ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ଅନେକ ବାଧା ଓ ବିଘ୍ନ ଥାଏ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି। ପୂଜାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ବିଘ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି ଦିଗରେ ଉପହାର ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଦରକାର। ପୁଣି, ଏହା ପରେ ଭୂତପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ପୁଣି ଜଳ ଦେଇ ଆଚମନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଭୋଗ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶେଷ ଅଂଶ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଶେଷ ଅଂଶ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତିର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଯିଏ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏମିତି ଶେଷ ଅଂଶ ଭୋଜନକାରୀମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିବେ, ସେହିପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୋର ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହେଉ, କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ କୃପା ଆପଣଙ୍କରେ ନିର୍ଭର କରେ। ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ପୂଜାରେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁ, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଘ୍ନନାଶକ, ବେଦ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଓ ଅଗ୍ନି—ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଜୀବନ, ବୁଦ୍ଧି, ଦେହ ଓ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆସେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବାଣୀ, ହାତ, ପାଦ ଓ ଉଦର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚଳାଉଥିବା ଓ ଅଚଳ ସବୁକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନିବେଦନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ବାଣୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୁଭକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନିବେଦନ କରିବା ମନୁ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯିଛି। ଅଜ୍ଞାନ, ଅବଧାନ ଅଭାବ କିମ୍ବା ଉପାୟ ଅଭାବରୁ ଯଦି କିଛି ତ୍ରୁଟି ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ସାମଗ୍ରୀ, କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ନ ଥିଲେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ, ଅଥବା ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ କରିଥିଲି, ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ପାଦ ଖସିଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମି ନିଜେ ଆଶ୍ରୟ। ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ହଜାର ଅପରାଧ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଘଟେ। ମୁଁ ନାହିଁ ଜାଣେ କିପରି ଆବାହନ କରିବି, କିପରି ବିଦାୟ କରିବି। ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପୁରୋହିତ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୁପ୍ତତାକୁ ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ନିଜ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବିରାଜମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଶିଳା, ଲିଙ୍ଗ, ବିଘ୍ନ ଓ ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମେତ, ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ନିବାରଣ ଓ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଶିବଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଓ ଜଳ ଗ୍ରହଣ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ନାରଦ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ପୂଜାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ମୋଠାରୁ ଏହି ବିଘ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷଣ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଶୁଣ। ଦେବତା, ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ପୂଜା ଦେଖିଲେ, ରୋଗ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ନିସ୍ନାନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ—"ପୂଜା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଦୋଷ ମୋର ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ"। ତାଙ୍କଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅଶୁଚିତା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର—ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାମକ। ଏହି ସମୟରେ ମନସିକ ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ମନସିକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୁକ୍ରୁତ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିପଦ ଆସିଥାଏ, ଯେଉଁ ଉପାୟ ମିଳିଥାଏ, ସେହିଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ସାମଗ୍ରୀ ଅଭାବ ଥାଏ, ଏହି ବିଘ୍ନ ବିଷୟରେ ଏବେ ନାରଦ, ଶୁଣ।