ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଛନ୍ଦକୁ ‘ଦେବତା’ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି; ଏଠି ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ପାପର ଅନେକ ଅନ୍ଚୟକୁ ନଶ୍ୱର କରିଦେଇଥିବା ଭଗବାନ୍। ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ, ଦଶଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାର ମତେଇ, ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଅଠାର ଅକ୍ଷରର ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପୁରୁଷ ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ, ଏହାକୁ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ‘ତାର’ ଅକ୍ଷର ବୀଜ, ‘ନମଃ’ ଶକ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ରନୟନ, ସାଗର, ଅଗ୍ନି ଓ ଛଅ ହସ୍ତ ରୂପରେ ଭାସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ପୂଜା ସମୟରେ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ତୃମ୍ପେଟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂସିକ ଉପକରଣର ଧ୍ୱନି ଗଞ୍ଜିଉଥାଏ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କସ୍ତୂରୀ, କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ମଞ୍ଜିତ ତାଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ। ଦେବସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିର୍ମଳ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଓ ସୀତା ସହିତ, ଜଟାମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ରାମ ଅପରାଜିତ ରୂପେ ଅଭିଭୂତ। ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା କରି, ତିନିଏ ଉପସ୍ଥିତ। ପୂର୍ବପରି ଘୃତ ଓ ପାୟସ ଦେଇ ନିୟମିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ରାମଙ୍କ ଦୁଇଟି ‘ହନ’ ଅକ୍ଷର ସମାପ୍ତିରେ, ଶେଷ ଅଂଶ ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ପ୍ରିୟ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ନିର୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବପରି ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସୂଚୀତ କ୍ରମରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତାର’, ନିଜ ବୀଜ, ‘କମଳା’ ଓ ‘ରାମଭଦ୍ର’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ଦଶମୁଖ ବିନାଶକ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ, ‘ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ଦିଅ’ ବୋଲି ପଠିବା ଉଚିତ। ଏହି ବୀଜଶୂନ୍ୟ ବତ୍ତିସ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଫଳଦାୟକ। ଏଠାରେ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ରାମଭଦ୍ର, ବୀଜ ନିଜର, ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦିରା। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ବିଧାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ: ମୁଖ, ଦୁଇ ହସ୍ତସନ୍ଧି, ଉର, ହୃଦୟ, ଓ ନାଭିରେ। ପୂର୍ବପରି ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। ରାମଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ବାର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ‘ତାର’, ‘ମାୟା’, ଦୁଇ ‘ରମା’, ‘ଦଶରଥ’ ସହ ‘ହୃଁ’ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ତିନି ଲୋକର ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ‘ହୃଦ’ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ଅଞ୍ଜନେୟ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ, ଗୁରୁ ପାଇଁ ‘ହୃଦ’ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ ‘ରାମ’ ଶବ୍ଦ ଆସେ, ତାହାର ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ‘ହୃଦୟ’ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ରାମ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ଓ ‘ଭଦ୍ର’; ‘ଂଏମ୍’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ପାବକବଲ୍ଲଭା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଓ ଶେଷ ଉପସ୍ଥିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଳଂକୃତ। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା ଋଷି, ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ରାମ। ମନ୍ଦାର ବେଦୀର ଉପରେ, ସରୟୂ ତୀରରେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ବାମ ଜଂଘାରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହିତ ନିବେଶିତ। ଏହି ରୂପ କ୍ରିଷ୍ଣଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସମାନ, ମୋକ୍ଷକାମୀ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଧ୍ୟାନ। ସମସ୍ତ ଛଅ ସାଗର, ତାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଦୈନିକ ପୂଜା ଓ ଉପଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ, ଏକାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି, ଋଷିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ। ତିନି ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ରାଜା, ଛଅ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏକାକ୍ଷରୀ ପ୍ରକାର ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଅଠ ଅକ୍ଷରରୁ ଗଠିତ, ଛଅ ଅକ୍ଷରୀ ପ୍ରକାର ସାଧୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଅଠ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ‘ଶିବୋମାରାମ’, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରେ। ଏଠି ଶିବୋମାରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ଛଅ ଅଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ହୃଦୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଉ, ଯିଏ ଜଟାଧାରୀ, ସମଗ୍ର ଦେହ ଭସ୍ମରେ ମଣ୍ଡିତ।