ହେ ମନ୍ଦମତି ମାନବ, ଏହି କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି, ଯେପରିକି ମୋର ପୂଜା କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଏଠି ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ଯେପରି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରତିକ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାର ବିଧି ଅଛି, ସେଥିରେ ତୁମେ ସବୁ କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛ। ତାପରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ମହାଦେବ, ଉମାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ହେ ଦେବ, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ତାପରେ ତୁମ ଚରଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗିବି।" ଏହିପରି କଥା କହି ବାନର ଏକ ଝିଲିକ ପାରେ ଗଲେ, ବାଲୁକାଦ୍ୱାରା ଏକ ବେଦି ତିଆରି କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ହାତପା ଧୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନକୁ ସଂଯମ କଲେ। ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ବେଦି ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏକ ପଦ୍ମ ତିଆରି କଲେ। ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ସେ ଚରଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଗଲେ। ଏପରି ଧ୍ୟାନ ପରେ ବାନର ଦେବ ଉପାସନା କରିବା ପ୍ରୟାସ କଲେ। ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳ ଘଡ଼ରୁ ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ। ତାପରେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରେଇବା ପାଇଁ ହାତର ତଳେ ଜଳ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ସେ ହାତରେ କେବଳ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିକ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏକ ପିଠିକା ବିନା ସେଠି ଥିଲା। ତାପରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ରୁଦ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବି।" କିନ୍ତୁ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରକଟ ହେଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବାନରମୁଖ୍ୟ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହିପରି ସମୟରେ ଦେବତା ପଚାରିଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାହିଁକି ତୁମେ କନ୍ଦୁଛ? କଣ ଦୁଃଖ ତୁମର?" ବାନର କହିଲେ, "ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପିଠିକା ବିନା ଅଛି; ଏହା ମୋର ଅପରାଧ ତଳ। ଯଦି ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପିଠିକା ଆସିନଥିଲେ, ତେବେ ଅତି ଆତୁର ହେଇ କିଛି କରିବେ ନାହିଁ।" ଦେବ କହିଲେ, "ଦେଖ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଏଠି ଅଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ପିଠିକା ଆସିଛି କି ନାହିଁ ଦେଖାଇଦିଅ।" ଏହି ସମୟରେ ବଳଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ସପ୍ତ ତଳ ଦହି, ପୁଣି ଉପରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଲାଳାଟର ଚକ୍ଷୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ନଖରେ ଧରିଲେ। ତାପରେ ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟକୁ ଦହିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚାହିଲେ, ସେମାନେ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଦମୟ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ମୃତ୍ୟୁ ନାଶକ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। "ବେଦର ଗୁପ୍ତତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞ ଭୋକ୍ତା, ଯଜ୍ଞପତି, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ବର୍ଷା କରୁଥିବା, ତ୍ରୟୀମୟ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଶୁଭ ନାଶକ, ବୀର, ସଂସାରପତି, ସମ୍ପୂଜ୍ୟ, ସେ ସଦା ଆମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍। ସଂସାରର ମୂଢତା ନାଶକ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା, ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ସଦା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୟ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣୀ ନିର୍ବାଣ ହୁଏ, ସେ ତ୍ରିକାଳ ସାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଅଛି, ସେ ଆମ ପ୍ରସ୍ନ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ସେ ସଦା ଆମ ଉପରେ କୃପା କରୁନ୍।" ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ହେ ମୁନି, ଏହି ତପସ୍ଵୀମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।" ସେ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ଶଙ୍କର, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତପସ୍ଵୀମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତପୋଲୋକରୁ ଭୂଲୋକକୁ ଆସିଲେ। "ହେ ଦେବ, ଦ୍ୱାଦଶ ଲୋକରେ ଅଗ୍ନିର ଛାଇ ଦେଖାଯାଉଛି," ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ପାର୍ବତୀପତି ପବିତ୍ର ମନବଳୀ ମୁନିମାନେଂକୁ କହିଲେ, "ହେ ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ଏହି ଅଗ୍ନିବର୍ଷା କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କିପରି ହେଲା?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ମୁନିମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ତାପରି ଘଟିଲା।