ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥା ମୁନିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ—ଦୀର୍ଘଜିହ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମେତ ଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜ୍ୱାଲିନୀଙ୍କ ସହ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣକ ଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଗଜେନ୍ଦ୍ର କାମରୂପିଣୀଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଶୂର୍ପକର୍ଣ୍ଣ ଓମାଙ୍କ ସମେତ ଅଛନ୍ତି। ମହାନନ୍ଦ ବିଘ୍ନେଶୀଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଦୁମୁଖ ଭୂତିଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି, ସୁମୁଖ ଭୌତିକୀଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ। ଦ୍ୱିଜିହ୍ବା ମହିଷୀଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଜଭୀଙ୍କୁ ଶୂରା ନାମରେ ଡାକାଯାଏ। ଦାତା, ଲଜ୍ଜା, ବାମଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ଦୀର୍ଘନାସିକା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସେନାପତି ରାତି, କାମାନ୍ଧତା ଏବଂ ଗ୍ରାମଣୀଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି। ମଦୋନ୍ମତ ଵାହନ, ଚଞ୍ଚଳତା, ଜଟା ଓ ତେଜସ୍ୱିତାର ସାମ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣ ଶିବଙ୍କ ସହ, ଶ୍ରୀ ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ମେଘନାଦ ବୃହତ୍ ଶ୍ରୀ, ବ୍ୟାପକତା ଓ କାଳରାତ୍ରିଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ। ଏପରି ଭାବରେ ଗଣେଶଙ୍କ ମାତୃଗଣଙ୍କ ବିବରଣୀ ଋଷିମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି। ଛଅ ଦୀର୍ଘ ଅକ୍ଷରର ମୂଳ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଗଠନ କରି, ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ଲାଲ ଶରୀର ଓ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ମଣେ ରଖିବାକୁ କହାଯାଏ। ନିରୋଧ, ସ୍ଥାପନା, ଜ୍ଞାନ, ଶାନ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ, ଜ୍ଞାନାମୃତ ଓ ପୋଷକ ଶକ୍ତି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ସ୍ମୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି ଓ ସ୍ଥିରତା ଏଠାରେ ଅଛି। କାମ, ଵରଦାନ ଦାନକାରୀ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହ ସହିତ ଏକତା। ଭୋକ ଓ କ୍ରୋଧ, କର୍ମକାରୀ ଓ ମୃତ୍ୟୁଦାତା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏପରି ଭାବେ ଅଂଶମାତୃଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି, ଭକ୍ତମାନେ ଏହିପରି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଦେବୀ ଶାରଦା ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ‘ତ’ ଅକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରେ ରଖି, ଶେଷ ଅଂଶ ସହ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ। ହୃଦୟ ଆଦି ଚାରି ଅଂଶ ଯୋଗ କରି, ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ତାପରେ ଏହି ଇଷ୍ଟଦେବୀଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଛଅ ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ବାମପାଶରେ ଏକ ତ୍ରିକୋଣ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ଏକ ପାତ୍ର ରଖି, ଭଲଭାବେ ଧୁଇଁ ଦେବାକୁ କହାଯାଏ। ‘କ୍ଲିଂ’ ଓ ଅକ୍ଷରମାଳା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ପାତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଅମୃତ ସମାନ କରି, ଏହାକୁ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ମିଶ୍ରଣକୁ ସାଧାରଣ ଅର୍ଘ୍ୟ ଭାବେ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ଓ ଯଜ୍ଞ ଉପକରଣକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଛିଁଟିବାକୁ କହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଭୁଜ ଘେରା କରି, ଅର୍ଘ୍ୟଜଳ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇବା, ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି କୋଣରେ ହୃଦୟ ଆଦି ଚାରି ଅଂଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ତିନି ମୂଳ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିପଦୀକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ପାତ୍ରର ଶେଷରେ, ‘ଏହିଅର୍ଘ୍ୟ ଅମୁକଙ୍କ ପାଇଁ’ ବୋଲି ହୃଦୟ ପବିତ୍ର କରି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଣକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ସେଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କବଚ ହେଉଛି ‘ଫଟ୍’, ହୃଦୟ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ପାଇଁ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ହୃଦୟ। ପାତ୍ରର ଶେଷରେ, ‘ଏହିଅର୍ଘ୍ୟ ଅମୁକଙ୍କ ପାଇଁ’ ବୋଲି ନମସ୍କାର କରି, ତିନି ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ବିପରୀତ ଅକ୍ଷରମାଳା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୂଳକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଧିରେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଦେଇଛି।