ନାରଦ ମହାର୍ଷି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୃଷ୍ଟି କଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଅନୁରକ୍ତ, ସେମାନେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ? ସକାଳ ବେଳେ କେମିତି ଦୀକ୍ଷା ଓ ନିୟତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ? କିପରି ପରମାତ୍ମାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଯାଇପାରିବ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣି, ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦେଉଁଥିବା ପୂଜ୍ୟ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ଜାଣିଲେ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଲାଭ କରାଯାଏ। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ—ଜୀବର ଚାରିଟି ଅବସ୍ଥା ଅଛି: ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ, କର୍ମ, ଓ ଆଚରଣ। ଏଠାରେ ଶିବ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଗୋପଦାର ଭଳି ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱୈତ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ଓ ନାରଦ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଗୋପଦାର ଭଳି ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି 'ଗୋ' ତିନି ପ୍ରକାରର, ଯେଉଁମାନେ 'କଳା' ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ପ୍ରଥମଟି ପୁନି ଦୁଇପ୍ରକାରର: ମୋଟା ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଶୁଦ୍ଧି। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଦୁଇପ୍ରକାର: ପକ୍ୱ ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ କଚ୍ଚା ଅଶୁଦ୍ଧି। ଏହି 'ସକଳ' ଜୀବ, କଳା ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱରେ ବନ୍ଧି, ସଂସାରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ପାଞ୍ଚଟି ବନ୍ଧନ ଅଛି, ସେଥିରେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଅଶୁଦ୍ଧି ଏକ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରେ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଟେ, ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ। କର୍ମ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ମିଶ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଫଳର ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମାୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବନ୍ଧନ ଶୁଣ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଉପରେ ବିଜୟୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଏକମାତ୍ର ବୀଜ ଅଟେ। ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ରୂପେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସେହି ପରମ ଶକ୍ତି ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଅଟେ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିକୁ 'ବିଦ୍ରୂପା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅବିନାଶୀ କାରଣ, ସର୍ବବ୍ୟାପି। ସେଉଁଠାରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ନିଜେ କରାନ୍ତି, ଓ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଶକ୍ତିର ପ୍ରଥମ ପ୍ରକାଶ ହେଉଛି ଶବ୍ଦ, ଯାହାର ସାର ଶାନ୍ତି ଆଦି ଲୋକଗୁଡ଼ିକ। ପରେ ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ଶକ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଅଧମତା ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦମିତ, କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଅଧିକ ହୁଏ; ଯେଉଁଠି କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଦମିତ, ଜ୍ଞାନର ଉଦ୍ରେକ ହୁଏ। ଶବ୍ଦ ଓ ବିନ୍ଦୁ, ସହିତ ପ୍ରକଟ ତତ୍ତ୍ୱ, 'ସଦାଖ୍ୟ' ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ 'ଶୁଧ୍ଧ ପଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ କୌଣସି କାଳକ୍ରମ ନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଟେ—'ଶିବ', ଯିଏ ଅନେକ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଚେତନା ଓ ଜଡକୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ନିଜ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରନ୍ତି। ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମ ରୂପ, ଯାହା ଚେତନାର ଦାନ। ଏହିପରି, ଶମ୍ଭୁ କୃପାଦାତା; ଏହି ଭୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଅବିନାଶୀ ଅଟେ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ନିଜେ ନିଜେ, ଉପାଦାନ, କର୍ତ୍ତା ଓ ସାଧନ ବିନା ଦେଖାଯାଏନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଚିରଅବିନାଶୀ ଏବଂ ଏକ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ। ନିଜ ଶ୍ୱଭାବରେ, ସେ ମୋହର ମାତା, ନିଜ ଇଚ୍ଛା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା। ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭୁ, କର୍ମକୁ ବିଚାର କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ଉତ୍କଳିତ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ସେ କାଳତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ରୂପ। ତାପରେ, ମାୟା ତାହାର ନିୟମକ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ।