ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ରମାନୁସାରେ, ଉପାସକ ଶୂଭ ନିମନ୍ତେ ମନୋନିବେଶ କରି, ବାମ ହାତରେ ନାଭି ପରିମାଣ ମାଟି ନେଇଥାନ୍ତି। ପରେ, ସେ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଗଙ୍ଗାମୃତ୍ତିକା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସେହି ମାଟିକୁ ପୁଣିଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକାକୁ ହସ୍ତେ ଧରି, ଛଅ ଅଙ୍ଗରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଲିପନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ କିଛି ଆତ୍ମୀୟ ଇଛାର ରୂପ ଭାବି, ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଯାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ଅତି ପବିତ୍ର। ସେହି ପାଦଜଳ ଦ୍ୱାରା, ଦେହର ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତାକୁ ସଫା କରନ୍ତି। ଏପରେ, ଶ୍ରୁତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଉପାସକ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ସେ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରାଣାୟାମର ଛଅ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ପ୍ରାଣ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଏ ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ତୁମର ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ସତ୍ୟରେ, ହେ ଦେବ, ମୋତେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦିଅ। ହେ ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ, କାଭେରୀ, ଏହି ଜଳରେ ତୁମେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ। ଏହି ଜଳକୁ ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଅମୃତ ସମାନ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ରକ୍ଷା କବଚ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିବାପରେ, ଆଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚକ୍ରଗୁଡିକୁ ଏଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଏକାଦଶ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଧ୍ୟାନ କରିବା ନିୟମ। ସ୍ନାନ ଶେଷରେ, ମନସିକ ଉପଚାରରେ ଜଳଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ତେଜର ଧାରଣା। ଏପରେ, ସତ୍କୃତି ଓ ସପ୍ତ ଛିଦ୍ର ବନ୍ଦ କରି, ଧ୍ୟାନୀ ଉପାସକ ତିନିଥର ଜଳକୁ ତଳେ ଡୁବାଇ ଉପରେ ତୁଳି, କୁମ୍ଭ-ମୁଦ୍ରାରେ ଛିଟାଇବେ। ଏଠି, ଚାରି ଜଣ ମନୁଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି, ଯାହା ତନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ। ଦେବୀ ଜଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାତୃକା, ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କର। ତୁମ ସ୍ପର୍ଶରେ ଦେହ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ଦେବୀ ଜଳ, ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କର। ମାଥା, କାନ, ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ଥିବା ଦୋଷ ଦୂର କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସନ୍ତୋଷ, କ୍ଷମା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦିଅ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏଠି, ଶ୍ୱାସ ରୋକି ଜଳ ପାନ କରିବା ନିଷେଧ, ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରପାଠକ ଥିବାବେଳେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବେ। ବিকল্প ଭାବେ, ଯିଏ ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ଧୂଳି ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି ଓ ସଂଯମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେ ଏହି ନାମଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରନ୍ତି—କେଶବ, ନାରାୟଣ, ମାଧବ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଶୁଧ୍ଧି; ମଧୁସୂଦନ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଓଠ ଶୁଧ୍ଧି; ହୃଷୀକେଶ, ପଦ୍ମନାଭ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ; ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦ୍ୱାରା ନାସା ସ୍ପର୍ଶ; ଅଧୋକ୍ଷଜ, ନୃସିଂହ ଦ୍ୱାରା କାନ ସ୍ପର୍ଶ; ହରି, ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ଆଚମନ କୁହାଯାଏ। ମୁଁହ, ନାସିକା, ତରଜନୀ, ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ 'ସ୍ୱାହା' ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶୈବ ଆଚମନ ବିଧି ଉଚ୍ଚାରିତ। ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, 'ସ୍ୱାହା', 'ବସାନ' ଇତ୍ୟାଦି ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଶୈବ ବିଧି କରାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରକ ଆଚମନ ବିଧି ଚର୍ଚ୍ଚିତ, ଯାହା ବାଣୀ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଶ୍ରୀ ନାମରେ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ହୃଦୟରେ ନନ୍ଦକ ତଳେ, ଦୁଇ ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। କାନର ମୂଳ, ପଛ, ନାଭି ଓ ପିଠିର କୁମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧ୍ୟାନ କରାଯିବ। ଅନ୍ତେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭସ୍ମ ନେଇ, ତ୍ରୟମ୍ବକ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶରୀରରେ ଲିପନ କରିବା ନିୟମ। ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମରେ ଉପାସକ ପବିତ୍ରତା, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଦେବତା ଚିନ୍ତନ ସହିତ ନିୟମିତ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।