ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା, ଶ୍ରୀ, ଶୂଚିତା ଓ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିବା, ନିୟମ ଓ କୃପା ଦୁହିଁଟିରେ ସମର୍ଥ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ସତ୍ୟତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନମ୍ର ଓ ସୁସଂସ୍କୃତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥାଏ, ସେଉଁଠି ସବୁବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଆଚାରରେ ଲିନ ରହେ, ସେ ଏକ ସତ୍ୟ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା, ନିୟମ ଓ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଭୟଭିତ ଥିବା ଶିଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଗୁଣ ନଥିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦିଏ। ଏହିପରି ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ଯେତେବେଳେ କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚଟି ଧାଗା—ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଓ ତଳ—ବିଛାନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଥମ ଧାଗା, ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଗା ରଖାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରେ ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଅନୁଯାୟୀ ରଖାଯାଏ। ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୁଏ। ପରିକ୍ରମା କରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ‘ସାଧ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ମଣ୍ଡଳରେ ‘ସିଦ୍ଧ’ ଓ ‘ଅସିଦ୍ଧ’ ହୁଏ। ତୃତୀୟରେ ‘ସୁସିଦ୍ଧ’, ଚତୁର୍ଥରେ ‘ସିଦ୍ଧାରି’ କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥରେ, ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ନାମ ଅକ୍ଷର ଥାଏ, ତେବେ ‘ସାଧ୍ୟ-ସିଦ୍ଧ’, ‘ସାଧ୍ୟ-ସାଧ୍ୟ’, ‘ସୁସିଦ୍ଧ’ ଓ ‘ରିପୁ’ ନାମ ଦିଆଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ ଲୋକେ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଗଣନା କରନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଗୁଚ୍ଛରେ ଏହିପରି ଗଣନା ହୁଏ। ‘ଋଦ୍ଧ-ସିଦ୍ଧ’ ଯେପରି, ଦ୍ୱିଗୁଣ ଥିଲେ ‘ସିଦ୍ଧି-ସାଧ୍ୟ’ ହୁଏ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ଭବ, ତାହା ଆଧା ସମୟରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଂଶିକ ସମ୍ଭବ, ଦୁଇଗୁଣ ସମୟ ଲାଗେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ଆଧା ସମୟରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ସିଦ୍ଧି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବି ନେଇଯାଏ। ମୁନି, ଏଠାରେ ଏପରି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏପରି ଉପାୟ ଅନୁସାରେ, ଯଥାଯଥ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ର ଶୋଧନ କରି, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦୁକାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ଶୁଚି ହୋଇ, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଏଠାରେ ଦେବତାଗତ ବାଧାକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଦୂର କରିବେ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୂମିରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଗୁଧିକୁ ଛିଟିଏବେ। ବିଧିମତ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ଘଟକୁ ମିଶିଲ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ। ଅକ୍ଷରମାଳାର ପ୍ରତ୍ୟାବୃତ୍ତ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ। ଧୁଆଁ, ଜ୍ୱାଳା, ଦୀପ୍ତି, ଚମକ—ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତି ଅଛି। ଅଗ୍ନିର ଦଶ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରୂପ କୁହାଯାଉଛି—ସୁଷୁମ୍ନା (ଭୋଗ ଦାତ୍ରୀ), ବିଶ୍ୱା (ଜାଗ୍ରତିକାରିଣୀ), ଧାରଣା, କ୍ଷମା, ପୂଷା (ତୃପ୍ତି), ପୋଷଣ, ଆନନ୍ଦ, ଦୃଢ଼ତା ଇତ୍ୟାଦି। ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ରୂପ—ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ଅମୃତ—ଏମିତି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହାପରେ, ନଉଟି ମଣି (ମୁକ୍ତା, ପଦ୍ମରାଗ, ବୈଦୂର୍ୟ, ଗୋମେଦ, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ ଇତ୍ୟାଦି) ରଖି, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଗଛପତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ। ଏହି ମଣିଗୁଡ଼ିକୁ ରଖି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ। ଦେବତାଙ୍କୁ ବେଦିରେ ବସାଇ, ଶୁଧ୍ଧି ଘଟର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।