ଏକ ଦିନ, ଏକ ଜନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ବାକ୍ପ୍ରଭା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମରେ ମାନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାର ଉପାୟ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେ ଜାଣିଲେ, କୃଷ୍ଣ-ଶବ୍ଦଟି ‘ମ’ ସହିତ ଏବଂ ‘ପ’ ଗ ‘ଗ’ ସହିତ ଯୋଡି ଯାଇଛି । ଏହି ମାନ୍ତ୍ର ନାସିକା ଧ୍ୱନି ଏବଂ ସୃଜନାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଏବଂ ଭୃଗୁ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚିତ ଭାବରେ ଉପରେ ଉଠିଛି । ଏହି ମାନ୍ତ୍ରର ଋଷି ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ । ଏହି ମାନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ବାଗ୍ଭବା, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଦିଆଯାଇଛି । କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ମାଳା ଉପରକୁ ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଡାହିଁ ହାତରେ ଧରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଗାୟତ୍ରୀ ଗୀତରେ ଭୂଷିତ, କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କମଳା ଚିତ୍ତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି । ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହିଳା ମାୟାର ଲୀଳାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ । ଅନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରି, ବିଶିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଶ ଅର୍ପଣର ଉପଚାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦେଶ ମିଳିଲା । ଏହି ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟ ନହୋଇଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ପୂଜାର ଶେଷରେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ କହାଯାଇଛି— ଏଠାରେ ବସ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ମାରା । ଏହି ମାନ୍ତ୍ର ତିରିଶି ତିନି ଶବ୍ଦରୁ ଗଠିତ, ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ । ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରି ତାହାର ସମସ୍ତ ଚରଣ ସହିତ, ପରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ହରି ବେଦମାନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ, ଶତ ଶିଖର, ଚତୁର୍ମୁଖ ଉପାୟ, ତର୍କ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ଅମରାବତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହିତ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି । ଗୋପୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କର ବାମ ହାତ ଟିକି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଖୋଲିଥାଏ, ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମାରୁ ବାଁଶୀ ଉପଜିଥାଏ, ଲାଲ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେ ଆମକୁ ଶ୍ରୀଦାନ କରନ୍ତୁ । ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଠର ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ । ଏହି ଅଠର ଅଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ କଳା ଦେହର ଉପରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦେଶ ମିଳିଛି । ଦଶ ଅଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଏକତିଶି ଦୁଇ ଶବ୍ଦରେ ଗଠିତ । ଦେବତା ନନ୍ଦନନ୍ଦନ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ । ପୂଜାରେ ଡାହିଁପଟେ ମଣି ମାଣ୍ଡା ଓ ବାମପଟେ ସୁବৰ্ণ ପାତ୍ର ରଖିବାକୁ ଉଚିତ । ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାହାର ଦଶମାଂଶ ଖିର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଓଁ, କମଳା ଦେବୀ, ମାୟା, ଭଗବତ୍ ପ୍ରଣାମ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ପରେ ଆସିଥାଏ । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉନିଶ ଶବ୍ଦରୁ ଗଠିତ, ବ୍ରହ୍ମା ଋଷି ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଏ । ଷୋଳ ଶବ୍ଦର ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିର ପତ୍ନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦେଶିତ । ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ । ଶ୍ରୀହରି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଶୁଭ୍ର ପୀତ ମେଖଳା ପିନ୍ଧି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ଧରି, ଅନ୍ୟ ଜଣ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାହାର ଦଶମାଂଶ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ । ନାରଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକପାଳ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଙ୍ଗ ଉପଚାର କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଲୀଳା ଦଣ୍ଡର ଅଙ୍ଗ ଅପି, ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ହାତର ଅବସ୍ଥା ଉପଚାର କରିବାକୁ ଉଚିତ । ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା, ଜଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ମାନ୍ତ୍ରର ଋଷି ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍, ଦେବତା ମନୁ । ବେଦ, ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶବ୍ଦଗୁଡିକ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଅଛି । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ, ଶୁଭ୍ର ହାତରେ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀ, କଂସ ନାଶକ, ବଳଶାଳୀ, ଆମକୁ ଦେଉନ୍ତୁ । ଏପରେ, ତିନି ମଧ ଅର୍ପଣ କରି, ଦିଗପାଳଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଙ୍ଗ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ; ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଶ୍ଚଳ ଅଛନ୍ତି । ଭୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ର, ସାତ ଭାଗରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ । ଆଗରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଉଚିତ । ଏକ ନୂପ ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ସହିତ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା, ପୀତ ମେଖଳା ପିନ୍ଧି, ମୟୂରପଙ୍ଖୀ ମୁକୁଟରେ ଭୂଷିତ ଭାବେ ଉପଚାର କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଗୋ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଆସନରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ; ପ୍ରଥମ ଅର୍ପଣ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା କରିବାକୁ ନିର୍ଦେଶ ମିଳିଛି । ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର, ଉପାସନା ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଉପାସକ ଜ୍ଞାନ, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦୟା ଅନୁଭବ କରିଥାଏ ।