ଏକ ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଉପାସନା ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ରଚିତ ହେଇଥିଲା, ଯାହାର ନାମ ସୁଦର୍ଶନ, ମହାଶବ୍ଦ, ଚକ୍ରରାଜ ଓ ଈଶ୍ୱର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ “ଛିନ୍ଧି” ଦୁଇଥର, “ଭିନ୍ଧି” ଦୁଇଥର, ତାପରେ “ବିଦାରୟ” ଦୁଇଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା ପରେ “ତ୍ରାସୟ” ଦୁଇଥର, “ବର୍ମାସ୍ତ୍ର”, “ଅଗ୍ନି”, “ଜୟ”—ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତିମ ଅଂଶ। ତାର, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁ, “ଙେମ୍ତୋ, ଙେମ୍ତୋ”, ସତ୍ୟରେ ରଘୁନନ୍ଦନ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଶକ୍ତି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଶଂସା ଶବ୍ଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମାଳାରେ ସତ୍ଚାଳିଶ ଅକ୍ଷର ଅଛି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦେବତା ଶ୍ରୀରାମ, ମନ୍ତ୍ରର ବୀଜ ତାଙ୍କୁ, ଶକ୍ତି ଧ୍ରୁବା, ଏବଂ “ଠ” ଦୁଇଥର ଅଛି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାଗତ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କରାଯାଏ, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ। ଅପେକ୍ଷିତ ଦୈବୀ ସତ୍ୟ, ଭାଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାର ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋହନ ମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି ଡକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି ନାମରେ ଅଛି। ବିକଳ୍ପ ଭାବେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି କାମବୀଜ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିବୀଜ ଅତି ନିମ୍ନ ଓ ଅନ୍ତିମ; ମନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଷଡଂଗ ହୋଇଥାଏ। ପୂଜାରି ଇଛାପୂରଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପରେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ମୂଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରୀରାମ, ନୀଳ ନୀଳମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏକ ମହାପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବାମ ଉରୁ ଉପରେ ଶୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେବା କରୁଛନ୍ତି। ଅଥବା, ସ୍ମର ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରୀରାମ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା, ଅନ୍ତିମରେ “ଙେ” ଅକ୍ଷର, ଧ୍ରୁବା ଓ ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ପୂଜାରି ଏହି ଷଡଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୂଜା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦଶାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର ଅତି ବିଶିଷ୍ଟ; ଏହାର ଋଷି ସ୍ବରାଟ। ଶକ୍ତି “ସ୍ଵାହା”, ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ଷଡଂଗ କ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ। ଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡିକୁ ନାଭି, ପା, ଘୁଁଡି, ଏବଂ ଉରୁରେ ବିଧିମତ କ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ। ମଣ୍ଡାରା ଫୁଲର ଚାଁଦୁଆ ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା ମଣ୍ଡପରେ, ରାକ୍ଷସ, ବାନର ଓ ଦେବତା ସୁଭାଗ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗାରୀ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। ଶୀତା ତାଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛନ୍ତି। ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂଜାରି ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷଥର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ରାମ, ଅନ୍ତିମରେ “ଙେ”, ହାତରେ ଧନୁ, “ଙୈ” ଅକ୍ଷର, ଓ ଶୀତା ଅଗ୍ନି ପରି ଶୋଭାମୟ। ମନ୍ତ୍ରର ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ଉଲ୍ଲେଖିତ; ରାମ ରାକ୍ଷସ ନାଶକ। ଅକ୍ଷର ରଚନା, ଧ୍ୟାନ, ପୂର୍ବ କ୍ରିୟା, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ପ୍ରକାର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। “ତାର”, “ନମୋ ଭଗବତେ”, ରାମର ଅନ୍ତିମରେ, “ଚନ୍ଦ୍ରଭଦ୍ରକ” ଅକ୍ଷର। ରାମ ନାମ ଦୁଇପ୍ରକାର—“ଶ୍ରୀ” ଓ “ଜୟ” ପୂର୍ବରୁ ଉଚ୍ଚାରଣ। ଛନ୍ଦ “ଦେବତା”; ରାମ ଅପାର ପାପ ନାଶକ। ଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଭଳି ଏହି ଦେବତା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପୁରୁଷ ପାଇଁ, ହୃଦୟରେ ବିଧିମତ ରଖିବା ଉଚିତ। “ତାର” ବୀଜ, “ନମଃ” ଶକ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ନୟନ, ସମୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଷଡ୍ବାହୁ ରୂପରେ ରାମ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ଡ଼଼ାକ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ, ତୁରୀ, ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ରେ ସମ୍ବିତ ହୋଇଥାଏ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗର, କସ୍ତୂରୀ, କାପୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଶୋଭାର ଗନ୍ଧ ରେ ପୂଜା ହେଉଛି। ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ଗାନ କରୁଛନ୍ତି। ସଉମିତ୍ରି ଓ ଶୀତା ସହିତ, ରାମ ଜଟାମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ। ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା ସଫଳ କରି, ରାମ ଆସିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଭଳି ଏହି କ୍ରିୟା କରି, ଘୃତ ଓ ଖିର ଦେବତାକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।