ଲକ୍ଷ୍ମୀକଲ୍ପାନୁଚରିତଂ ଯତ୍ର କୂର୍ମଵପୁର୍ହରିଃ
ଯେଉଁଠି ହରି କୂର୍ମ ରୂପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କଳ୍ପର କଥା କରିଥିଲେ,
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନପ୍ରସଂଗେନ ପ୍ରାହର୍ଷିଭ୍ଯୋ ଦଯାନ୍ଵିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ,
ଯତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମାଃ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଧର୍ମା ନାନାଵିଧା ମୁନେ
ଯେଉଁଠି ପୁରାତନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ, ମୁନି,
ତତ୍ର ପୂର୍ଵଵିଭାଗେ ତୁ ପୁରାଣୋପକ୍ରମଃ ପୁରା
ସେଠି ପୂର୍ବଭାଗରେ ପୁରାଣର ଆରମ୍ଭ କଥା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା,
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରକଥା ଜଗଦୁତ୍ପତ୍ତିକୀର୍ତନମ୍
ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଆଚରଣ ବିବରଣୀ ଏବଂ ଜଗତ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି,
ତତଃ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସର୍ଗଃ ଶାଙ୍କରଂ ଚରିତଂ ତଥା
ତାପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି,
ଭୃଗୁଵଂଶସମାଖ୍ଯାନଂ ତତଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯ ଚ
ଭୃଗୁ ବଂଶର ବିବରଣୀ ଓ ପରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁ ବଂଶର କଥା ଆସିଛି,
ଦକ୍ଷସୃଷ୍ଟିକଥା ପଶ୍ଚାତ୍କଶ୍ଯପାନ୍ଵଯକୀର୍ତନମ୍
ତାପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କଥା ଓ କଶ୍ୟପ ବଂଶର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି,
ମାର୍ତଣ୍ଡକୃଷ୍ଣସଂଵାଦୋ ଵ୍ଯାସପାଣ୍ଡଵସଂକଥା
ମାର୍ତଣ୍ଡ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସଂବାଦ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି,
ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍
ବାରାଣସୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପରେ ପ୍ରୟାଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି,
ଉତ୍ତରେ ଽସ୍ଯା ଵିଭାଗେ ତୁ ପୁରା ଗୀତୈଶ୍ଵରୀ ତତଃ
ଏହାର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ପୂର୍ବରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଗାଇଯାଇଥିଲା,
ନାନାଵିଧାନାଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ପୃଥକ୍ ତତଃ
ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଲଗା ଭାବରେ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି,
ଅତଃ ପରଂ ଭାଗଵତୀସଂହିତାର୍ଥ ନିରୂପଣମ୍
ଏହା ପରେ ଭାଗବତୀ ସଂହିତାର ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି,
ପାଦଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୋକ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ
ଏହାର ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି,
ଦ୍ଵିତୀଯେ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ ତୁ ଵୃତ୍ତିଃ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ସଠିକ ଭାବେ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି,
ତୃତୀଯେ ଵୈଶ୍ଯଜାତୀନାଂ ଵୃତ୍ତିରୁକ୍ତା ଚତୁର୍ଵିଧା
ତୃତୀୟ ପାଦରେ ବୈଶ୍ୟ ଜାତିର ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବିକା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଚତୁର୍ଥେ ଽସ୍ଯାସ୍ତଥା ପାଦେ ଶୂଦ୍ରଵୃତ୍ତିରୁଦାହୃତା
ଚତୁର୍ଥ ପଦରେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଆଚରଣ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହୋଇଛି ।
ପଞ୍ଚମେ ଽସ୍ଯାସ୍ତତଃ ପାଦେ ଵୃତ୍ତିଃ ସଂକରଜୋଦିତା
ପଞ୍ଚମ ପଦରେ ମିଶ୍ର ଜାତିର ଆଚରଣ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହୋଇଛି ।
ଇତ୍ଯେଷା ପଞ୍ଚପଦ୍ଯୁକ୍ତା ଦ୍ଵିତୀଯା ସଂହିତା ମୁନେ
ଏହିପରି, ମୁନି, ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂହିତାରେ ପାଞ୍ଚଟି ପଦ ଥିବା କଥା କହାଯାଇଛି ।
ଷୋଢା ଷଟ୍କର୍ମସିର୍ଦ୍ଧି ବୋଧଯନ୍ତୀ ଚ କାମିନାମ୍
ଏହା ଛଅ ପ୍ରକାର କର୍ମ ସିଦ୍ଧି ଓ ଏହାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଥାଏ ।
ଚତୁଷ୍ପଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂରିଣୀ
ଚତୁଷ୍ପଦୀ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାର ରୂପ ।
ତାଃ କ୍ରମାତ୍ଷଟ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଵୀଷୁସାହସ୍ରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ଏହାମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଛଅ, ଚାରି, ଦୁଇ ଓ ଏକହଜାର ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ।
ପଠତାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ନୄଣାଂ ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଗତିପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପଠନ୍ତି ଓ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ପାଆନ୍ତି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଯା ଯନେ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଇଥାଏ ।
ଯତ୍ରୋକ୍ତଂ ସପ୍ତକଲ୍ପାନାଂ ଵୃତ୍ତଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଭୂତଲେ
ଯେଉଁଠି ସପ୍ତ କଳ୍ପର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଭୂମିରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି,
ଉପକ୍ରମ୍ଯ ତଦୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶସହସ୍ରକମ୍
ସେଠି ଆରମ୍ଭ କରି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।
ବ୍ରହ୍ମଦେଵାସୁରୋତ୍ପତ୍ତିର୍ମାରୁତୋତ୍ପତ୍ତିରେଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ପବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି ।
ମନ୍ଵନ୍ତରସମୁଦ୍ଦେଶୋ ଵୈଶ୍ଯରାଜ୍ଯାଭିଵର୍ଣନମ୍
ମନ୍ବନ୍ତରର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ତନ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ବିବର୍ଣ୍ତନ ଅଛି ।
ପିତୃଵଂଶାନୁକଥନଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାକାଲସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପିତୃବଂଶର କଥା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସମୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି ।
କୀର୍ତନଂ ସୋମଵଂଶସ୍ଯ ଯଯାତିଚରିତଂ ତଥା
ସୋମବଂଶର କୀର୍ତି ଓ ଯୟାତିଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି ।