ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ କଥାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମହାମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଉଛି। “ତାର” ଏହି ଅକ୍ଷରଟି ମାୟାର ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜନକ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଧିପତି ଭାବରେ ବିରାଜିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଞ୍ଚମୟ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି—ଏହାର ଇଷ୍ଟଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଜ୍ୟୋତିରୂପ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। “ସ୍ୱାହା” ଏହି ଶବ୍ଦଟି ହୃଦୟ, “ସୋଽହମ୍” ମନ୍ତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ ଭାବିତ; ପ୍ରଣବ ଅର୍ଥାତ୍ “ଓଁ” ହେଉଛି ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ହରିହର। ଏହି ପରମ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ନାମରେ ପୁକାରାଯାନ୍ତି, ଅକ୍ଷୟ, ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଏବଂ ପରାକାଷ୍ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପୂଜାର ଅସନ ଓ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଆବରଣ ସହିତ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ “ତତ୍ତ୍ୱମସି” ଭଳି ବାକ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ କିଛି ଭେଦ ନାହିଁ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଏବଂ ଜପ ମଧ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ ରୂପେ ଉଚ୍ଚାରିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଇଚ୍ଛା, ଶକ୍ତି ଏହିପରି ଘୋଷିତ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ସମସ୍ତ ଏହି ଦେବତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିତ। ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର ବିଧି ମହାମୁନିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିଛନ୍ତି। “ନମଃ” ଓ “ଓଁ” ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ବିମୂଢ କରେ। ଶ୍ରୀଙ୍କ ମୂଳ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି; ଏହି ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଛଅ ଅଙ୍ଗ ଅଛି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବା, ଏବଂ ତାହାର ଦଶମାଂଶ ହୋମ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଶ୍ରୀଧର ଦେବ ସ୍ୱୟଂ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଶୌନକ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ବିରାଟ୍, ଏବଂ ହରି ସ୍ୱୟଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପ। ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଂଖ ଚକ୍ରଧାରୀ, ମୁକୁଟଧାରୀ ଦେବତା। ସନକାଦି ମହାମୁନିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ତାଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶିମାଳା ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍। ସେ ଭୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଦେବତା, ଆନନ୍ଦ ଭରି ଦାନ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ବୃତ୍ତର ଅଂଗରେ ଯେଉଁମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରିଛନ୍ତି। ସନକ, ଶାକ୍ତେୟ, ବ୍ୟାସ, ନାରଦ, ଶୌନକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛନ୍ତି। ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କିମ୍ବା ତାହାର ଦଶମାଂଶ ହୋମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ। ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ମୂଳରେ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ଅରୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ରୋଗୀଙ୍କୁ ଅରୋଗ୍ୟ ଦେବାକୁ ନିୟୋଜିତ। ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ ଓ ପୁଷ୍ପ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଲକ୍ଷ ଏଠିରେ ଆଠ ହଜାର ଥର ଜପ କଲେ ଜ୍ୱର ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ ପାଏ। ନାରଦ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ, ଚାହିତା କନ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ। “ସ୍ୱାହା” ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଭାସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଘୋଷିତ। ବୀଜ ଶିର ଅଂଗରେ, ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶିରରେ, ଅନ୍ୟ ଅଂଗ ଦଶବିଧ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ। ଅତ୍ରି ମୁନି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ହୃଦୟ ଅଂଗ ଦେଇଛନ୍ତି; ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ନିୟୋଜିତ। ପ୍ରଥମ ବୀଜ ନମଃ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, “ନ” ଅକ୍ଷରରେ ଆରମ୍ଭ, ଅଙ୍ଗସମୂହ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରିତ। ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ, କମଳ ସଦୃଶ ଅଙ୍ଗ, ପରାଶର ପୁତ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଧାରୀ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଆସନରେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କୋଣରେ ଶୁକ ଓ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ହେଲେ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ କବିତା ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରେ। ଏଠାରେ ନୃସିଂହ, ମାଧବ, ଦୃଷ୍ଟ, ଲୋହିତ, ନିଗମାଦିମ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଅନନ୍ତପଙ୍କ୍ତି, ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ଛନ୍ଦ ଋଷି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିଚାରିତ। ଏହିପରି ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଅସୀମ ଫଳ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ପ୍ରମାଣିତ।