ଵ୍ରତାଦୀନାଂ ଚ ପୂର୍ଵୋ ଽଯଂ ଵିଭାଗଃ ସମୁଦାହୃତଃ
ବ୍ରତ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମର ବିଭାଗ ପ୍ରଥମେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
ଶିଵସ୍ଯ ସଂହିତୋକ୍ତା ଵୈ ଵିସ୍ତରେଣ ମୁନୀଶ୍ଵର
ଶିବଙ୍କ ସଂହିତା ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ତୁ ସର୍ଵାତ୍ମନା ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ତିଷ୍ଠତି ସଂତତମ୍
ଯେ ଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହାର ତୀରରେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି,
ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିରାକାରଂ କୈଵଲ୍ଯଂ ନର୍ମଦାଜଲମ୍
ଏହି ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ, ମୋକ୍ଷ, ନର୍ମଦା ନଦୀର ଜଳ।
ଶକ୍ତିଃ କାପି ସରିଦୃପା ରେଵେଯମଵତାରିତା
ଏହି ରେବା ନଦୀକୁ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ନିମ୍ନକୁ ଆଣିଛି ।
ଵସଂତି ଯାମ୍ଯତୀରେ ଯେ ଲୋକଂ ତେ ଯାନ୍ତି ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ସଂଗମାଃ ପଞ୍ଚ ଚ ତ୍ରିଂଶନ୍ନଦୀନାଂ ପାପନାଶନୀ
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚତିସ ନଦୀ ସଂଗମ ଅଛି, ଯେଉଁଗୁଡିକ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି ।
ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତ୍ତମଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରେଵାସାଗରସଗମଃ
ପଞ୍ଚତିସତମ ସଂଗମ ହେଉଛି ରେବା ଓ ସାଗରର ମିଳନ ।
ଚତୁଃଶତାନି ତୀର୍ଥାନି ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଚ ସଂତି ହି
ଏଠାରେ ଚାରିଶେ ଜଣାଶୁଣା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି ।
ସଂତି ଚାନ୍ଯାନି ରେଵାଯାସ୍ତୀରଯୁଗ୍ମେ ପଦେ ପଦେ
ରେବା ନଦୀର ଦୁଇ ତଟରେ ପ୍ରତି ପଦେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ନର୍ମଦାଚରିତଂ ଯତ୍ର ଵାଯୁନା ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଯେଉଁଠି ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ନର୍ମଦାର ଉପାଖ୍ୟାନ ପଠାଯାଏ ।
ଶ୍ରାଵଣ୍ଯାଂ ଯୋ ଦଦେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁଂବିନେ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ—
ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାଯଵୀଯମିଦଂ ନରଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଏହି ବାୟୁଙ୍କ କଥାକୁ ପଠେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ—
ଯଶ୍ଚାନୁକ୍ରମଣୀମେତାଂ ଶୃଣୋତି ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତଥା
ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଏହି କ୍ରମବଦ୍ଧ ଉପାଖ୍ୟାନକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଏ—
ସୋ ଽପି ସର୍ଵପୁରାଣସ୍ଯ ଫଲଂ ଶ୍ରଵଣଜଂ ଲଭେତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମସଂମିତମ୍
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ନାମକ ପୁରାଣକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ସୁରପାଦପରୂପୋ ଽଯଂ ସ୍କନ୍ଧୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଯୁତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ପଦ ରୂପ ।
ତତ୍ର ତୁ ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧେ ସୂତର୍ଷୀଣାଂ ସମାଗମେ
ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରେ ସୂତ ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମାବେଶ ହେଉଛି ।
ପରୀକ୍ଷିତମୁପାଖ୍ଯାନମିତୀଦଂ ସମୁଦାହୃତମ୍
ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ ଏଭଳି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
ବ୍ରହ୍ମନାରଦସଂଵାଦେ ଦେଵତାଚରିତାମୃତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଅମୃତ ଅଛି ।
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽଯଂ ସମୁଦିତଃ ସ୍କନ୍ଧୋ ଵ୍ଯାସେନ ଧୀମତା
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍କନ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ।
ସୃଷ୍ଟିପ୍ରକରଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ବହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟର ଅଧ୍ୟାୟ ଆସେ ।
ସତ୍ଯାଶ୍ଚରିତମାଦୌ ତୁ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଚରିତଂ ତତଃ
ପ୍ରଥମେ ସତ୍ୟାଶ୍ଚରିତଙ୍କର କଥା, ତାପରେ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଗଳ୍ପ ରହିଛି।
ଇତ୍ଯେଷ ତୁର୍ଯୋ ଗଦିତୋ ଵିସର୍ଗେ ସ୍କନ୍ଧ ଉତ୍ତମଃ
ଏଭଳିଭାବେ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ସଂପର୍କିତ ଅଧ୍ୟାୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତର୍ଗତାନାଂ ଚ ଲୋକାନାଂ ଵର୍ଣନଂ ତତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସିଛି।
ଅଜାମିଲସ୍ଯ ଚରିତଂ ଦକ୍ଷସୃଷ୍ଟିନିରୂପଣମ୍
ଏହା ପରେ ଅଜାମିଳଙ୍କର କଥା ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣୀ ରହିଛି।
ଷଷ୍ଠୋ ଽଯମୁଦିତଃ ସ୍କନ୍ଧୋଵ୍ଯାସେନ ପରିପୋଷଣେ
ଏହି ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ବ୍ୟାସଦେବ ଉତ୍ତମ ପୋଷଣ ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି।
ସପ୍ତମୋ ଗଦିତୋ ଵତ୍ସ ଵାସନାକର୍ମକୀର୍ତନେ
ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ପ୍ରିୟ, କର୍ମ ଓ ବାସନା ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି।
ସମୁଦ୍ରମଥନଂ ଚୈଵ ବଲିଵୈଭଵବନ୍ଧନମ୍
ସମୁଦ୍ର ମଥନ ଏବଂ ବଳିଙ୍କର ଶକ୍ତି ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସୂର୍ଯଵଂଶସମାଖ୍ଯାନଂ ସୋମଵଂଶନିରୂପଣମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଗଳ୍ପ ଏବଂ ସୋମବଂଶର ବିବରଣୀ ରହିଛି।