ଏକ ପବିତ୍ର ବିଧିରେ, ଉପାସକ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହ ଦେବତାଙ୍କର ରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାହାର ଭିତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉପାସନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ। ପ୍ରତି ଦିଗର ପାତ୍ରରେ ଯଥାଯଥି ଉପାସନା କରି, ସେ ଦିଗଚତୁର୍ଥ ପାତ୍ରରେ ସେହି ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ। ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଭାଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଏପରି, ଉପାସନା ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଗୋଧନ, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ବିଧିରେ, ତିନି ଜଗତକୁ ଅସ୍ତିର କରିଥିବା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କର ରୂପ ସମାପ୍ତିରେ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ଓ ‘ନିବାସି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଜନାନୀ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସବ୍ଦଗୁଡିକର ଶେଷରେ ‘ବିଦାରଣ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ଓ ଦାନବ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସବ୍ଦରେ ସୁନ୍ଦର ମାନବୀ ସବ୍ଦ ଯୋଡାଯାଏ। ଏପରି, ‘ଶୋଷୟ’ ଓ ‘ମାରୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ‘ଦ୍ରାବୟ’ ଓ ‘ଆକର୍ଷୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀ, ନିଧି ଓ ଶୁଭତା ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସବ୍ଦରେ ‘କରସର୍ବ’ ମନ୍ତ୍ର ଯୋଡାଯାଏ। ପରେ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ତଳୱାର ସହ, ଅନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଅନ୍ତେ, ଅଙ୍କୁଶ ଉପାସନା କରି, ‘ତାଡୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ, ନିଜ ସାଧନାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣର ଶେଷରେ ‘ଫଟ୍’ କବଚ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଜୈମିନି, ଛନ୍ଦ ‘ଅମିତ’ ଭାବରେ କହାଯାଏ। କାମ ହେଉଛି ବୀଜ, ରମା ଶକ୍ତି, ଏହାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମସ୍ତ ଲାଭ ପାଇଁ। ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ପରେ, ସେହି ଜଗତକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଥିବା ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତମସ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ, ମନ୍ମଥ ପାଇଁ ‘ମଙ୍ଗଜ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ, ଭୃଗୁଙ୍କର ଦୁଇ କାନ ଓ ‘ସର୍ବ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଦେବତା ଓ ଦାନବ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶବ୍ଦରେ ‘ମନୁଜ-ସୁନ୍ଦରୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଯୋଡାଯାଏ। ପରେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷୀ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ‘ଆକର୍ଷୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ ‘ମହାବଳ’ ମନ୍ତ୍ର ଯୋଡାଯାଏ। ପରେ, ‘ତ୍ରିଭୁବନ’ ଓ ‘ଚଳ, ସମସ୍ତ ଜନ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। କବଚ ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷରେ ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ଜଗତର ଅକ୍ଷର ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ମୋହନ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ପରେ, ମନକୁ ସମସ୍ତ ଜନାନୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିର୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି, ସମସ୍ତ ଅନ୍ତରାଳକୁ ବ୍ୟାପି, ବିଦ୍ୱାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉପାସକ ତାଙ୍କୁ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ କରମ୍ବିତ ବାହୁ ଥିବା ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କର ନିଜ ଆସନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜ୍ୱଳମାନ। ଦିବ୍ୟ ବାୟୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଉଛି, ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଡୋଳିତ ପଦ୍ମର ପ୍ରାଣ ଧୂଳିରେ ଶୋଭିତ। ଭିତରେ ଏକ ରତ୍ନମୟ ମଣ୍ଡପ ଓ ଚମକୁଥିବା ତୋରଣ ଅଳଙ୍କୃତ। ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ବେଦୀ ଓ ଆକାଶ ଚୂଡା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଛାତା ଅଛି। ସେଠି, ଶଂଖ, ପାଶ, ଧନୁ, ମୁସଳ, ନନ୍ଦକ ତଳୱାର ଓ ଗଦା ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଦେଖା ଲାଗି ଲକ୍ଷ୍ମୀର ପଦ୍ମ ତାଙ୍କର ଆଞ୍ଚଳରେ ବିରାଜିତ, ରାଗ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛି। ଉପାସକ ଅର୍ପଣ କରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ଚମ୍ପା ପୁଷ୍ପ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଚାହୁଁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରେ। ‘ଆମେ କାମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା; ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତୁ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବିଦ୍ୱାନ ପୂର୍ବରୁ କଥିତ ବୈଷ୍ଣବ ବେଦୀରେ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ। ତାଠି ନିଶ୍ଚୟ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀବତ୍ସ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଳାରେ ଵନମାଳା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉପାସନା ବିଧି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।