ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ସଂହିତା ଶିଖାଇଲେ, ଯିଏ ବିରାଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ଶୁକଦେବ ଏହି ସଂହିତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ। ଏହି ସଂହିତାକୁ ଯେଉଁମାନେ ପଢନ୍ତି ଓ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ହରିପ୍ରେମ ଅଧିକ ହୁଏ। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ମୁଁ ତୁମେ ଆମକୁ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅମୃତମୟ କଥା ଶୁଣାଇଲ, ତାପରେ ସନନ୍ଦନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନଙ୍କୁ ଆଉ କଣ ପଚାରିଲି? ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ଜଗତରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଅନେକ ଶୁଭ ଓ ଜଗତ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା କଥା ଅଛି। ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ନାରଦ ଋଷି ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା କହିବି। ନାରଦ, ଭାର୍ଗବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁନି ସେଉଁଠି ତାହା ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଏଠାରେ କିଏ ପୂଜ୍ୟ? ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକମାନେ କାହାକୁ ପୂଜିବେ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଭକ୍ତମାନେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବେ? ପ୍ରଭାତ ସମୟର ଦୀକ୍ଷା ଓ ନିୟତ କ୍ରିୟା କଣ ହେଉଛି, ଦୟାକରି କହ? ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେ। ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜାଣିଲେ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ଏଠି ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ, କ୍ରିୟା ଓ ଆଚରଣ ନାମକ ଚାରି ପଦବୀ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ଶିବଂକୁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଜୀବମାନେ ଗୋବଳ ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଅଛି, ହେ ନାରଦ, ସେଇ ଜୀବମାନେ ଗୋବଳ ଭାବରେ ରହନ୍ତି। ଏହି ଗୋବଳମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର, ଯାହାକୁ 'କଳା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରିୟା ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ପ୍ରଥମଟି ପୁଣି ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ସ୍ଥୂଳ ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଶୁଦ୍ଧି। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ପକ୍ୱ ଓ କଚ୍ଚା ଅଶୁଦ୍ଧି। ଏହି 'ସକଳ' ଜୀବ କଳା ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱରେ ବନ୍ଧି ଘୁରୁଥାଏ। ପଞ୍ଚଟି ବନ୍ଧନ ଅଛି, ତାହାରେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ବନ୍ଧନ ଏକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁ ଶକ୍ତି ରହିଛି; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କ୍ରିୟାକୁ ଆଛାଦିତ କରେ। କ୍ରିୟା—ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ଆକାରରେ—ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମ, ଏବେ ମାୟା ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବନ୍ଧନ ସୁଣ। ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ବିଜୟୀ; ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ବୀଜ। ସେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କ୍ରିୟା ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସେ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଶମ୍ଭୁଙ୍କର। ଏହି ମୂଳ ଏକାଦିକ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ 'ବିଦ୍ରୂପା' ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅବିନାଶୀ କାରଣ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ହୁଏ, ଓ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଶକ୍ତିର ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ଶବ୍ଦ, ଯାହାର ସାର ହେଉଛି ବିଭିନ୍ନ ବିଶ୍ୱର ଶାନ୍ତି ଆଦି ଲୋକ। ଏପରି, ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟାର ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଅନୁତ୍କୃଷ୍ଟତା ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦମିତ, ସେଠି କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ବଳବାନ। ଯେଉଁଠି କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଦମିତ, ସେଠି ଜ୍ଞାନ ଧାରା ପ୍ରବଳ ହୁଏ। ଶବ୍ଦ ଓ ବିନ୍ଦୁ, ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ତତ୍ତ୍ୱ, 'ସଦାଖ୍ୟ' ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ମାର୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ କୌଣସି କ୍ରମିକ ସମୟ ନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ଏକ ମାତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ବହୁ ଶକ୍ତିର ଧାରକ।