ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ, ମାହାଶକ୍ତି ଦେବୀ ସ୍ଥିତି ନେଇଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଦୁହିଁ ରୂପରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ସେ ଏକା ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶାଶ୍ୱତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପରେ ଅତିତ, ସମସ୍ତ କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ପରମ ପୁରୁଷ। ଏହି ପ୍ରକାର, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଅକ୍ଷୟ ପରମ ପଦ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେଉଁଥିରେ କାଳପୁରୁଷ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେଇ ପରମ ପରମ ରୂପରେ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ପରମ ଅଟୁଟ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଜଣାଯାଏ, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ମୂର୍ଖମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର ଭାବେ ଭାବନ୍ତି—ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଦୁଃଖଦ ଉଦାହରଣ। ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ ହୋଇ, ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ସେ ଏକା ଆନନ୍ଦମୟ ଆତ୍ମା, ଏହି ଜଗତରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ଭିନ୍ନ ଓ ଅଭିନ୍ନ ଦୁଇ ରୂପରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଥିବାରୁ, ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କୁହନ୍ତି। ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ—ଏହି ତିନିଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ, ପରମ ଧାମ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ। ସେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉଦ୍ଭବକାରୀ, ଗୁଣମାନଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଗୁଣମୟ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରୁ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଏହାରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଲା। ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ବ୍ୟବହାର କରି, ବିଶ୍ୱର ଉପକାର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ରମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତତ୍ତ୍ୱର କାରଣ ହେଲା। ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ଆରଣ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ପରେ, କମଳ ଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏହି ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାଠାରୁ ତଳେ ଅଛି ମହାତଳ, ତାହାଠାରୁ ତଳେ ରସାତଳ ଅଛି। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅବସ୍ଥା ଓ କ୍ରିୟାମାନେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ପୃଥିବୀର ଶେଷରେ ଅଛି ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ବାହ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଓ ଦେବତା ସଦୃଶ ଲୋକମାନେ ସେଠି ଅଛନ୍ତି। କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ, ପୁଷ୍କର—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବଲୋକ ଅଟୁଟ ଅଛି। ସେଠି ଲବଣ, ଇଖୁରସ, ମଦ୍ୟ, ଘୃତ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଏକାସାଥି ଅଛି। ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତର ଚଉଡ଼ିର ଦୁଇଗୁଣା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଛି। ଏହି ଭୂମିକୁ 'ଭାରତ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା କର୍ମଫଳ ଦାତ୍ରୀ। ଏଠାର ଫଳ ଭୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଭୂମି ଓ ଧନ ଅନୁସାରେ ଉପଭୋଗ ହୁଏ। ଏହି ଫଳ ଭୋଗ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ଶେଷ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସଂଚିତ ମହାପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଆମେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ? ଆମେ ଏକଦିନ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ଅଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ। ହେ ନାରଦ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ସବୁଠାରୁ ମହାନ୍, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତଙ୍କର ଅନ୍ନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଅହିଂସା ଓ ଏହିପରି ଗୁଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଶାନ୍ତ, ସେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।