ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କେତେକର ତେରଟି ଅକ୍ଷର ଥାଏ, ଆଉ କେତେକର ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ରହିଥାଏ—ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ କେବଳ ଏକ ଶତ, ଏକ ଶତ ପଚାଶ କିମ୍ବା ଦୁଇ ଶତ ଅକ୍ଷର ରେ ଥାଇପାରନ୍ତି। ଏପରି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଯେଉଁଠି ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଓ ସ୍ନେହ ଶୂନ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଯଦି କେଉଁସି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ଅତିରିକ୍ତ ଲମ୍ବା ହୋଇଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଥିଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଷ୍ଟୋତ୍ର ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରର ଭଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ସଠିକ୍ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ କୁହିବି। ଯେକୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ଯଥାଯଥ ଉପାୟରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇପାରେ। ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ଯୋନିମୁଦ୍ରା ଓ ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆସନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ, ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଅଧିକ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ହେ ନାରଦ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି। ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଶ୍ରୀମତ୍ ଓ ଦୀକ୍ଷିତ, ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଥିବା, ନିଗ୍ରହ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦୁହିଁ କରିପାରିବା, ତଥା ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନମ୍ର ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଯିଏ ସଦା ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ, ସେଉଁଠି ଗୁରୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦୃଢ଼ ମନସ୍କ, ନିୟମ ଓ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଅପରାଧରେ ଭୟଭିତ—ଏପରି ଛାତ୍ର ହେବା ଉଚିତ, ନହେଲେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ପରେ, ପଞ୍ଚଟି ସୂତା ବିଛାଇବା ଉଚିତ—ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଓ ତଳକୁ। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଥମ ସୂତା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂତା ରଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଦରକାର। ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥାଏ। ପରିକ୍ରମା କରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ‘ସାଧ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର କୁଣ୍ଡରେ ‘ସିଦ୍ଧ’ ଓ ‘ଅସିଦ୍ଧ’ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତୃତୀୟରେ ‘ସୁସିଦ୍ଧ’, ଚତୁର୍ଥରେ ‘ସିଦ୍ଧାରି’। ଯଦି ଚତୁର୍ଥରେ ଆଗରୁ ନାମର ଅକ୍ଷର ଥାଏ, ତେବେ ‘ସାଧ୍ୟ-ସିଦ୍ଧ’, ‘ସାଧ୍ୟ-ସାଧ୍ୟ’, ‘ସୁସିଦ୍ଧ’ ଏବଂ ‘ରିପୁ’ ଏପରି ନାମ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଉପାୟ ଅନୁସାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଳରେ ଗଣନା କରିଥାନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦଳରେ ଏହିପରି ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ। ‘ଋଦ୍ଧ-ସିଦ୍ଧ’ ଯଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି; ଦୁଇ ଥରେ ଏହା ‘ସିଦ୍ଧି-ସାଧ୍ୟ’ ହୁଏ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧ୍ୟ, ତାହା ଅର୍ଧ ସମୟରେ ପୂରଣ ହୁଏ; ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଂଶିକ ସାଧ୍ୟ, ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ଲାଗେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ସାଧ୍ୟ, ତାହା ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଅର୍ଧ ସମୟରେ ଲାଭ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପୁଅମାନେ ନାଷ୍ଟ କରେ; ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୋଇଥିବା ସିଦ୍ଧି କନ୍ୟାମାନେ ହରାଇଦିଏ। ଏପରି ଅନେକ ଉପାୟ ଏଠି ଅଛି, ହେ ମୁନି। ଏପରି ଯଥାଯଥ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦୁକାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗାଈ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଗୁରୁ ଓ ଛାତ୍ର ଦୁହେଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ୱେଦିକା ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଦେବତାଗତ ବାଧାକୁ ଆକାଶରୁ ଜଳଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଦୂର କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରଙ୍ଗିନ ଗୁଣ୍ଡ ଛିଟି ଶୁଭ୍ର ଭୂମିରେ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଘଟକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।