ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଚ ଗାରୁଡଂ ତଦ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଖ୍ଯମିତି ତ୍ରିଷଟ୍
ମାତ୍ସ୍ୟ, ଗାରୁଡ, ଏବଂ ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ—ଏଗୁଡିକ ମୋଟେ ଅଠରଟି।
ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସେନ ନିଶାମଯ ସମାହିତଃ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏଗୁଡିକ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।
ଵ୍ଯାସେନ ଵେଦଵିଦୁଷା ସମାଖ୍ଯାତଂ ମହାତ୍ମନା
ଏଗୁଡିକ ବେଦ ଜଣା ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
ନାନାଖ୍ଯାନେତିହାସାଢ୍ଯଂ ଦଶସାହସ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ନାନା କଥା ଓ ଇତିହାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହାକୁ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ବୋଲାଯାଏ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଚ ତଥା ଦକ୍ଷାଦୀନାଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଏବଂ ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବଂଶ ଓ ବଂଶଧାରମାନେ, ମହାମୁନି, ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଵଂଶାନୁକୀର୍ତନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ବଂଶଗଥା ଶୁଣିବା ଏବଂ କହିବା ଶୁଭ ଏବଂ ବଡ଼ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଶ୍ରୀମତୋ ରାମଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହାଵତାରିଣଃ
ଶ୍ରୀମତ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର, ଚାରି ରୂପର ଅବତାର, ବିଶେଷ କଥା ଅଛି।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଜଗଦୀଶସ୍ଯ ଚରିତଂ କଲ୍ମଷାପହମ୍
କୃଷ୍ଣ, ଜଗତର ନାଥଙ୍କର ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହିଠି ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଦୂଷଣକୁ ଦୂର କରେ।
ଵର୍ଣନଂ ଯତ୍ର ପାତାଲସ୍ଵର୍ଗାଣାଂ ଚ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏଠି ପାତାଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକର ଦୃଶ୍ୟ ଓ ବିବରଣା ମିଳେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଜନ୍ମ ଵିଵାହଶ୍ଚ ନିଗଦ୍ଯତେ
ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ବିବାହ ଏଠି ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ କଥାହୋଇଛି।
ପୂର୍ଵଭାଗୋ ଽଯମୁଦିତଃ ପୁରାଣସ୍ଯାସ୍ଯ ନାରଦ
ନାରଦ, ଏହା ଏହି ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ଵିସ୍ତରେଣ ସମାଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧାନତଃ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିୟମ ଏଠି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଵର୍ଣନଂ ଯମଲୋକସ୍ଯ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧିସ୍ତଥା
ଏଠି ଯମଲୋକର ବିବରଣା ଓ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧର ନିୟମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵିଷ୍ଣୁଧର୍ମଯୁଗାଖ୍ଯାନଂ ପ୍ରଲଯସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଣନମ୍
ବିଷ୍ଣୁଧର୍ମ ଯୁଗର କଥା ଓ ପ୍ରଳୟର ବିବରଣା ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଵାଦସମୁଦ୍ଦେଶଃ ପୁରାଣସ୍ଯ ପ୍ରଶଂସନମ୍
ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ବିଷୟ ଓ ଏହି ପୁରାଣର ସ୍ତୁତି ଏଠି ଅଛି।
ଵର୍ଣିତଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା ଏଠି ବିବରଣା ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଲିଖିତ୍ଵେତତ୍ପୁରାଣଂ ଯୋ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ହେମସଂଯୁତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ପୁରାଣକୁ ବୈଶାଖ ମାସରେ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି ଲେଖିଥାଏ,
ପୌରାଣିକାଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଭୋଜ୍ଯଵିଭୂଷଣୈଃ
ଏବଂ ଏହାକୁ ପୁରାଣ ପାଠକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି ଦେଇଥାଏ,
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମାନୁକ୍ରମଣୀଂ ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିନ୍ୟାସ ପାଠ କରେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ,
ଶୃଣୋତି ଯଃ ପୁରାଣଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଂ ସର୍ଵଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ପୁରାଣକୁ ଶୁଣେ ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ଲାଭ କରେ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲଭତେ ଵତ୍ସ ପୁରାଣସ୍ଯାସ୍ଯ କୀର୍ତନାତ୍
ବତ୍ସ, ଏହି ପୁରାଣର କୀର୍ତନ କରିଲେ ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ।
ମହତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପଠତାଂ ମୁଦା
ଏହା ଜନମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପାଠ କରିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ତଥେଦଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଖଣ୍ଡୈରୁଦିତଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ପାଞ୍ଚଟି ଅଂଶରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ନାନାଖ୍ଯାନେତିହାସାଦ୍ଯୈର୍ଯତ୍ରୋକ୍ତୋ ଧର୍ମଵିସ୍ତରଃ
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା, ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଧର୍ମର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଵିଧାନଂ ଚ ଵେଦପାଠାଦିଲକ୍ଷଣମ୍
ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପାଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁଥିରେ ବେଦ ପାଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ରହିଛି।
ଵିଵାହଃ ଶୈଲଜାଯାଶ୍ଚତାରକାଖ୍ଯାନକଂ ମହତ୍
ପାହାଡ଼ର ଝିଅର ବିବାହ ଓ ତାରକା ନାମକ ବଡ଼ କଥା ଏଠାରେ ଅଛି।
କାଲକେଯାଦିଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଧୋ ଯତ୍ର ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
କାଳକେୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବଧ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ତତ୍ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଵ୍ଯାସେନ ସୁମହାତ୍ମନା
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅଂଶ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ କଥା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୃତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵଧସ୍ତଥା
ତାପରେ ସୁବ୍ରତଙ୍କ କଥା ଓ ଭଳି ଭଳି ବୃତ୍ରର ବଧ ଅଛି।
ସୁକଲାଖ୍ଯାନକଂ ଚୈଵ ଧର୍ମାଖ୍ଯାନଂ ତତଃ ପରମ୍
ପରେ ସୁକଳାଙ୍କ କଥା ଓ ତାପରେ ଧର୍ମର ବିବରଣା ଅଛି।