ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ, ଯେଉଁଥିରେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ-ଗୁରୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିସ୍ତୃତଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଠାରୁ, ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅକ୍ଷର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣନା କରିବା ଦ୍ୱାରା। ପରିକ୍ରମା କରିବା ସମୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ 'ସାଧ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ଘେରାରେ ସେ 'ସିଦ୍ଧ' ଏବଂ 'ଅସିଦ୍ଧ' ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ 'ସୁସିଦ୍ଧ', ଚତୁର୍ଥରେ 'ସିଦ୍ଧାରି' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ନାମର ଅକ୍ଷର ରହିଛି, ତେବେ 'ସାଧ୍ୟ-ସିଦ୍ଧ', 'ସାଧ୍ୟ-ସାଧ୍ୟ', 'ସୁସିଦ୍ଧ', ଏବଂ 'ରିପୁ' ଭାବରେ ଏହାକୁ ନାମ ଦିଆଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଦ୍ୱୟ-ଦ୍ୱୟ ଭାବରେ କ୍ରମରେ ଆଗେ ବଢିଥାନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ଚାରି ଟିଏ ଦଳରେ ଏହିଭଳି ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ। 'ରିଦ୍ଧ-ସିଦ୍ଧ' ଯଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଦ୍ୱିତୀୟରୁ 'ସିଦ୍ଧି-ସାଧ୍ୟ' ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ସାଧ୍ୟ ଅଟୁଥିବା ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଆଧା ସମୟରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଅଂଶରେ ସାଧ୍ୟ, ତେବେ ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ଲାଗିଯାଏ। ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ସାଧ୍ୟ ହେବାକୁ ଥିବା, ତାହା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଆଧା ସମୟରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହିଠାରେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିତ ସିଦ୍ଧି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିତ ସିଦ୍ଧି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଭି ନେଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ମୁନି! ଏଭଳି ଶିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ଯଥା ସମୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ପରେ, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦୁକାକୁ ନମନ କରିବା ପରେ, ପୋଷାକ, ଆଭୂଷଣ, ଗାଁ, ସୁନା ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ଗୁରୁ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଆକାଶର ଦିବ୍ୟ ବାଧାଗୁଡିକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୂମିରେ, ରଙ୍ଗିନ ଚୁନା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପରେ, ମିଶିଲ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା କଳସ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଅକ୍ଷରମାଳାର ବିପରୀତ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଳସକୁ ଭରିବା ହୁଏ। ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିର ଦଶ ରୂପ—ଧୂଆଁ, ଜ୍ୱାଳା, ଦ୍ରୁତ, ଚମକିଲା—ଏହି ଦଶ ରୂପ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହେଉଛି। ଅଗ୍ନିର ଦଶ ଅଂଶ ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଂଶ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ: ସୁଷୁମ୍ନା (ଭୋଗ ଦେଇଥିବା), ବିଶ୍ୱା (ଜାଗୃତ କରିଥିବା), ସମର୍ଥକ, ଅନୁସୂରଣ, ପୂଷା (ତୃପ୍ତି ଦେଇଥିବା), ପୋଷଣ, ଆନନ୍ଦ, ଦୃଢତା—ଏହି ସମସ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ ହେଉଛି: ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଏବଂ ଅମୃତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ନଉଟି ମଣି ରଖି, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଗଛପତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ମୁକ୍ତା, ରୁବି, ବିଦ୍ୟୁତ ମଣି, ଗୋମେଦ, ହୀରା, ମୋତି ଏବଂ ପ୍ରବାଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ମଣି ରଖି, ଚୟିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏଠି ଆହ୍ୱାନ କରିବା ହୁଏ। ଦେବତାଙ୍କୁ ବେଦୀରେ ବସାଇ, ଶୁଧ୍ଧି କଳସର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଅଯାଏ। ନ୍ୟାସର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି କରି, ପତ୍ରଗୁଡିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ହୁଏ। ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହୃଦୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଙ୍ଗରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଯାଏ। ଏହି ଭଳି ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ନମନ କରି, ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଥାଏ। ନିୟମାନୁସାରେ ଦିଆଯିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକଶ ଏବଂ ଆଠ ବାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଶିଷ୍ୟର ହାତରେ ଚନ୍ଦନ ରଖି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ହୁଏ। ଶିଷ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦରେ ନମନ କରେ। ଏହିଠାରେ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଏ—"ତୁମେ ସଦା ଖ୍ୟାତି, ଶ୍ରୀ, ଚାର୍ତ୍ତି, ପୁତ୍ର, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କର।" ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ଧନ ଦେଇ ମନେ କଞ୍ଚନ କରିବା ନୁହେଁ। ଦେହ, ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଜନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ଶିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି ଏବଂ ବାଗୀଶକୁ କ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନିୟମ ଏବଂ ଶୁଧ୍ଧତାରେ ଏକ ଦୀକ୍ଷାର ପବିତ୍ର ରୀତି ନିଷ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଗୁରୁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିବାହ କରନ୍ତି।