ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ କହିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଜଗତ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ଲିନ୍ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ପ୍ରତି କାମନା ରହିନଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଗୋରକ୍ଷାରେ ନିରତ, ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠୁ ମୋତେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ ଦୃଢ଼ ଭାବେ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ପାଇଛି, ଏବଂ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।" ଏହା ପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଗଳାର ମାଳା ଦେଇ, ଭୟ ହରିଲେ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି, ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ, ସେ ଏକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସେ ଏକ ଅମୃତ ଓ ଚାଉଳର କୁମ୍ଭ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ "ବାମନ" ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ହରି ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମାତା ହାତ ଜୋଡି, ଶିରୋନମ୍ର ହେଇ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ଅମରମଣ୍ଡଳର ନାଥ, ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ଦୁଷ୍ଟନାଶକ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଧନୁଷ୍, ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ, ଗଦାଧାରୀ, ପରମପୁରୁଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଯେପରି ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ, ପବିତ୍ର କଥା ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ଯଜ୍ଞଅଙ୍ଗ ରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଦାତା, ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞ ଓ ବରାହ ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା, ରାବଣ ଦଳନ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଭାଇ, ଦୁଃଖ ଦେଖି ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରିଯାଉଛି—ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ। ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ, ଯଜ୍ଞମୟ, ଯଜ୍ଞଅଙ୍ଗ, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ଶରଣ ନେଉଛି।" ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ବନ୍ଦନା ଶୁଣି, ବାମନ ହସିଲେ ଏବଂ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଲେ। ସେ କହିଲେ—"ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି। ଏହି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଦେଇବି।" ତାପରେ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ କବିତା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର କଲେ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦାନ ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ବାମନ ନିଜ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହରି ନିଜେ ବାମନ ରୂପେ ବଳିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛନ୍ତି ହବି ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ। ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ୍, ତାଙ୍କ ମନରେ ହରି ସଦା ବାସ କରନ୍ତି। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରି, ବଳି ଓ ତାଙ୍କ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଉଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି—ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିଜ ଭଉଣୀ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବି ନହାନ୍ତି। ବାମନ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ—"କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟର ମତ ଶୁଣିଲେ ନାଶ ହୁଏ, ମହିଳାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ଆସେ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପକାର କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।" ତେବେ ବଳି କହିଲେ—"ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କ'ଣ ଅଛି? ସେ ନିଜେ ଯଦି ହବି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁଠାରୁ ବଡ଼ କିଏ? ଏହି ଦାନ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହା ଅବିନାଶୀ। ଯେଉଁମାନେ ଯେଭଳି ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅଚାହିଁ ଛୁଈଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଜଳେଇଦିଏ।" ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦିବ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।