ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ଦେହର ସମସ୍ତ ନାଡୀରେ ଗର୍ଭର କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମ ଓ ଅନୁଭୂତିର ବିଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସ୍ଥିତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ। ଜୀବମାନେ ନିଜ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦେହରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି। ଅଶୁଦ୍ଧ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଚକ୍ର ପୃଥିବୀ ଆଦି ବିଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ। ଅଚଳ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ, ଚଳନଶୀଳ ଜୀବମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଚଳନ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମିଶି, ଏଠାରେ ଚଉଁରାଶି ଲକ୍ଷ ପ୍ରଜାତି ଅଛି। ଏହି କର୍ମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ। ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜନ୍ମ ମାନବ ଦେହର ଲାଭ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭରେ ଏକ ତିଆରି ଥିବା ବିନ୍ଦୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଥିରୁ ଦ୍ବନ୍ଦ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅଶୁଦ୍ଧି, କର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆତ୍ମା ବିଧିବଦ୍ଧ ହୁଏ। ପରେ ମାଆ ଯେଉଁ ପାନୀୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ଅନ୍ତରେ ଅନୁରଞ୍ଜିତ ହୁଏ ଓ ବଢ଼ିଯାଏ। ଗର୍ଭର ଅନ୍ତରେ ଶରୀର ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ଓ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ, ସେ ଜଣେ ସଚେତନ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁନଃପୁନି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ। ପ୍ରସବ ମାର୍ଗରେ ଦବାଯାଇ, ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ଜନ୍ମ ହୁଏ। ତା’ପରେ ଶିଶୁ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଦେହଧାରଣ କ୍ରମଶଃ ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ଦେହ ଲାଭ କରି ଯିଏ ନିଜକୁ ମୋଚନ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେଠିଏଠି ଅଧିକ ପାପୀ କିଏ ଅଛି? ଏହି ଅବସ୍ଥା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ପଶୁ ଆଦି ପାଇଁ ସାଧାରଣ ନିୟମ ଅଟୁଟ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେ ଏହି ବନ୍ଧନ କାଟିପାରିବା ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ଏହିପାଇଁ, କ୍ଷୟ ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ନେବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେ ଶିବଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ବନ୍ଧନ ଭୋଗୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଶିବ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା କ୍ରିୟାକଳାପ ଅନୁଭବ କରେ। କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧନର ଦ୍ୱାରା, ସେ ଏହି ଅନୁଭୂତି ଉଦ୍ଘାଟିତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଣେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସମର୍ଥ ଥାଏ। ଏହିପାଇଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ଦୀକ୍ଷା ନେବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଜୀବ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ପରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧନର କାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦୀକ୍ଷିତ ହେବା ପରେ ଯଦି ସେ ସଂସାରୀକ ଭୋଗ ଚାହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ତାହା ଅନୁମୋଦ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମିତ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ତ୍ରୁଟି କରନ୍ତି। ଏହିପାଇଁ, ଦୀକ୍ଷିତ ଲୋକ ନିୟମିତ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଦରକାର। ଏମିତି ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ, ଗୁରୁଭକ୍ତିଶୀଳ ଶିଷ୍ୟ ମାନେ ମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଜଣ ଦେଖାଦେଖି ଲାଗି ଗୁରୁଭକ୍ତି କରେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଦେହ, ମନ, ଓ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଯିଏ ଗୁରୁଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର, ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥାଏ, ସେଇ ଶିଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଦି ମନ୍ତ୍ର ଭୁଲି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ, ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦୀକ୍ଷାବିଧି ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏହିପାଇଁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ‘ଦୀକ୍ଷା’ କହନ୍ତି। ଏହା ଧ୍ୟାନ ଓ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରେ, ଏହିପାଇଁ ଏହାକୁ ‘ମନ୍ତ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।