ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ରାଜା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ்ୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାତା ଅଦିତି ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ—ଦେବତାମାନେ—ଅସୁବିଧାରେ ଥିବା ଦେଖି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ସେ ଚୁପଚାପ ବସି ରହିଲେ, ପରେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇ ରହିଲେ। ଆଦିତି ପ୍ରଥମେ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚାଲାଇଲେ, ପରେ ପତିତ ପତ୍ର ଭୋଜନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତନ କରି, ଆନନ୍ଦ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଧ୍ୟାନାନ୍ବିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଏହି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟାର ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ମାୟାବୀ ଦৈତ୍ୟମାନେ ଆସି ଅଦିତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମା, ଏହି ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ? ଏହା ତୁମର ଦେହକୁ ଶୋଷି ଦେଉଛି। ଏହି ପୀଡାଦାୟକ କାମକୁ ଛାଡ଼, ଯାହା ଦେହକୁ ଅସୁସ୍ଥ କରେ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଉଦ୍ୟତ, ସେମାନେ ତ ଦେହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦିଅନାହାଁ, ବିଶ୍ରାମ କର। ଗୋମାତା, ଅନ୍ୟ ପଶୁ, ଗଛ, ଯେଉଁଠି ଥାଉନ୍ତି; ଏବଂ ଯଦିଓ କେହି ଗରିବ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ବିଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି, ଭୋଜନ, ଜଳ, ଧନ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଉନ୍ତି, ଏହି ସବୁଠାରେ ଏକ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ବନ୍ଧା। ଶିଶୁବିହୀନ ଘର ଏମିତି, ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ମାତା ବିନା ଅସହାୟ।" ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଦିତି ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନରୁ ଅଚଳ ରହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ସେମାନେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ। ସେମାନେ ନିଜ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ମାତ୍ର କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅଦିତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜେ ଦହିଗଲେ। ଅଦିତିଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ରକ୍ଷା କଲା—ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କ ନାଶକ ଏବଂ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ଏହି ଅଗ୍ନି କିପରି ଅଦିତିଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ରଖି, ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦହିଦେଲା? ପୁଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଯେ ଭକ୍ତ ହରି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ତାଙ୍କୁ କିଏ କ୍ଷତି କରିପାରିବ? ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମହାଋଷିମାନେ ସଦା ମହାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ନାମରେ ଲିନ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଶୁଭ କିଛି ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ସେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି। ସେଠି ରାଜା, ଚୋର, ରୋଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପାସନା ହୁଏ, ସେଠି ଦୂଷ୍ଟ ଯକ୍ଷିଣୀ, ରାକ୍ଷସ କିଛି କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ସେଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଘଟେ, ସେଠି ଏକ ପବିତ୍ର ତପୋବନ। ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଲାଭ ହୁଏ, ତାହା ଧ୍ୟାନରେ ଅବଶ୍ୟ ମିଳେ। ଅଦିତିଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର କିଛି କରିପାରିଲାନାହିଁ। ସେଠି ବିଷ୍ଣୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଆକାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଦିତିଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉଛ, ଶୁଭ ହେଉ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେବ। ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଶୁଭ ଆସିବ।" ଅଦିତି ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ କ୍ରିୟାର କାରଣ, ଯିଏ ଏକ ରୂପୀ, ନିର୍ଗୁଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣର ସାର୍ଥକତା।