ପ୍ରଭୁ ଚେତନା ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱୟଂ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାର ଶକ୍ତି ତାଙ୍କରେ ଅଛି। ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମ ରୂପ, ଯାହା ଚେତନାର ପ୍ରଦାନ। ଏହିପରି ଶମ୍ଭୁ କୃପାର ଦାତା, ଏବଂ ଏହି ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଅବିନାଶୀ। କୌଣସି କ୍ରିୟା କ୍ରତା, ଉପାଦାନ ଓ ଉପକରଣ ବିନା ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ। ଶିବଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚିରନ୍ତନ ଓ ଏକ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବିନା। ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ମାୟା ମୋହର ମାତା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା କରେ। ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭୁ, କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ବିଚାର କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ସେ ସମୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ। ତୁରନ୍ତ, ମାୟା ନିୟମର ଶକ୍ତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ। ପରେ, ସେଇ ଚିରନ୍ତନ ମାୟା, ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମହାମୋହିନୀ, ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଅପବିତ୍ରତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଏବଂ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଅବଶ୍ୟକତାରେ ବାଧିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ, ମାୟା ଜନକୁ ପୁନି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦେଖାଏ। କିନ୍ତୁ, ଜ୍ଞାନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାର ଆବରଣକୁ ଭେଦ କରି, ସେଇ ଉପଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା। ଉପଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ, ଉପଭୋଗ ଓ ଉପଭୋଗ୍ତା—ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକରଣ ମାୟା ନିଜେ। ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ, ବୁଦ୍ଧି ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ନେଇ, ଉପଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଆକାର ଧାରଣ କରେ। ବୁଦ୍ଧି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା କ୍ରିୟା ମୂଳକ। ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହ ସଂଯୋଗ ଓ ଉପଭୋଗ ଆଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ୍ତା ଭାବରେ ରହିଥାଏ; ଯଦି କ୍ରିୟାକ୍ତ୍ୱ ବିନା ମନାଯାଏ, ତେବେ ଉପଭୋଗ୍ତା ଭାବ ଅର୍ଥହୀନ। ଜନରେ କ୍ରିୟାକ୍ତ୍ୱ ନଥିଲେ, ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରେନାହିଁ। ଏହାର ଉପକରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଗ୍ର ଏଜେଣ୍ଟ ଭୂମିକା କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଉପଭୋଗ ପାଇଁ, ଦେହଧାରୀ ଜନରେ ପୁନି ବିଭିନ୍ନତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏବଂ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା, ଉପଭୋଗ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯେପରି ନିଜ ଅନୁଭବ ପାଇଁ ସମୟ ଅପ୍ରକଟକୁ ପ୍ରକଟ କରେ, ସେପରି ଦେହଧାରୀ ଜନ ଉପଭୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏଠାରେ, ଗୁଣଗୁଡିକର ବିଭିନ୍ନତା ଭୂତ (ପୃଥିବୀ) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଧାରରେ ନାହିଁ। କେବଳ ତିନି ଗୁଣ ଅପ୍ରକଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଗୁଣଗୁଡିକରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହା ବସ୍ତୁ ବିଷୟର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ରୂପ। ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯାହା ଆରମ୍ଭ କ୍ରିୟାର ଫଂକ୍ସନ୍ ରଖିଥାଏ। ଏହି ଅହଂକାର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା, ପୁନି ତିନିପ୍ରକାର ହୁଏ। ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାଗରୁ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ରାଜସିକ ଭାଗରୁ କ୍ରିୟା ପାଇଁ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ମନ ଅଭିଲାଷା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ୍ରିୟାର ରୂପ। ଏହା ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ସଦା ବାହ୍ୟ ଉପକରଣ ଭାବରେ କାମ କରେ। ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀ କ୍ରିୟା କରେ; ତେଣୁ ମନକୁ ଆନ୍ତରିକ ଉପକରଣ କୁହାଯାଏ। ମନର କ୍ରିୟାଗୁଡିକ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଅଭିଲାଷା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ବସ୍ତୁ ଜାଣିବାକୁ ପାରିବା। ବାକ୍, ହାତ, ପା, ମୂତ୍ରଦ୍ୱାର, ଯୌନଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ସାଧନର ଉପକରଣ; ଉପକରଣ ବିନା କୌଣସି କ୍ରିୟା ହୁଏନାହିଁ।