ପୁସ୍ତଲେଖକଲେଖାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ପୁସ୍ତକ, ଲେଖା ଓ ଶିଳାଲେଖାର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ପକ୍ଷସ୍ଯାଦିତିଥୀନାଂ ଚ କଲ୍ପାଃ ସପ୍ତ ଚ କୀର୍ତିତାଃ
ଏବଂ ପକ୍ଷର ଆରମ୍ଭ ତିଥିମାନଙ୍କ ସହିତ ସାତଟି କଳ୍ପ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ଶୈଵେ ଚ କାଯତୋ ଭିନ୍ନାଃ ସୌରେ ଚାନ୍ତ୍ଯକଥାନ୍ଵଯଃ
ଶିବ ଧର୍ମରେ ଦେହ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଶେଷ କଥାର ବଂଶ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ।
ପୁରାଣସ୍ଯୋପସଂହାରସହିତଂ ପର୍ଵ ପଞ୍ଚମମ୍
ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ପର୍ବରେ ଏହାର ସମାପ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି।
ଧର୍ମେ କାମେ ଚ ମୋକ୍ଷେ ତୁ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚାପି ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଖିବାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ, ଦୁହିଁଠିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରତିସର୍ଗାହ୍ଵଯଂ ତ୍ଵନ୍ତ୍ଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵକଥାନ୍ଵିତମ୍
ଶେଷ ପର୍ବକୁ ପ୍ରତିସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଠି ସମସ୍ତ କଥା ଅଛି।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶସହସ୍ରଂ ତୁ ପୁରାଣଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ପୁରାଣକୁ ଚଉଦ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଗୁଣାନାଂ ତାରତମ୍ଯେନ ସମଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ହି ଶ୍ରୁତିଃ
ଗୁଣର ତାରତମ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ରୁତି କହିଛି ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ।
ଗୁଡଧେନୁଯୁତଂ ହେମଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯଵିଭୂଷଣୈଃ
ମିଠା ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ,
ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ଭୋଜ୍ଯଭକ୍ଷ୍ଯୈଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ନୀରାଜନାଦିକମ୍
ସୁଗନ୍ଧ, ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୋଗ ଦେଇ, ଦୀପ ଦେଖାଇ ଆଦି କରି,
ଅଥ ଵୈକହଵିଷ୍ଯାଶୀ କୀର୍ତଯେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି
ତାପରେ ଯିଏ ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଏ, ସେ ଏହା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ଽପ୍ଯନୁକ୍ରମଣୀମେତାଂ ଭଵିଷ୍ଯସ୍ଯ ନିରୂପିତାମ୍
ଏହି ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଷୟ ସୂଚୀ ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ,
ପଠେଦ୍ଵା ଶୃଣୁଯାଚ୍ଚୈତାଂ ଭୁକ୍ତିଂ ମୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଯେଉଁଠି ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁଟି ଲାଭ କରିଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତକଂ ନାମ ଵେଦମାର୍ଗାନୁଦର୍ଶକମ୍
ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ନାମକ ଏହି ପୁରାଣ ବେଦର ପଥ ଦେଖାଏ।
ନାରଦାଯ ପୁରାଣାର୍ଥଂ ପ୍ରାହ ସର୍ଵମଲୌକିକମ୍
ଏହା ନାରଦଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ପୁରାଣର ଅର୍ଥକୁ ସାର୍ବତ୍ରିକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।
ତଯୋରଭେଦସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦୁଇଁର ଅଭିନ୍ନତା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ରଚିତ ହୋଇଛି।
ଶତକୋଟିପୁରାଣେ ତତ୍ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ପ୍ରାହ ଵେଦଵିତ୍
ଶତକୋଟି ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପ କରି କହିଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶସହସ୍ରଂ ତତ୍ପୁରାଣଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏହି ପୁରାଣକୁ ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ତତ୍ର ସୂତର୍ଷିସଂଵାଦେ ପୁରାଣୋପକ୍ରମସ୍ତତଃ
ଏଠି ସୂତ ଓ ଋଷିମାନେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ, ତାପରେ ପୁରାଣର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
ଵିଵାଦଃ ସୁମହାନ୍ଯତ୍ର ଦ୍ଵଯୋରାସୀତ୍ପରାଭଵଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ତର୍କ ହେଲା, ଏବଂ ଏକ ହାରିଗଲେ।
ଶିଵଵାକ୍ଯେନ ତତ୍ପଶ୍ଚାନ୍ମରୀଚେର୍ନାରଦସ୍ଯ ତୁ
ଶିବଙ୍କ କଥା ପରେ, ମରୀଚି ଓ ନାରଦଙ୍କ କଥା ଆସିଲା।
ଆଶ୍ରମେ ସୁମହାପୁଣ୍ଯେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯକାରିଣୀ
ତିନି ଲୋକରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତି ପବିତ୍ର ଏହି ଆଶ୍ରମରେ,
ତତଃ ସାଵର୍ଣିସଂଵାଦୋ ନାରଦସ୍ଯ ସମୀରିତଃ
ତାପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣି ସହିତ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦ କଥାହେଲା।
ପ୍ରକୃତେରଂଶଭୂତାନାଂ କଲାନାଂ ଚାପି ଵର୍ଣିତମ୍
ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା।
ଏତତ୍ପ୍ରକୃତିଖଣ୍ଡଂ ହି ଶ୍ରୁତଂ ଭୂତିଵିଧାଯକମ୍
ଏହି ପ୍ରକୃତି ଖଣ୍ଡଟି ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ କାର୍ତିକେଯେନ ସହ ଵିଘ୍ନେଶସଂଭଵମ୍
ପାର୍ବତୀ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କୁହାଗଲା।
ଵିଵାଦଃ ସୁମହାନାସୀଜ୍ଜାମଦଗ୍ର୍ଯଗଣେଶଯୋଃ
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ହେଲା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମସଂପ୍ରଶ୍ନୋ ଜନ୍ମାଖ୍ଯାନଂ ତତୋ ଽଦ୍ଭୁତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ କଥା ଆସିଲା।
ବାଲ୍ଯକୌମାରଜା ଲୀଲା ଵିଵିଧାସ୍ତତ୍ର ଵର୍ଣିତାଃ
ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ଓ କିଶୋର ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳା ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା।
ରହସ୍ଯେ ରାଧଯା କ୍ରୀଡା ଵର୍ଣିତା ବହୁଵିସ୍ତରା
ରାଧା ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଖେଳ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଗଲା।