ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି। ଏହି ଆତ୍ମା ସହିତ ଓ ଆତ୍ମା ବିନା ଥିବା ପ୍ରଣୀମାନେ, କେବେ କେବେ ସଙ୍ଗରେ, କେବେ କେବେ ଅଲଗା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଦୃଶ୍ୟ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରୁ ସଦା ବିରତ ହେବା ଉଚିତ। କେବେ ବି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି ନ ଦେବା ଦରକାର; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ମିତ୍ରତା ରଖିବା ଉଚିତ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସଙ୍ଗତା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ, ଆଶାର ଅଭାବ ଓ ଦୃଢତା ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର। ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ପ୍ରିୟ। ଯେଉଁମାନେ ଆଶାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ କେବେ ବି ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ପାଇଁ ଆଶାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ସଦା ତପସ୍ୟା, ଆତ୍ମ-ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁନି ନିଜକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି। ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଅନାସକ୍ତ ରହି, ସଦା ଏକାକୀ ଚର୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏକ ମୁନି, ଯଦିଓ ଦରିଦ୍ର, ବିପରୀତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ; ମିଶ୍ର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ବେଦନାର ଦୁଃଖ ସଦା ଦେଖାଯାଏ। ତୁମେ ଯାହା ହାନିକାରକ, ତାହାକୁ ଉପକାରକ ବୋଲି ଭାବୁଛ; ଯାହା ଅନିତ୍ୟ, ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ ଭାବୁଛ। ନିଜ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ଅନେକ ମାୟାର ତାଗରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ରହିଛ। ଏଠାରେ ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ; କାରଣ ସମ୍ପତ୍ତି ତ ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସନ୍ତାନ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଅବନତିକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମାୟାର ଜାଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିପୁଳ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି—ଦେଖ। ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ କିଛି ଅସ୍ଥିର; ନିଜର କେବଳ ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମ ହିଁ ସ୍ଥାୟୀ। ତୁମେ ନିଜର ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରି, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷରେ କେଉଁଠି ଲିନ ହେଉଛ? ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତିଆରି କରିଥିବା ଅନ୍ଧକାରର ଏହି ପଥରେ, କିପରି ଏକା ଏକା ଚାଲିପାରିବ? ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମ ତୁମ ସହିତ ଯିବ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବ। ଧନ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସେ ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ଦି ଯାଏ। ଏହି ବନ୍ଧନକୁ ଛିନ୍ଦି ନେଇ, ସଜ୍ଜନମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏହାକୁ ଛିନ୍ଦିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅସଙ୍ଗତା ପାଇଁ କୌଣସି ନାମ ନାହିଁ; ତୁମ ହୃଦୟ ଲୋହା ପରି ଦୃଢ଼। ଶୁଭ୍ର କାଦୁ, ଧ୍ୱନିର ଜଳ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ଅତି ଦୁଷ୍କର। ବିବେକର ନୌକା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବିରାଗୀ ସମୀରରେ ଏହି ଦ୍ରୁତ ନଦୀ ସଦୃଶ ଜୀବନ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ। ଇଚ୍ଛା ବିନା ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଅହିଂସା ଦ୍ୱାରା ଅଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ଦେହ ହେଉଛି ଅସ୍ଥିର ଦଣ୍ଡ, ଶିରା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ରୋଗର ଆସନ, ଅସ୍ଥିର ଏହି ଦେହ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ଏବଂ ଯାହା ଜଗତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା କିଛି ଅଛି, ଏସବୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ୍ ସହିତ। ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟ ଦ୍ୱାରା ଉପକାର ମିଳେ। ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଯାହା, ତାହାକୁ ଅନିତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣେ, ସେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ଅପ୍ରକଟକୁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ। ସେ ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ଦେଖେ, ଏବଂ ଜଗତକୁ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖେ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଓ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖେ—ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏନି, ଦେହର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ନ ଥାଏ। ସେ ପ୍ରାଣୀ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ, ଆତ୍ମାରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ବସିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରାଣୀ, ସ୍ୱ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପୀଡିତ, ଏହି ବିଭିନ୍ନ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।