ଚତୁର୍ଥ ଉପସଂହାରଃ ପାଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ହି
ଚତୁର୍ଥ ପାଦଟି ଉପସଂହାର ଅଟେ; ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଅଂଶ ଅଛି ।
ତୃତୀଯୋ ମଧ୍ଯମୋ ଭାଗଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୂତ୍ତରୋ ମତଃ
ତୃତୀୟ ଅଂଶଟି ମଧ୍ୟ ଭାଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶଟି ଶେଷ ଭାଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋତ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚ ଲୋକକଲ୍ପନମେଵ ଚ
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୋକମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣା ଅଛି ।
କଲ୍ପମନ୍ଵନ୍ତରାଖ୍ଯାନଂ ଲୋକଜ୍ଞାନଂ ତତଃ ପରମ୍
କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରର କଥା, ତାପରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ।
ମହାଦେଵଵିଭୂତିଶ୍ଚ ଋଷିସର୍ଗସ୍ତତଃ ପରମ୍
ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମା ଓ ପରେ ଋଷିମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତାନ୍ଵଯୋଦ୍ଦେଶଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଯାମଵିସ୍ତରଃ
ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ବଂଶର ବିବରଣା ଓ ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାର ।
ଜମ୍ବ୍ଵାଦିସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଖ୍ଯା ତତୋ ଽଧୋଲୋକଵର୍ଣନମ୍
ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ଆଦି ସାତ ଦ୍ବୀପର ବିବରଣା ଓ ତଳ ଲୋକର ବର୍ଣ୍ନନା ।
ଆଦିତ୍ଯଵ୍ଯୂହକଥନଂ ଦେଵଗ୍ରହାନୁକୀର୍ତନମ୍
ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ବିବରଣା ଓ ଦେବତା ଏବଂ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ।
ଅମାଵାସ୍ଯାନୁକଥନଂ ଯୁଗତତ୍ତ୍ଵନିରୂପଣମ୍
ଅମାବାସ୍ୟାର କଥା ଓ ଯୁଗର ତତ୍ତ୍ୱର ବିବେଚନା ।
ଯୁଗପ୍ରଜାଲକ୍ଷଣଂ ଚ ଋଷିପ୍ରଵରଵର୍ଣନମ୍
ଯୁଗର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ନନା ।
ଶେଷମନ୍ଵନ୍ତରାଖ୍ଯାନଂ ପୃଥିଵୀଦୋହନଂ ତତଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ମନ୍ବନ୍ତରର କଥା ଓ ପୃଥିବୀର ଦୋହନ ।
ଅଥୋପୋଦ୍ଘାତପାଦେ ତୁ ସପ୍ତର୍ଷିପରିକୀର୍ତନମ୍
ପରେ ଉପୋଦ୍ଘାତ ଅଂଶରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ।
ତତୋ ଜଯାଭିଲାଷଶ୍ଚ ମରୁଦୁତ୍ପତ୍ତିକୀର୍ତନମ୍
ତାପରେ ଜୟ ଆଶା ଓ ମରୁଦ୍ମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିର ବିବରଣା ।
ପିତୃକଲ୍ପାନୁକଥନଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପସ୍ତତଃ ପରମ୍
ପିତୃମାନଙ୍କର କଳ୍ପର କଥା ଓ ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଳ୍ପର ବିବରଣା ।
ମନୁପୁତ୍ରାନ୍ଵଯଶ୍ଚାନ୍ତୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵସ୍ଯ ନିରୂପଣମ୍
ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବଂଶ ଓ ଶେଷରେ ଗାନ୍ଧର୍ବର ବିବେଚନା ।
ଅମାଵସୋରନ୍ଵଯଶ୍ଚ ରଜେଶ୍ଚରିତମଦ୍ଭୁତମ୍
ଅମାବାସୁଙ୍କର ବଂଶ ଓ ରଜିଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ।
କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଚରିତଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ତତଃ ପରମ୍
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କର କଥା ଏବଂ ପରେ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି।
ଭାର୍ଗଵସ୍ଯାନୁଚରିତଂ ପିତୃକାର୍ଯଵଧାଶ୍ରଯମ୍
ଭାର୍ଗବଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କେନ୍ଦ୍ରିତ, ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ଦେଵାସୁରାହଵକଥା କୃଷ୍ଣାଵିର୍ଭାଵଵର୍ଣନମ୍
ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧର କଥା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅବତାର ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ଵିଷ୍ଣୁମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂ ବଲିଵଂଶନିରୂପଣମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, ବାଲିଙ୍କର ବଂଶ ବିଷୟରେ ବି ଉପସ୍ଥାପନ ହେଉଛି।
ସମୁପୋଦ୍ଧାତପାଦୋ ଽଯଂ ତୃତୀଯୋ ମଧ୍ଯମେ ଦଲେ
ଏହା ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ତୃତୀୟ ଅଂଶ, ଆରମ୍ଭିକ ଅଂଶ।
ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରାଖ୍ଯାନଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥାମ୍
ଭୈବସ୍ବତଙ୍କର କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି।
ଭଵିଷ୍ଯାଣାଂ ମନୂନାଂ ଚ ଚରିତଂ ହି ତତଃ ପରମ୍
ପରେ ଭବିଷ୍ୟତ ମନୁମାନେଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି।
ଲୋକାଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ତତଃ କଥିତାଃ ପ୍ରାପ୍ତଲକ୍ଷଣୈଃ
ତାପରେ ଚଉଦ ଲୋକର ବିବରଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ବିଶେଷତା ସହିତ, ଦିଆଯାଇଛି।
ମନୋମଯପୁରାଖ୍ଯାନଂ ଲଯଃ ପ୍ରାକୃତିକସ୍ତତଃ
ମନୋମୟପୁରର କଥା ଏବଂ ପରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଲୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ତ୍ରିଵିଧା ଗୁଣସଂବନ୍ଧାଜ୍ଜନ୍ତୂନାଂ କୀର୍ତିତା ଗତିଃ
ତିନିପ୍ରକାର ଗୁଣ ସଂଯୋଗରୁ ଜୀବମାନଙ୍କର ଗତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଵଯଵ୍ଯତିରେକାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ଣନଂ ହି ତତଃ ପରମ୍
ପରେ ଏକତା ଓ ଭିନ୍ନତା ମାଧ୍ୟମରେ ବିବରଣ ହେଉଛି।
ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ପୁରାଣଂ ତେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ସମୁଦାହୃତକମ୍
ଏଭଳି ଚାରି ଭାଗର ପୁରାଣ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ କୁହାଯାଏ, ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଯଚ୍ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ପୁରାଣଂ ଯେନ ଵଠ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ, ଯାହା ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ରଚିତ, ଏଭଳି ତିଆରି ହୋଇଛି।
ପାସଶର୍ଯେଣ ମୁନିନା ସର୍ଵେଷାମପି ମାନଦ
ପାରାଶର ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିବା ମହାନ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି।