ଏକଦିନ, ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ପୁରୁଷ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ନିମନ୍ତେ ଦେଖିଲେ—କେବେ ମୂର୍ତ୍ତି, କେବେ ସୂର୍ୟ ଦିସ୍କ, କେବେ ଦେବୀଙ୍କର ଉପାସନା ହେଉଛି। ଯେତେବେଳେ ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି, ନମସ୍କାର କରି, ଆଦର ସହିତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ବିନମ୍ରତା ସହିତ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—“ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଦୋଷ ନ ହେଉ।” ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲେ, ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅଶୁଚିତା ଥାଏ—ଜନ୍ମ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା। ଏପରି ସମୟରେ ମନରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଓ ମନସିକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ, ପରେ ପ୍ରତିଦିନର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ବିପଦ ଆସେ, ଯେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ସମ୍ଭବ ସେଉଁପରି ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ପୂଜା ଉପକରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଉପକରଣ ଅନୁପସ୍ଥିତ, ତେବେ ନାରଦ, ଏଠାରେ ଏକ ବିଘ୍ନ ଆସେ; ଏହି ବିଘ୍ନ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ମହାପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି। ଏହିପରି ସମୟରେ ପରିବାର ସହିତ ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଥିଲେ, ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ତାପରେ, ଏକ ଜିଜ୍ଞାସା ଉଠିଲା—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଉପାସକ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପାଇପାରିବେ?” ତାହାର ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—ଯେଉଁ ସ୍ମରଣ ମଂସ ଓ ସୋମର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେହି ସ୍ମରଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଶେଷରେ ଜପ କରି, ତାହାକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିବା ଦରକାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦୃଷ୍ଟା ହେଲେ ଗଣକ, ଛନ୍ଦସ୍ ଏବଂ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଗାୟତ୍ରୀ। ଏହି ସମସ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଗଣପତିଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ। ଉତ୍ତମ ଉପାସକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବୀଜ ଏବଂ ପାଦ ତଳେ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଛଅ ଅଙ୍ଗକୁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବେ। ‘ଗ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ପାଦ ତଳେ ପୃଥିବୀ ଲୋକକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ଗୁ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଗଳାରୁ ମୁଣ୍ଡର ଶିରାଉଁଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘କ୍ଷ’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୂଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟାପ୍ତ ରୂପ ତିଆରି କରନ୍ତି। ପଞ୍ଚବାଣ, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ଷୁ, ଓ ପଥକ୍ରମିକ ଭାବେ ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି—କପାଳ, ମୁଁହ, କଣ୍ଠ, ହୃଦୟ, ନାଭି, ଉରୁ, ଓ ଜଂଘାରେ। ଶେଷରେ, ‘ତତ୍ପୁରୁଷାୟ ବିଦ୍ମହେ’ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ପୁନି ‘ତନ୍ନୋ ଦନ୍ତିଃ ପ୍ରଚୋବର୍ଣ୍ଣା ଦୟା’ ବାକ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ। ଏପରି ନ୍ୟାସ କ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ହୃଦୟର କମଳ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଶକ୍ତି ସହିତ, ଶୋଭିତ ଅଙ୍ଗ, ଦନ୍ତ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ବାର ଜପ କରିବା ଓ ଅଠଟି ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା, ତାହାର ଦଶମାଂଶ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ—ଖଣ୍ଡସିନ୍ଧୁ, ଭଜା ଚାଉଳ, କଦଳୀ, ଚିଉଡ଼ା, ତିଳ ଇତ୍ୟାଦି। ଆସନ, ଆଧାର ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏହାର ବାହାରେ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସାମ୍ନାରେ ଥିବେ ତେଜୋବତୀ, ସତ୍ୟା, ନବମୀ ଓ ବିଘ୍ନନାଶିନୀ। ଏହି ଆସନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦେଇବା ଦରକାର। ବାହାର ଚାରି କୋଣରେ, ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚାରି ଦିଗରେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମରେ ରତି ଓ ରତିନାଥଙ୍କୁ, ପୂର୍ବରେ ନୌକାବାହକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ, ଉପାସକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଲାଭ କରିପାରିବେ।