ଦିନ ଦୁପରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରାଯାଏ। ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଆସିଲେ, ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇବା ବାଦ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଭାଗ ଧୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଭସ୍ମ ନେଇ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରାଯିବ। ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାଥ ଈଶାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ଭସ୍ମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଲଗାଯିବ। ତାପରେ 'ଅଘୋରେଭ୍ୟୋ' ଓ 'ଘୋରେଭ୍ୟୋ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭସ୍ମ ଚାତି ଉପରେ ଲଗାଯିବ। ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ପାଦ ଉପରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଯିବ। ତିନୋଟି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ନାନ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ। 'ଶିବ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁହରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଓ ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ଏହା ଲଗାଯିବ। ପାଦ ଉପରେ ଏହି ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ହାତ ଧୋଇ ଓ ମୁଁହ କୁଳି ଦର୍ଭା ଘାସ ଧରି ଏକାଗ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲେ ଦୂର୍ବା ଘାସ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଏହା ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ ରୂପା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଦେବୀୟ ବେଦୀ କିମ୍ବା ତିଆରିକୃତ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ବ୍ୟବହାର କରାଯିପାରେ। ଗାଈ ବା ଏକ ଧଳା ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ କରା ତିଆରି କରାଯିପାରେ। ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ, ଗଦା, ଶଂଖ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢୋଳ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ, କୁଳକ ଓ କୋଳକ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ। କୋଣାରେ ବାରଟି ଝୁଲନା, ଖଡ଼ଉଁ ଓ ବା ଚାମରା ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ପୌଡ଼ର କିମ୍ବା ମନ୍ଦିରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଣ୍ଡିତ ଲୋକେ ଉଚିତ। ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କିଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ, କିଣିଥିବା ମଧ୍ୟମ ମାନ୍ୟ, ଅର୍ହ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଫଳଦାୟକ, ଅନର୍ହକୁ ବଳେଇ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ଫଳ ମିଳେନି। ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀଜ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖି, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରି ନିୟମିତ ଭାବରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ଯେଉଁ ଆସନ ଦେଖିଛି ଓ ଶୁଣିଛି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଏହା ଉନ, ସୁନା, ଚାଁଦି, କଂସା, ବା ଅଜଗର ଚର୍ମ, ରୁରୁ ମୃଗ ଚର୍ମ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯିପାରେ। ଯାହା ମିଳିବ, ତାହାରୁ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ଘାସ କିମ୍ବା ଭସ୍ମ ଉପରେ ବସି, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଓ ମନ ଶାନ୍ତ କରି, ଚୂଡ଼ାର ଶିଖର ଠାରୁ ବାରଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରିରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଶୁଭ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଶିବଙ୍କ ତେଜରେ ଶରୀରର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଶିବ ଦ୍ୱାଦଶ ପତ୍ର, କିମ୍ବା ଏଠିଏ, ପାଞ୍ଚ, ବା ତିନି ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବ, ଲିଙ୍ଗର ନାଥ, ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲକୁ ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ରଖି, ପ୍ରାଣାୟାମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ 'ଓଁ' ସହିତ 'ଶିବ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ନିକଟରେ ରଖି, ପରେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ତାପରେ ଆହ୍ୱାନ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଯିବ। 'ନମସ୍' ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାଂସ, ଚାଉଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ, କିମ୍ବା ଏକାଦଶ ବା ଏକାଦଶ ସଂଖ୍ୟା ଥିବା କିଛି ଦ୍ୱାରା। ଏଭଳି ନିୟମିତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।