ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାର ବିବରଣା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ବାହାର ଦିଗରେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଲେଖିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବିଶେଷ ଲେଖାକୁ ଯଦି ଉପାସକ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯନ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ—ମୋହନ, ଆକର୍ଷଣ, ଶତ୍ରୁତା, ଭୟଭୀତ କରିବା, ଦୂର କରିବା, ନିଷ୍କାସନ ଓ ଏହି ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ। ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ବା ଘାସ ଓ ଲେଖା ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଏହିପରି କରଞ୍ଜ ବୀଜ ଆକର୍ଷଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହା ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମସ୍ତ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ। ଗଧାର ଚମଡ଼ା ଉପରେ ଲେଖିଲେ ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ, ଝଣ୍ଡା ଉପରେ ଲେଖିଲେ ନିଷ୍କାସନ ଓ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ହଳଦୀ କପଡ଼ା ଉପରେ ଲେଖି ବିଦ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାସକ ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚାହିଁ। ଶ୍ମଶାନର ଭସ୍ମ ଓ ଏହିପରି ବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କରି ନିଷ୍କାସନ, ଆକ୍ରମଣ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ। ରାଜା ଯନ୍ତ୍ର ଏହିପରି ଲେଖି ନିବେଶ କରି, ତାହାକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତୁ, ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ରାମ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବୀଜ 'ଠ-ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ' ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହା ରସ ବର୍ଣ୍ଣର ମନ୍ତ୍ର। ସୁଦର୍ଶନ, ମହାଶବ୍ଦ, ଚକ୍ରରାଜ, ଈଶ୍ୱର ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ମନ୍ତ୍ରର ଭାଗରେ 'ଛିନ୍ଧି' ଦୁଇଥର, 'ଭିନ୍ଧି' ଦୁଇଥର, 'ବିଦାରୟ' ପରେ ଦୁଇଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। 'ତ୍ରାସୟ' ଦୁଇଥର, 'ବର୍ମାସ୍ତ୍ର', 'ଅଗ୍ନି', 'ଜୟ' ଏହି ଶେଷ ମନ୍ତ୍ର। 'ତାର', ହୃଦୟର ଭଗବାନ, 'ଙେମ୍ତୋ', 'ଙେମ୍ତୋ', ଏବଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ବର ଦେବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିସ୍ଥଳର ନିମିତ୍ତେ ଶେଷରେ ପ୍ରଶଂସା ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମାଳାରେ ସେତେ ଚଉଵାଞ୍ଜ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଶ୍ରୀରାମ ଦେବତା, ବୀଜ; ଧ୍ରୁବା ଶକ୍ତି, 'ଠ' ଦୁଇଥର ଉଚ୍ଚାରଣ। ଏହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ବପରି କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ 'ତାର' ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ସତ୍ୟ, ବାଣୀ ଓ ଧନ୍ୟତା ପାଇଁ ପୂଜା କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ମୋହନ ମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିର ନାମ ଡକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି। ବিকল্প ଭାବରେ ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିକୁ ଅନ୍ୟ କାମବୀଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀଜ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶକ୍ତିବୀଜ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ଓ ଶେଷ, ମନ୍ତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଏହା ଷଡ଼ଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ। ଉପାସକ ଇଚ୍ଛାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ମୂଳରେ, ସୁନାର ପାଳିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଦ୍ମରେ, ନୀଳ ନୀଳମଣି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତାର ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଉରୁ ଉପରେ ଶୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପରିଚର୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ସେହି ହାତରେ। ଅନ୍ୟଥା, ହରିଙ୍କୁ ଜୟର ସ୍ୱରୂପରେ, ସ୍ମର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ରାମ, ଚାନ୍ଦ୍ରପରି ତେଜସ୍ୱୀ, 'ଙେ' ବର୍ଣ୍ଣ ଶେଷରେ, ଧ୍ରୁବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ପୁଜାରୀ ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜାକ୍ରମ ଷଡ଼କ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଦଶାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର ବିଶେଷ ଗୁଣ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏହାର ଋଷି ସ୍ୱରତ୍। 'ସ୍ୱାହା' ଶକ୍ତି ଭାବେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ରର ଦଶ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ନାଭି, ପାଦ, ଘୁଣ୍ଡି, ଓ ଗୋଡ଼ରେ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଛାତା ଓ ଦ୍ୱାର ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ରାକ୍ଷସ, ବାନର ଓ ଦେବତାମାନେ ସୁଭାଗ୍ୟ ବାହନରେ ଉଡ଼ନ୍ତା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଶୀତା ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭୂଷିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁଜାରୀ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଜପ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ରାମ, 'ଙେ' ବର୍ଣ୍ଣ ଶେଷରେ, ହାତରେ ଧନୁ ଧାରଣ କରି, 'ଙୈ' ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ଶୀତା ଅଗ୍ନିପରି ଶୋଭାବନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ରାମ ରାକ୍ଷସ ନାଶକ। ବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାପନ, ଧ୍ୟାନ, ପୂର୍ବକ୍ରିୟା, ପୂଜା ଓ ଏହିପରି କ୍ରମ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। 'ତାର', 'ନମୋ ଭଗବତେ', 'ରାମ' ଶେଷରେ, 'ଚନ୍ଦ୍ରଭଦ୍ରକ' ଅଟୁଟ ଅଛି। ରାମ ନାମ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—'ଶ୍ରୀ' ଏବଂ 'ଜୟ' ପୂର୍ବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀରାମ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯନ୍ତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, କ୍ରମ, ଉପାସନା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ନିମନ୍ତେ ମହାପୂଜାର ଦିଗଦର୍ଶନ ଦିଆଯାଇଛି।