ଦିତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ମାରୁତମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ବେଗେ ବେଗେ ଦିଗ୍ବିଦିଗନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଯାଉଥିଲେ। ବର୍ଷାରେ ବିପଦ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ଜଳକୁ ପଛକୁ ଡାକି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ମାରୁତମାନେ, ଦିତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ନିଜେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଏହା ସହିତ ଆଉ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି—ଏହି ପରମ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ପବନ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହେଲେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ବେଶି ବାତାସ ବହିଲେ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି କହି, ପରାଶରଙ୍କ ପୁଅ, ମହାନ ଋଷି, ଏହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଶୁକ, ତାଙ୍କର ପୁଅ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସେଠି ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ଋଷି ଶୁକଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଭଳି ମାନ୍ୟ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ କ’ଣ କରୁଛ? ମୁଁ କୌଣସି ମହତ୍ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମର ଦର୍ଶନ ପାଇଛି। ଏହି ଅବସରରେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ, କିପରି ମୁଁ ସେଇ ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଭ କରିପାରିବି?” ଶୁକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହି ସଂସାରରେ ଆସକ୍ତି ପରି ଦୁଃଖ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ତ୍ୟାଗ ପରି ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର—ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଅଛି। କେବଳ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ; ବସ୍ତୁତଃ ସଙ୍ଗରେ ଦୁଃଖ ରହିଛି। ମୋହର ଜାଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେଠାରେ ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କର; କାରଣ, ଦୁଇଟି ଶକ୍ତି ଏହି ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଜ୍ଞାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ ଦ୍ୱାରା ବିବେକରେ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ। ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପରମ ଉପକାର। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରେ। ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଅନାତ୍ମୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏକାସାଥି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ରହନ୍ତି। ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ସଦା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ କୃତ୍ରିମ ମିତ୍ରତା ରଖ। ଅସଙ୍ଗ୍ରହ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ, ଆଶାର ଅଭାବ ଓ ଦୃଢତା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସରଣ କର। ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପତ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ବନ୍ଧୁ। ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ, ସେଠି ଶୋକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଆତ୍ମାରୁ ଆଶାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ସଂୟମ ଦ୍ୱାରା ଋଷି ନିଜକୁ ଶାସନ କରିଥାଏ। ଗୁଣମାନେ ସହ ଅସଙ୍ଗ ରହି, ସଦା ଏକାକୀତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ। ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ବିପରୀତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ସତ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟତା ଲାଭ ହୁଏ; ମିଶ୍ର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ। ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ କଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସବୁବେଳେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ତୁମେ ଯାହା କ୍ଷତିକାରକ, ତାହାକୁ ଉପକାରକ ଭାବେ ଦେଖୁଛ; ଯାହା ଅନିତ୍ୟ, ତାକୁ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ମାନୁଛ। ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଅନେକ ମୋହର ତାନା-ବାନାରେ ବନ୍ଧି ରହିଛ। ଏଠାରେ ଅଧିକ ସଂଗ୍ରହ ଦରକାର ନାହିଁ; କାରଣ ସଂଗ୍ରହରେ ଅନେକ ଦୋଷ ରହିଛି। ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସନ୍ତାନ, ପତ୍ନୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଉପରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳକୁ ଡୁବିଯାନ୍ତି। ମୋହର ଜାଲରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ବଡ଼ ପୀଡିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଦେଖ। ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଅସ୍ଥିର; ନିଜର ତଥାପି ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କର୍ମ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ନିଜର। ତୁମେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାମକୁ ଅବହେଳା କରି, ଅର୍ଥହୀନ ବସ୍ତୁରେ ମନ ଲଗାଇଛ; କାହିଁକି? ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନ୍ଧକାର ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ପଥକୁ, ତୁମେ କିପରି ଏକା ଏକା ଚାଲିପାରିବ?