ପଛେ ନାରାୟଣ ଏକ ଶଂଖ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଏକ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି ଗୋବିନ୍ଦ, ଯିଏ ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବିଶାଳ ଆକୃତିର। ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ ଅଛନ୍ତି ଅମରାବିନ୍ଦାକ୍ଷ, ଯିଏ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ମଧୁସୂଦନ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ଅବତାର। ବାୟବ୍ୟ କୋଣରେ ଅଛନ୍ତି ମାଧବ, ଯିଏ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ହୃଷୀକେଶ, ଯିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ଗଦା ଧାରଣ କରି ସ୍ଥିତ। ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ କାରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା। ସେଇ ମାଳାଧାରୀ, ଭୟଜନକ ହରି ମୋର ଦେହକୁ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉଭୟ ଦିଗରୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ରହି ନାହିଁ। ଏହିପରି ନିୟମ ସମସ୍ତ ନୃସିଂହ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ହେ କମଳନୟନ, ତୁମକୁ ବିଜୟ, ବିଜୟ! ହେ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ପୂଜା, ପାଠ ଓ ଜପ କରି, ଅନ୍ତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିମୋଚନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର—‘ଜୟ, ଜୟ ଶ୍ରୀନୃସିଂହ’—ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ରୂପରେ ଅଛି। ଏହି ‘ଜୟ ନୃସିଂହ’ ମହାମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଛଅ ଦୀର୍ଘାକ୍ଷର ଥିବା ଶ୍ଲୋକରେ ଷଡଅଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାପରେ, ହୃଦୟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶିର ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ତୀବ୍ର କିରଣ ଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଧନୁଷ୍ ଧାରୀ, ଶିର ଉପରେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ଏହିପରି ପୂଜାରେ ଘୃତ ଓ ଖିର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଅତିତୀବ୍ର ରୂପ ଓ ‘ଠ’ ଆରମ୍ଭ ଦୁଇ ରୂପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ବନ୍ଧନ ନାଶ କରିବାକୁ ଅନୁଶାସନ କରିବା ଏବଂ ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର-କବଚ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଞ୍ଚାଶୀ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଛନ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ବିଶେଷ କରି, ଏହି ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ଏହାର ଋଷି ପ୍ରଜାପତି, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ବୀଜ ‘ଜଂ’, ଶକ୍ତି ‘ହଂ’ ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଛାତି ଭେଦ କରୁଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର କେଶ ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୋଇଳା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏଠାରେ ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଚାରି ଦିଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମ ବଜ୍ର ନଖ ନେଇ ଦେଖା, ଦେଖା! ଅନ୍ତେ ‘ସ୍ୱାହା’ ସହିତ ଦୁଇ ଅନ୍ଧକାର ରୂପକୁ ନିଗଳିବା ପରେ ଭୟର ଅନ୍ତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ବାସ୍ତବ ଋଷି ଆଦି ହୋଇ ଷଟ୍ଷଟି ଅଙ୍ଗ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅନୁସାରେ ରହିଛି। ନୃସିଂହ ପାଇଁ ‘ତର’ ଅକ୍ଷର ବୀଜ ଭାବେ ଘୋଷିତ। ବରାହ ରୂପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ‘ତର’ ବୀଜ, ନୃସିଂହ ପାଇଁ ‘ବୀଜ’ ଅକ୍ଷର ବୀଜ ଭାବେ ଅଛି। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିଗୁଣ ‘ପାପ-ଧ୍ରୁବ’ ବୀଜ ଭାବେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶେଷରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ‘ଜୟ’ ବୀଜ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ। ତାଙ୍କର ନିଜ ବୀଜ ‘ତର’, ଯାହା ମହାଶାସନ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଛନ୍ଦ ଅତିଜଗତି, ଦେବତା ମନୁ ଭାବେ ଘୋଷିତ। ଛଅ ଦୀର୍ଘାକ୍ଷର ଯୁକ୍ତ ବୀଜରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କ ମହାମନ୍ତ୍ର, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ ଓ ବିଧିବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ନିରାପଦ ଓ କୃପାଧାନି ହୁଏ।