ଏହି କଥାରେ, ବାୟୁଦେବଙ୍କର ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ସେ, ଚାରି ଟି ସାମୁଦ୍ରରୁ ଜଳକୁ ଉଠାଇ ଧରିଥାନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ମେଘମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି, ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ପରି ନିଜ କୌଶଳରେ ବଡ଼ ନୀଳ ମେଘମାନେ ତିଆରି ହୁଏ। ସେଉଁଠି, ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଆନ୍ତି, ତାହାକୁ ବାୟୁଦେବ ବହନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିରେ ଗଛର ରସ ଚଳାଚଳ କରେ। ଦେବ ଜଳମାନେ ବାୟୁ ତରଙ୍ଗରେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରନ୍ତି। ଦୂରରୁ ବାୟୁ ଅବରୋଧ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ହୁଏ। ସେଠାରୁ ସୋମ, ଯେଉଁଥିରେ ଅମୃତ ରହିଛି, ସେ ତଥାପି ପୂରଣ ହୁଏ। ସମୟ ଆସିଲେ, ବାୟୁଦେବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବାପସ୍ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଶାନ୍ତ, ବିବେକଶୀଳ ମନ ଓ ନିରନ୍ତର ଅନୁଶାସନ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କଲେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଏହି ବିଶେଷତାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ବର୍ଷା ହେଲେ, ବାୟୁ ଜଳକୁ ପଛକୁ ହଟାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ମାରୁତମାନେ, ସତ୍ୟରେ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପର୍ବତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାୟୁର ଶ୍ବାସରେ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୁଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ବାୟୁ ବେଳେ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହି, ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସ ନିଜ ନିମନ୍ତେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକଦେବ, ନିଜେ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଋଷି ଶୁକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଳି। ତେଣୁ ସେ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ମହାନ, ଆପଣ କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି? ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ଏପରି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର ହେଲା। ଦୟାକରି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବି?" ତାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ମୋତେ ଲାଗେ, ଆସକ୍ତି ପରି ଦୁଃଖ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ବିରାଗ ପରି ଆନନ୍ଦ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର—ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ। ସାଙ୍ଗତ୍ୟ କେବଳ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ବରଂ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଦୁଃଖର ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ। ମୋହର ଜାଳରେ ଆବୃତ ହେଲେ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଯିଏ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଦୁଇଟି ଅବ୍ୟବଧାନ ତାହାକୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଜ୍ଞାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ବିବେକରେ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ୍। ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ। ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରେ। ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଅନ୍ୟ, ଦୁଇପ୍ରକାର ସତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଓ ବିରାତି ଦୁହିଁ ଥାଏ। ସଦା ଦୃଶ୍ୟ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କଥା ରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଅସଙ୍ଗତା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ, ଆଶା ରହିବାର ଅଭାବ ଓ ଦୃଢତା ଅବଶ୍ୟକ। ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟୀ ହେବାକୁ ପ୍ରୟାସ କର। ଯେଉଁମାନେ ଆଶା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ଉପରେ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟା, ନିଜ ସଂଯମ ଓ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଋଷି ନିଜକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଗୁଣରେ ଅସଙ୍ଗ, ସଦା ଏକାକୀତାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯଦିଓ ସେ ଧନହୀନ, ତଥାପି ବିପରୀତ ମନୋଭାବ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।