ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽଯଂ ସମୁଦିତଃ ସ୍କନ୍ଧୋ ଵ୍ଯାସେନ ଧୀମତା
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍କନ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ।
ସୃଷ୍ଟିପ୍ରକରଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ବହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟର ଅଧ୍ୟାୟ ଆସେ ।
ସତ୍ଯାଶ୍ଚରିତମାଦୌ ତୁ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଚରିତଂ ତତଃ
ପ୍ରଥମେ ସତ୍ୟାଶ୍ଚରିତଙ୍କର କଥା, ତାପରେ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଗଳ୍ପ ରହିଛି।
ଇତ୍ଯେଷ ତୁର୍ଯୋ ଗଦିତୋ ଵିସର୍ଗେ ସ୍କନ୍ଧ ଉତ୍ତମଃ
ଏଭଳିଭାବେ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ସଂପର୍କିତ ଅଧ୍ୟାୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତର୍ଗତାନାଂ ଚ ଲୋକାନାଂ ଵର୍ଣନଂ ତତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସିଛି।
ଅଜାମିଲସ୍ଯ ଚରିତଂ ଦକ୍ଷସୃଷ୍ଟିନିରୂପଣମ୍
ଏହା ପରେ ଅଜାମିଳଙ୍କର କଥା ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣୀ ରହିଛି।
ଷଷ୍ଠୋ ଽଯମୁଦିତଃ ସ୍କନ୍ଧୋଵ୍ଯାସେନ ପରିପୋଷଣେ
ଏହି ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ବ୍ୟାସଦେବ ଉତ୍ତମ ପୋଷଣ ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି।
ସପ୍ତମୋ ଗଦିତୋ ଵତ୍ସ ଵାସନାକର୍ମକୀର୍ତନେ
ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ପ୍ରିୟ, କର୍ମ ଓ ବାସନା ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି।
ସମୁଦ୍ରମଥନଂ ଚୈଵ ବଲିଵୈଭଵବନ୍ଧନମ୍
ସମୁଦ୍ର ମଥନ ଏବଂ ବଳିଙ୍କର ଶକ୍ତି ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସୂର୍ଯଵଂଶସମାଖ୍ଯାନଂ ସୋମଵଂଶନିରୂପଣମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଗଳ୍ପ ଏବଂ ସୋମବଂଶର ବିବରଣୀ ରହିଛି।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବାଲଚରିତଂ କୌମାରଂ ଚ ଵ୍ରଜସ୍ଥିତିଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶିଶୁ ଦିନର କାହାଣୀ, ତାଙ୍କର ବାଳ୍ୟକାଳ ଓ ବ୍ରଜରେ ବାସ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଭୂଭାରହରଣଂ ଚାତ୍ର ନିରୋଧେ ଦଶମଃ ସ୍ମୃତଃ
ଭୂଭାର ହରଣ ଏଠାରେ ଅଛି, ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ନିରୋଧ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯଦୋଶ୍ଚ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋନୋଦ୍ଧଵସ୍ଯ ଚ
ଯଦୁଙ୍କ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କଥା ଅଛି।
ଭଵିଷ୍ଯକଲିନିର୍ଦ୍ଦେଶୋ ମୋକ୍ଷୋ ରାଜ୍ଞଃ ପରୀକ୍ଷିତଃ
ଭବିଷ୍ୟତ କଳିଯୁଗର ଉଲ୍ଲେଖ ଓ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସୌରୀ ଵିଭୂତିରୁଦିତା ସାତ୍ଵତୀ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ସୌରିଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ, ତାପରେ ସାତ୍ୱତ ଗୌରବ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ତଵ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପ୍ରିୟ, ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥା କହାଯାଇଛି।
ସାହାଯ୍ଯକର୍ତୁର୍ଗଦିତଂ ଭକ୍ତିଭୁକ୍ତିଵିମୁକ୍ତିଦମ୍
ଏହା ସାହାଯ୍ୟକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଯାହା ଭକ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଦେଯଂ ଭାଗଵତାଯେଦଂ ଦ୍ଵିଜାଯପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ଭାଗବତକୁ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ସ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଜଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଫଲମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସାହସ୍ରଂ ବୃହତ୍କଲ୍ପକଥାଶ୍ରଯମ୍
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ପଚିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି, ଯାହା ବଡ଼ କଳ୍ପ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ନାନାଧର୍ମକଥାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସମୁଦାହୃତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଉପାଖ୍ୟାନ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ଏବଂ ଶୁଣାଯାଇଛି, ଯେଉଁଗୁଡିକି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ମୋକ୍ଷଧର୍ମାଖ୍ଯେ ମୋକ୍ଷୋପାଯନିରୂପଣମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶରେ, ଯାହାକୁ ମୋକ୍ଷଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମୋକ୍ଷ ପାଇବାର ଉପାୟ ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ସନନ୍ଦନେନ ଗଦିତା ନାରଦାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଏହି ଉପଦେଶଗୁଡିକୁ ସନନ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ଶୋଧନଂ ଦୀକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୋଦ୍ଧାରଶ୍ଚ ପୂଜନମ୍
ମନ୍ତ୍ରର ଶୁଦ୍ଧି, ଦୀକ୍ଷା, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି।
ଗଣେଶସୂର୍ଯଵିଷ୍ଣୂନାଂ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋରନୁକ୍ରମାତ୍
ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି।
ପୁରାଣଲକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପ୍ରମାଣଂ ଦାନମେଵ ଚ
ପୁରାଣର ଲକ୍ଷଣ, ପ୍ରମାଣତ୍ୱ ଏବଂ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କଥାହୋଇଛି।
ଚୈତ୍ରାଦିସର୍ଵମାସେଷୁ ତିଥୀନାଞ୍ଚପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଚୈତ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ମାସ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିଥି ପାଇଁ ଅଲଗା ଭାବରେ କଥାହୋଇଛି।
ସନାତନେନ ମୁନିନା ନାରଦାଯ ଚତୁର୍ଥକେ
ସନାତନ ଋଷି ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ଅସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଵିଭାଗେ ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏକାଦଶୀଵ୍ରତେ
ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦକଥା ପୁଣ୍ଯାମୋହିନ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିକର୍ମ ଚ
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ଏବଂ ମୋହିନୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି।