ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଈ, ପିତଳ ଓ ଭୂରା ରଙ୍ଗର ଗାଈ, ଏବଂ କପିଳା ଗାଈ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା। ଏଠି, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଗଣ ସହିତ ଅଠ ଶ୍ରେଣୀର ଗାଈମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଯିଏ ଏକ ହଜାର ଏଠ ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ବିଶେଷ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ତାର ଶବ୍ଦଟି ହୃଦୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରେ, ଏଭଳି ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱୟ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପଞ୍ଚଭାଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୁଏ। ପୂଜାରୀ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରଭୁ ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ରତ୍ନର ଚମକରେ ଶୋଭିତ, କାମନା-ପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ପିତଳ ରଙ୍ଗର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଅତି ରୂପବତୀ, ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ଅମର ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଏକ ମଟିକୁ ଗର୍ବରେ ଧରିଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ମହଳରୁ ଝରିଥିବା ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତାଜା ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଭଳି। ଏହିପରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା, ଗୋଶାଳା ଅଥବା ମୂର୍ତ୍ତି ଆଦି ମଧ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୁରଭି ଗାଈକୁ ପଛେ ରଖି, ମୂଳ ମାନର ତଳେ ଅଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଆସନର କୋଣରେ ଛୋଟ ଘଣ୍ଟି ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ସାମ୍ନାରେ ବନମାଳା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରଖିବା, ଏବଂ ଏହିପରି ଏଠ ଦିଗରେ ସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ନନ୍ଦ ଗୋପ, ଯଶୋଦା, ଗୋପ ଓ ଗୋପିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। କୁମୁଦ, କୁମୁଦାକ୍ଷ, ପୁଣ୍ଡରୀକ ଏବଂ ବାମନା ମଧ୍ୟ ପୂଜାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱକ୍ଷେନାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ, ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ନାଥ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ରୂପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧନ ଲାଗି ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦ୍ୱୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଗୋପବାଳକଙ୍କୁ ଝଣ୍ଟି, କଙ୍ଗଣ, ମାଳା, ପାୟଲ ଦେଇ ଶୋଭାୟିତ କରି, ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷ ଦଣ୍ଡ ଅଥବା ଦୁଧ-ଚାଉଳ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ପୂଜାରୀ ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବସୁଦେବ, ବଳରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ—ଦିଗଦିଗରେ ଏମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ଜଗତ୍ନାଥମାନେ ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ପରେ, ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଗୋପ ଲୋକର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଋଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ଗୋପବାଳକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନେ କରି, ପୂଜାରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସହିତ, ସୃଜନଶୀଳ ଏକାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। "ଙେଂ" ଶବ୍ଦ ଯୁଗାର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଓ "କୃଷ୍ଣକୁ ନମସ୍କାର" ଶବ୍ଦ ସମ୍ମିଳିତ ହୁଏ। "ଗୋପାଳ" ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଜନିତ "ଆ" ଶବ୍ଦ ରସ ବର୍ଗର ହୋଇଥାଏ। "କୃଷ୍ଣ" ଓ "ଗୋବିନ୍ଦ" ରେ "ଙେଂ" ଶବ୍ଦ ସାତ ଭାଗରେ ରହି, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। "କୃଷ୍ଣ" ଓ "ଗୋବିନ୍ଦ" ରେ "ଙେଂ" ଶବ୍ଦ, "ହୃଦ" ଶେଷରେ ଯୋଗ ହୋଇ ନଉ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଗଠିତ ହୁଏ। କାମ, ଶାର୍ଙ୍ଗୀ, ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥିତ, ମନ ଓ ଧନର ଦେବତା, ତିନି ମନ୍ମଥା ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଏ। "ବାଳ" ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ କୃଷ୍ଣର ରୂପ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଜନିତ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଯୋଗ ହୁଏ। ଏହିପରି, ନିଜ ହୃଦୟରେ ଗୋପିମାନେ ଯାହାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ନନ୍ଦନନ୍ଦନକୁ ନମସ୍କାର କରେ—ଯାହାର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି, ପୋଶାକ ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଯମୁନା ତୀରେ ଖେଳ କରନ୍ତି, ଏବଂ ରାଧାଙ୍କ ଜୀବନ ହେଉଥିବା। "ଦେବକୀନନ୍ଦନ" ନାମର ଶେଷରେ "ଗୋବିନ୍ଦ" ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା—"ମୋତେ ପୁତ୍ର ଦିଅ"। ପୁତ୍ରଦାତା ଦେବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ପଦ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୁତ୍ର ଦେଇ, ବସୁଦେବନନ୍ଦନକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ଉଷାକାଳେ, ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୂଜାର ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଥିଲା।