ଅସ୍ମାକଂ ସଂଶଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଧୃଦଯେ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ଆମ ହୃଦୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
ତିଥେଃ ପ୍ରାନ୍ତମୁପୋଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦାହୋସ୍ଵିନ୍ମୂଲମେଵ ଚ
ତିଥିର ଶେଷରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ତାହାର ଆରମ୍ଭରେ?
ତିଥେଃ ପ୍ରାନ୍ତଂ ସୁରାଣାଂ ହି ଉପୋଷ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ତିଥିର ଶେଷରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅତଃ ପ୍ରାନ୍ତମୁପୋଷ୍ଯଂ ହି ତିଥେର୍ଦଶଫଲେପ୍ସୁଭିଃ
ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଦଶଗୁଣ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତିଥିର ଶେଷରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଵଵିଦ୍ଧା ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ଚାଷ୍ଟମୀ ତଥା
ପୂର୍ବ ଦିନର ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ତିଥିରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୂର୍ଵଵିଦ୍ଧା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କର୍ତଵ୍ଯା ସପ୍ତମୀ ସଦା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବ ଦିନର ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ସପ୍ତମୀ ତିଥି ସଦା ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଵଵିଦ୍ଧାନିମାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହି ପୂର୍ବ ଦିନର ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ତିଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ମଯା ଵିପ୍ରାଃ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାତ୍ପୁରା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି।
ପୂର୍ଵଵିଦ୍ଧା ତୁ ମନ୍ତଵ୍ଯା ପ୍ରଭୂତା ନୋଦଯଂ ଵିନା
ପୂର୍ବ ଦିନର ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ତିଥିକୁ ମାତ୍ର ଏହିପରି ବେଳେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେତେବେଳେ ତାହା ପ୍ରଚୁର ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଛାଡ଼ି ନୁହେଁ।
ପିତ୍ର୍ଯେ ଽସ୍ତମନଵେଲାଯାଂ ସ୍ପର୍ଶେ ପୂର୍ଣା ନିଗଦ୍ଯତେ
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ଦିନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଯଦି ତିଥି ସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଶୋଧଯେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତିଥିଂ ଦୈଵଜ୍ଞଚିନ୍ତକାତ୍
ପ୍ରତିଦିନ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ପଚାରି ତିଥି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଚାରଵିଜ୍ଞାନାତ୍କାଲଂ କାଲଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ, ସମୟ ଜଣାଯାଏ।
ଵର୍ଜଯନ୍ତି ନରାସ୍ତଜ୍ଜ୍ଞା ଯାମାଂଶ୍ଚ ଚତୁରୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚାରିଟି ଯାମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାରୁ ବିରତ ରହନ୍ତି।
ନ ଦିଵା ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ତଦା ରାତ୍ରୌ ଵିଧୀଯତେ
ଦିନରେ ପବିତ୍ରତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ; ଏହା ରାତିରେ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ଵିଧିରେଷ ମଯା ଖ୍ଯାତୋ ନରାଣାମୁପଵାସିନାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମକୁ ମୁଁ ଘୋଷଣା କରିଛି।
ସ୍ନାନାର୍ଚନକ୍ରିଯା କାର୍ଯ୍ଯା ଦାନହୋମାଦିସଂଯୁତା
ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ସହିତ ଦାନ ଓ ହୋମ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଶତଯଜ୍ଞାଧିକଂ ଵାପି ନରଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଏହିପରି କରିଲେ ଏକ ଲୋକ ଶତ ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ପିତୃତର୍ପଣସଂଯୁକ୍ତଂ ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୀଦିନମ୍
ପିତୃତର୍ପଣ ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନକୁ ଯଦି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ,
କରୋତି ଧର୍ମହରଣମସ୍ନାତେଵ ସରସ୍ଵତୀ
ସେ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରେ, ଯେପରି ସରସ୍ୱତୀ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଉପୋଷ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀ ପୁଣ୍ଯା ପୂର୍ଵଵିଦ୍ଧାଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବ ତିଥିର ପ୍ରଭାବିତ ଦିନକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ତଦୋପଵାସୋ ହି କଥଂ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମାନଵୈର୍ଵଦ
ତେବେ ମଣିଷମାନେ କିପରି ଉପବାସ କରିବେ? ମୋତେ କୁହ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଽହ୍ନି ଯଦା ନ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଲ୍ପାପ୍ଯେକାଦଶୀ ତିଥିଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଯଦି ଏକାଦଶୀ ତିଥିର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ,
ଯଦା ନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵସମ୍ଭଵମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯଦି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ପୂର୍ବ ଯୋଗ ମିଳି ନଥାଏ,
ବହ୍ଵା ଗମଵିରୋଧେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଵିଵାଦିଷୁ
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ବିରୋଧ ଓ ବିବାଦ ହୁଏ,
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଦ୍ଧାଯାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶ୍ରଵଣେ ତଥା
ଏକାଦଶୀ ତିଥି ପୂର୍ବ ତିଥିର ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ ଓ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ,
ଏଷ ଵୋ ନିର୍ଣଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମଯା ଶାସ୍ତ୍ରଵିନିର୍ଣଯାତ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି।
ଯୁଗାଦୀନାଂ ଵଦଵିଧିଂ ସୌତେ ସମ୍ଯଗ୍ଯଥାତଥମ୍
ହେ ସୌତେ, ମୁଁ ଯୁଗ ଆଦିର ନିୟମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏବଂ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ତୁମକୁ କହିବି।
ଦ୍ଵେ ଶୁକ୍ଲେ ଦ୍ଵେ ତଥା କୃଷ୍ଣେ ଯୁଗାଦ୍ଯାଃ କଵଯୋ ଵିଦୁଃ
କବିମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଦୁଇଟି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ ଦୁଇଟି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଥାଏ।
ଅଯନଂ ଦିନଭାଗାଢ୍ଯଂ ସଂକ୍ରମଃ ଷୋଡଶଃ ପଲଃ
ଅୟନ ଦିନର ଅଂଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ; ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସୋଳ ତିଅଳି ହୁଏ।
ମଧ୍ଯକାଲେ ତୁ ଵିଷୁଵେ ତ୍ଵକ୍ଷଯା ପରିକୀର୍ତିତା
ମଧ୍ୟକାଳରେ ବିଷୁବ ହେବାବେଳେ କ୍ଷୟ ଘଟେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।