ଯତ୍ର ମୂଲଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷାଃ ପରକାର୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ
ଯେଉଁଠି ଗଛ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କର କାମରେ ଲାଗିଥାଏ,
ପରକାର୍ଯଂ ନ ଯେ ମର୍ତ୍ଯାଃ କାଯେନାପି ଧନେନ ଵା
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦେହ କିମ୍ବା ଧନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କର କାମରେ ଲାଗିନାହାନ୍ତି,
ଅତ୍ରେତିହାସଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ନାରଦ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ନାରଦ, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ ।
ଗଙ୍ଗାମାହାତ୍ମ୍ଯସହିତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏହି କଥା ଗଙ୍ଗା ମହିମା ବିଷୟରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ।
ଆସୀଦ୍ଭଗୀରଥୋ ରାଜା ସଗରାନ୍ଵଯସଂଭଵଃ
ସଗରଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଭଗୀରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ ।
ସର୍ଵଧର୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯସଂଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସତ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ପ୍ରାଲେଯାଦ୍ରିସମୋ ଧୈର୍ଯେ ଧର୍ମେ ଧର୍ମସମୋ ନୃପଃ
ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରାୟ ହିମାଲୟ ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ସେ ଧର୍ମ ନିଜେ ପରି ରାଜା ଥିଲେ।
ସର୍ଵସଂପତ୍ସମାଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵାନନ୍ଦକରୋ ମୁନେ
ସେ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ, ମୁନି।
ପରାକ୍ରମୀ ଗୁଣନିଧିର୍ମୈତ୍ରଃ କାରୁଣିକଃ ସଧୀଃ
ସେ ପ୍ରବଳ, ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର, ସମ୍ବିଧାନଶୀଳ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଥିଲେ।
ଧର୍ମରାଜୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଦାଚିଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକଥର ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵିଧିନା ଧର୍ମଃ ପ୍ରୀ ଉଵାଚ ତମ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ଖୁସିହୋଇ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମରାଜୋ ଽଥ କୀର୍ତିଂ ତେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ
ଧର୍ମରାଜ ତୁମ ଖ୍ୟାତି ଶୁଣି, ଏବେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛନ୍ତି ଵିବୁଧାରତଵୋ ତ୍କୁଷ୍ଟଗୁଣପ୍ରିଯାଃ
ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଵସନ୍ତି ତତ୍ର ନିଯତଂ ଗୁଣାଃସନ୍ତଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ସଦା ନିୟତ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସର୍ଵଭୂତହିତତ୍ଵାଦି ମାଦୃଶାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାର ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଯେ, ଆମ ପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନଯାଵିଷ୍ଟଃ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିତଂ
ବିନୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ସେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
କୃପଯା ପରଯାଵିଷ୍ଟୋ ଯତ୍ପୃଚ୍ଛାମି ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପାରେ ଭରି, ଯାହା ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ତାହା କହ।
କିଯତ୍ଯୋ ଯାତନାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କେଷାଂ ତାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
କେତେ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ କାହା ପାଇଁ ସେଗୁଡିକୁ କୁହାଯାଇଛି?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ମେ ମହାଭାଗ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଏହା ସବୁ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମାଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମିତତ୍ତ୍ଵତଃ ଶୃଣୁ ଭକ୍ତିତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣ।
ତଥୈଵ ଯାତନାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଅସଂଖ୍ଯା ଘୋରଦର୍ଶତାଃ
ଏହିପରି ଅସଂଖ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତଂସମାସତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଧର୍ମାଧର୍ମମିଦର୍ଶନମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ତଥୈଵାଧ୍ଯାତ୍ମଵିଦୁଷୋ ଦତ୍ତଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ଯେମିତି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଯାପଯେଦୃତିଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଯିଏ ଦାନ ଦେଇ, ତାହା ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି କି ନିଶ୍ଚିତ କରେ, ସେଠି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।
ନିର୍ଵିଶ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଭଵନଂ କଲ୍ପଂ ତତ୍ରୈଵ ମାଦତେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ନ ଗଣ୍ଯନ୍ତେ ଵିଧାତ୍ରାପି ବ୍ରହହ୍ମଵୃତ୍ତିଫଲାନି ଵୈ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ତାହାକୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ଜୀଵନଂ ଦଦତସ୍ତସ୍ଯ କଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଦିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଯିଏ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?
ସ ସ୍ତ୍ରାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ତତ୍ପଂ ତେନାଖିଲଂ ତପଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ; ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହୁଏ।
ସୋ ଽପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ; ଏହି ବିଷୟରେ ବହୁ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
ଵକ୍ତୁଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯସଂଖ୍ଯାନଂ ନାଲଂ ଵର୍ଷଶତାଯୁଷା
ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟର ସଂଖ୍ୟା କେହି କହିପାରିବେ ନାହିଁ।