କୁସୁମାଯୁଧସଂଜ୍ଞଂ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମନୋଭଵମ୍
ତାପରେ ସେ କୁସୁମାୟୁଧ ନାମରେ ଓ ପରେ ମନୋଭବ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ।
ଅଜାଯା ଦାନମପ୍ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ନଦ୍ଯା ଵିଧାନତଃ
ନଦୀରେ ନିୟମ ମାନି ସ୍ନାନ କରି, ଅବିବାହିତା ଝିଅକୁ ଦାନ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ଭୂଯସ୍ତ୍ଵନେନ ଦାନେନ ସ ଲୋକେ ନୈଵ ଜାଯତେ
ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଏ ଜନ୍ମରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯଦି ଲଭ୍ଯେତ କୋଟିସୂର୍ଯଗ୍ରହାଧିକା
ଏହା ଯଦି ଗଙ୍ଗାରେ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ଏହା କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ମହାମହେତି ଵିଖ୍ଯାତା କୁଲକୋଟିଵିମୁକ୍ତିଦା
ଏହାକୁ ମହାମହୋତ୍ସବ ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ ଏହା ଅନେକ ପରିବାରକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଗନ୍ଧାଦିଭିଃ କାମଂ ପୂଜଯେଦୁପଵାସଵାନ୍
ସେଠାରେ ଉପବାସୀ ମନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମେଵ ଵ୍ରତଂ କାର୍ଯଂ ଵର୍ଷାନ୍ତେ ଗାମଲଙ୍କୃତାମ୍
ଏହିପରି ଭାବେ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଗାଈ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶୁକ୍ଲତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଶମନଂ ଵ୍ରତମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରତ କରାଯିବ।
ଶ୍ଵେତମନ୍ଦାରମର୍କଂ ଵା କରଵୀରଂ ଚ ରକ୍ତକମ୍
ଶ୍ୱେତ ମନ୍ଦାର, ଅର୍କ କିମ୍ବା ରକ୍ତ କରବୀର ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ଦାରକରଵୀରାର୍କା ଭଵନ୍ତୋ ଭାସ୍କରାଂଶଜାଃ
ମନ୍ଦାର, କରବୀର ଓ ଅର୍କ ଫୁଲ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ଯୋର୍ଽଚଯତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ଦ୍ରୁମତ୍ରଯମ୍
ଏହି ଭଳି, ଯିଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ତିନିଟି ଗଛକୁ ପୂଜା କରେ,
ଶୁଚିଶୁକ୍ଲତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍
ଶୁଚି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ହୈମ୍ଯୌ ରୌପ୍ଯୌ ଚ ମୃନ୍ମପ୍ଯୌ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଧାଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ସୁନା, ଚାଁଦି କିମ୍ବା ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଦୈଵମନ୍ତ୍ରେଣ ନାରଦ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧିମତ ରୂପେ ବିସ୍ଥାପିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନାରଦ।
ତୃତୀଯଦିଵସେ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ତୌ ପୁନଃ
ତୃତୀୟ ଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ଦୁଇଟିକୁ ପୁନି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଧେଯଂ ଵର୍ଷପଞ୍ଚକମ୍
ଏହା ପରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଥଂ ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା କୃତ୍ଵା ଵ୍ରତମିଦଂ ଶୁଭମ୍
ଏହିପରି ଶୁଭ ବ୍ରତ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯେ କେହି କରିଥିଲେ,
ନଭଃ ଶୁକ୍ଲତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ରତିକାମଵ୍ରତଂ ଶୁଭମ୍
ନଭଃ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଶୁଭ ରତିକାମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତୋପଵାସା କନ୍ଯୈଵ ନାରୀ ଵା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରିଥିବା କୁଁଆରି କିମ୍ବା ବିବାହିତା ଜଣେ ନାରୀ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ରତିକାମୌ ପ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ସମ୍ଯଗର୍ଚଯେତ୍
ଯଦି ସେ ସଂଯୋଗ ଆଶା କରେ, ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦେଇ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସତକୃତ୍ଯ ଭୋଜ୍ଯ ପ୍ରତିମେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସଦକ୍ଷିଣେ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶତବାର ଭୋଜନ ଦେଇବା ଉଚିତ, ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ।
ଧେନୁଯୁଗ୍ମାନ୍ଵିତେ ଦେଯେ ଵ୍ରତସଂପୂର୍ତିହେତଵେ
ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ଯୁଗଳ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ କୃତ୍ଵା ସୌଵର୍ଣଂ ଵାପି ରାଜତମ୍
ସୁନା କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତିଆରି କରି,
ପୀଠେ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରାଢ୍ଯଂ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ପରିପୂଜଯେତ୍
ସେମାନେଁକୁ ଏକ ଆସନରେ ବସାଇ, ଜମା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧାଇ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଦିନତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ରତାନ୍ତେ ମାସମର୍ଚ୍ଯ ଚ
ଏଭଳି ତିନି ଦିନ କରି, ବ୍ରତର ଶେଷରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚଗାଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମଥ୍ଯମାନେ ମହୋଦଧୌ
ବଡ଼ ସାଗର ମଥିବାବେଳେ ପାଞ୍ଚଟି ଗାଈ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ମନ୍ତ୍ରତଃ
ସେମାନେଁକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗାଵୋ ମେ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ସଂତୁ ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଵସାମ୍ଯହମ୍
‘ଗାଈମାନେ ମୋ ପାଖରେ ରହୁନ୍ତୁ, ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଯାଉ।’
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ତସ୍ମୈ ସତ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଗୋତ୍ରିରାତ୍ରଵ୍ରତାଚ୍ଚ ତତ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଓ ରାତିରେ ଗାଈ ଦାନ ବ୍ରତ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।