ଏହି କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଏକ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରଜୋଗୁଣକୁ ଛାଡ଼ି, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି । ଦେବମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠା ଅନ୍ଧକାରର ପଥ । ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାୟୁ ଚାଲିଥାଏ, ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ବାୟୁଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ଉଦାନ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ ଧ୍ୟାନ । ପ୍ରାଣ, ଯିଏ ଅଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ । ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚାଲାନ୍ତି । ସେ ବଡ଼ ମେଘମାଳା, ଧୂଆଁ ଓ ତାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି । ଆକାଶରେ, କେବଳ ନମିତ୍ତ ଅନୁମାନରୁ ଓ ବିଜୁଳିରୁ, ସେ ଅପୂର୍ବ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି । ସେ ସାଧାରଣ ଚନ୍ଦ୍ରାଦି ଗ୍ରହମାନେ ଉଦୟ କରାନ୍ତି । ବାୟୁ, ଚାରି ମହାସାଗରର ଜଳକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ବାୟୁ ମେଘଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଠା କରି ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ପର୍ଜନ୍ୟ ସେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ନୀଳା ମେଘ ତିଆରି କରନ୍ତି । ବାୟୁ ଦେବମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆକାଶରେ ବୁଲାନ୍ତି । ବାୟୁର ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ରସ ଚଳାଇଥାନ୍ତି । ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଏ । ବାୟୁର ଅବରୋଧରେ, ଦୂରରୁ ଆସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଏକମାତ୍ର କିରଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ । ବାୟୁଠାରୁ ସୋମ, ଦିବ୍ୟ ଅମୃତର ଭଣ୍ଡାର, ପୁନଃପୁନି ପୂରଣ ହୁଏ । ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଜୀବନ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି । ଯିଏ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାୟୁ ସହିତ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଁଚିଯାନ୍ତି । ବର୍ଷାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ବାୟୁ ଜଳକୁ ପଛକୁ ଦୌଡ଼ାଇ ଦେଉଛନ୍ତି । ଏହିପରି, ଦିତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମାରୁତମାନେ ବି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ । ଏଉଁ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାୟୁର ଶ୍ୱାସରେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଉତ୍ପାଥିତ ହୁଏ । ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବେଶି ବାୟୁ ବହୁଥିବାବେଳେ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏପରେ, ପରାଶରଙ୍କ ପୁଅ ମହାମନ୍ୟ ବ୍ୟାସ ଏପରି କହିଲେ । ବ୍ୟାସ ସ୍ନାନକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଶୁକ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମଅଧ୍ୟୟନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଋଷି ଶୁକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ଶୁକ, କୃଷ୍ଣ-ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ତେଣୁ ସେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର, ଆପଣ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ମୋର କୌଣସି ଶୁଭ କର୍ମରେ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିଛି । ଏହି ଅବସରରେ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ମୁଁ ସେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବି?” ଏହିଠାରେ ଶୁକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଆସକ୍ତି ପରି ଦୁଃଖ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ବିରାଗ ପରି ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର—ଏହିଠି ଉତ୍ତମତମ ମଙ୍ଗଳ । କେବଳ ସଂଗତି ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ; ବାସ୍ତବରେ, ସଂଗତି ଦୁଃଖର ହେତୁ । ମୋହର ଜାଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମଣିଷ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ । ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଲ୍ୟାଣ ଚାହେଁ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତି ସେହି ଉତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣରେ ବାଧା ଦେଉଛି । ଜ୍ଞାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ ଦ୍ୱାରା, ବିବେକରେ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ଉପକାର ।