ଦ୍ୱାରା
ଋକ୍ଷୈର୍ଯୋଗୈଶ୍ଚ କରଣୈଃ ପୌର୍ଣମାସେଂଦୁସଂକ୍ଷଯୈଃ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହମିଳନ, ତିଥି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ଦ୍ୱାରା
ସତ୍ଯାନୃତୈଶ୍ଚ ଦେଵେଶୋ ଵେଷ୍ଟିତୋ ଧର୍ମପାଵକଃ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କର ଠାକୁର, ଧର୍ମର ଅଗ୍ନି, ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵେନ ରଜସା ଚୈଵ ତମସା ଚ ପିତାମହଃ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ଆବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵାଯୁନା ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ମୂର୍ତୈରାତଙ୍କନାମଭିଃ
ବାୟୁ, କଫ ଓ ପିତ୍ତ ଏବଂ ରୋଗ ନାମର ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା
ଅନୁକ୍ତୈରପି ଭୂତୈଶ୍ଚ ସଂଵୃତୋ ଲୋକକୃତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଏବଂ କିଛି ଅକଥିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଽଵିଶତ୍ସୌରିଃ ସଵ୍ରୀଡେଵ ଵଧୂର୍ଯଥା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସୌରି ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ବଧୂ ପରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଯମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସକାଯସ୍ଥଂ ସନାରଦମ୍
ସେଠାରେ ଯମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ସହିତ, ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ହି ଲୋକକରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେଵଂ ପିତାମହମ୍
କାରଣ ସେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବତା, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସୋ ଽଯମଭ୍ଯାଗତଃ କସ୍ମାତ୍କଞ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ଏହିଜଣ ଆସିଛନ୍ତି—କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଭଲ ନେଇ?
ଲେଖକଃ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୈନ୍ଯେନ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଲେଖକ ମହା ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ।
ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁନ୍ତ ଵାପି ତଦିହୈଵ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହା ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା, କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇନଥିଲା, ସେଇଠି ଏଉଁଠି ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।
ନିପପାତାଗ୍ରତୋ ଵିପ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରଵିନନ୍ଦନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପରିଭୂତୋ ଽସ୍ମି ଦେଵେଶ ଯନ୍ମାର୍ଜିତପଟଃ କୃତଃ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ଠାକୁର, ମୋର ଲେଖା ମିଟାଯାଇଥିବାରୁ ମୁଁ ଅପମାନିତ ହୋଇଛି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ସ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ଦ୍ଵିଜସଂତ୍ତମାଃ
ଏପରି କହି, ସେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯୋର୍ଽଥଂ ରୋଦଯତେ ଲୋକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଥାଵରଜ ଗମାନ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଧନ ନିମିତ୍ତେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ,