ସେ ବ୍ୟକ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମ୍ମାନର ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଯେପରିକି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉପଦେଶର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଯେଉଁଥିରେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ଏହା ଶୁଣିବା ପରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ତୁମେ ପୁନି ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିରେ ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି। ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାନ କଥା ଶୁଣି ପରେ ପୁନି କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶିବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କଥା ହୋଇଛି। ଏହି ବିଷୟ ଆଉ କହ, ହେ ଧନ୍ୟବାନ୍! ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟିର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କଥା ହେଉଛି। ପରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଭୂମି, ବଲ୍ଲଭ ଏବଂ ଅଗ୍ନିସୁନ୍ଦରୀ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ଋଷି ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ। ସ୍ୱାହା ଏଠାରେ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ବିଧି ଚାରିପ୍ରକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ରହସ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ମନ୍ଦିରର ପାଦପଦ୍ମରେ ବୀଜ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ରଖିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଜୀବାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି, ସବୁ ତତ୍ତ୍ୱକୁ କ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ; ଶ୍ରବଣ, ଚର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଗୁଦ, ଲିଙ୍ଗ, ତାପରେ ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ; ଏହି ସବୁ ଉପାଦାନକୁ ମୁଣ୍ଡ, ମୁଖ, ହୃଦୟ, ଗୁହ୍ୟସ୍ଥାନ ଓ ପାଦରେ ଶବ୍ଦ ଆଦି ଉପାଦାନ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଓ ମନସ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇବା ଦରକାର। ହୃଦୟ କମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳକୁ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ହୃଦୟରେ ଚକ୍ଷୁ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅକ୍ଷର ସହିତ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ଉପାଦାନକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ରଖିବା ଦରକାର। ବାସୁଦେବ, ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ପରମେଷ୍ଠି, ପୁମାନ୍, ଶୌଚ୍ୟ, ବିଶ୍ୱନିବୃତ୍ତି ଓ ସର୍ବକା; କ୍ରୋଧ ତତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ୱ ବୀଜ ଆରମ୍ଭରୁ ନୃସିଂହ ଓ ବ୍ୟାପକ ତତ୍ତ୍ୱ; ଏହି ସବୁ ମୂଳ ଅକ୍ଷର 'ମ' ଆଦି ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କ ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଦରକାର। ଏପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରଶ୍ୱାସ, କୁମ୍ଭକ ଓ ରେଚକ ସହିତ। କେତେକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରାଣାୟାମ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଉଚିତ। ଦଶ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ନ୍ୟାସ କରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ କିରୀଟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସରୀରରେ ବ୍ୟାପିତ କରିବା ଦରକାର। ହାତର ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ପଞ୍ଚ ଅଂଶ ରଖିବା ଦରକାର। 'ତାର' ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଏକଥର ଛାଡ଼ି, ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ନାକ, ମୁଖ, କଣ୍ଠ, ହୃଦୟ, ନାଭି ଓ ଏହିପରି ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷର ହୃଦୟରେ ଶେଷ ଅକ୍ଷର ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରଖିବା ଦରକାର। ହୃଦୟରେ ଶେଷ ଅକ୍ଷର ଓ ମନସର ପଞ୍ଚ ଅଂଶକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାସ ବିଷୟ କହିବି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ଏହି ବିଧିରେ ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧିର ନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। 'ତାର' ଆଦି ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆବୃତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଗାୟତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ମାତୃକା ଅକ୍ଷରର ଆସନରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଉତ୍ତମ ସାଧକ ମାତୃକା ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ପ୍ରଥମେ ତ୍ରିଗୁଣ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମାତୃକା ଅକ୍ଷରକୁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉତ୍ତମ ବିନ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ସାଧକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରି ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ସମାନ ହୁଏ। ଏପରି ଉତ୍ତମ ସାଧକଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ତେବେ ମଣିଷମାନେ ତ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପ୍ରଣାମ କରିବେ।